Chuyện nghề thi hành án: Sức nặng của “cán cân” trong kỷ nguyên số

Áp lực lớn và "khoảng trống" của chuyển đổi số

Làm nghề thi hành án, người ta thường ví von là làm nghề "dâu trăm họ", nhưng có lẽ làm "dâu" ở đây nặng nề hơn rất nhiều. Khái niệm "quá tải" đối với các cán bộ, Chấp hành viên không phải là một cách nói quá, mà là trạng thái thường trực mỗi ngày. Áp lực từ những chỉ tiêu giải quyết việc, tỷ lệ thu hồi tiền, tài sản, áp lưc từ trực tiếp từ phía các đương sự. Hàng ngày, chúng tôi phải đối diện với đủ mọi cung bậc cảm xúc của người dân: sự nôn nóng, bức xúc của người được thi hành án; sự chây ì, trốn tránh, lách luật, thậm chí là thái độ bất hợp tác, chống đối gay gắt của người phải thi hành án.

Trong bối cảnh số hoá hiện nay, có một áp lực mới mang tên "chuyển đổi số". Ngành Thi hành án đang nỗ lực từng ngày để số hóa, đưa công nghệ vào quản lý nhằm minh bạch và đẩy nhanh tiến độ công việc. Chủ trương ấy là vô cùng đúng đắn và tất yếu. Thế nhưng, ở góc độ thực tiễn của những người trực tiếp làm nghề, đó lại là một bài toán đầy trăn trở.

Những Chấp hành viên thế hệ trước – những người dày dạn kinh nghiệm "chinh chiến" tại hiện trường, nắm rõ từng điều luật, từng thói quen tâm lý của đương sự – nay đang cố gắng gấp nhiều lần để làm quen với những giao diện phần mềm xa lạ. Thao tác máy tính chậm, sự cố mạng, lỗi hệ thống đôi khi trở thành rào cản lớn. Đáng nói hơn, ngay cả bản thân tôi – một công chức trẻ tuổi, được đào tạo bài bản và có lợi thế tiếp cận công nghệ – cũng không ít lần lúng túng trước màn hình máy tính. Những yêu cầu khắt khe về nhập liệu, sự phức tạp trong thao tác xử lý phần mềm đòi hỏi những người làm nghề phải tận dụng thời gian thật tốt mới có thể xử lý được công việc. Có những đêm muộn tại cơ quan, tôi thấy tngưỡng mộ và khâm phục những người đang cố gắng không để công lý bị chậm trễ dù chỉ là một giây.

Những bước chân nhọc nhằn nơi cơ sở

Sự vất vả ấy không chỉ dừng lại ở những tập hồ sơ hay sự mỏi mệt trước màn hình máy tính. Những gian nan thực sự, những rủi ro và hiểm nguy nghề nghiệp hiện hình rõ nét nhất trong những chuyến đi cơ sở, những buổi trực tiếp xuống địa bàn xác minh và tổ chức cưỡng chế.

Tôi vẫn không thể nào quên được vụ việc gần đây nhất khi được cùng nói chuyện với các anh chị Chấp hành viên. Anh chị kể lại vụ việc đáng buồn khi trong một lần đi xác minh bị cáo do mất bình tĩnh nên đã dùng xe ô tô đâm trực diện vào tổ công tác tại hiện trường gây thương tích cho chấp hành viên nặng nề. Sau khi đâm xe vào tổ công tác, xe ô tô của của bị cáo tiếp tục đâm vào cổng sắt nhà hàng xóm làm đổ cổng. Đó không chỉ là những tổn thương về mặt thể chất mà còn là sự tổn hại về mặt tinh thần của những người cầm tấm khiên bảo vệ pháp luật. Sau tất cả những áp lực và cả những nguy hiểm, bản án cuối cùng cũng được thi hành, quyền lợi chính đáng được thực thi thì đây chính là động lực cho ngành thi hành án nói chung và cá nhân tôi – một người trẻ yêu công lý nói riêng.

Thực tiễn từ các vụ việc nêu trên cho thấy, để bảo đảm một bản án, quyết định của Tòa án được thi hành nghiêm minh, đội ngũ Chấp hành viên đang phải đánh đổi bằng rất nhiều công sức, mồ hôi và cả những rủi ro nghề nghiệp. Thiết nghĩ, để nâng cao hiệu quả công tác THADS trong giai đoạn hiện nay, bên cạnh việc đẩy mạnh chỉ tiêu nghiệp vụ, ngành cần có những giải pháp căn cơ, đồng bộ hơn. Cụ thể là việc gấp rút nâng cấp hạ tầng phần mềm quản lý theo hướng tinh gọn, đồng thời hoàn thiện các quy chế phối hợp liên ngành để có cơ chế bảo vệ, hỗ trợ thiết thực cho lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ tại điểm nóng cơ sở.

Hành trình thực thi công lý chưa bao giờ là một con đường trải hoa hồng. Dù phía trước vẫn còn nhiều khó khăn nhưng những người làm công tác thi hành án dân sự chúng tôi vẫn kiên định bám trụ. Bởi chúng tôi hiểu rằng, vượt lên trên mọi sự quá tải và vất vả, sứ mệnh của chúng tôi là thắp sáng và bảo vệ niềm tin của nhân dân vào sự công bằng, nghiêm minh của pháp luật. Và đúng như nhạc sỹ Trần Long Ân từng nói: “Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ biết dành phần ai”./.