Chuyện nghề Thi hành án dân sự: Những bước chân không mỏi của Chấp hành viên trên nẻo đường cưỡng chế Thi hành án dân sự. Kỳ 3: Hóa giải những vụ án căng thẳng bằng sự thấu hiểu

Kết thúc vụ án hậu ly hôn trong ôn hòa

Chấp hành viên Lê Thị Hường, Phó Phòng Nghiệp vụ 1 Thi hành án dân sự TP Hồ Chí Minh vốn được đồng đội gọi đùa là “Thủ lĩnh cưỡng chế’’. TP.Hồ Chí Minh là địa phương có lượng án lượng tiền phải thi hành lớn nhất cả nước, vì vậy số lượng vụ việc phải cưỡng chế cũng rất lớn, với tính chất vô cùng phức tạp và khó khăn.

Với Chấp hành viên Lê Thị Hường, chị sở hữu con số kỷ lục: từ năm 2022 đến nay đã tham mưu cưỡng chế 249 vụ, trong đó có 74 vụ cưỡng chế có huy động lực lượng. Đây đều là những vụ án với tính chất cực kỳ khó khăn, phức tạp, nhiều vụ kéo dài qua nhiều thời gian và liên quan đến tài sản giá trị lớn, việc thi hành đối với nhiều người. Tuy nhiên với phương châm kiên trì vận động thuyết phục cơ bản các vụ án đều thành công mà không cần cưỡng chế huy động lực lượng.

Một trong những vụ án được chị Hường rất nhớ đó là vụ thi hành bản án giữa cựu người mẫu N.T và Doanh nhân Đ.A. Theo quyết định thi hành án theo yêu cầu của Cục THADS TP. Hồ Chí Minh khi đó, Tòa đã công nhận tài sản là 05 căn hộ tại phường Bến Nghé, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, là tài sản sở hữu chung của Doanh nhân Đ.A và cựu người mẫu N.T được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân, có tổng giá trị trên 45 tỷ đồng.Trong đó, mỗi người được chia ½ giá trị của 05 căn hộ trên.

Ôn Đ.A được quyền sở hữu 05 (năm) căn hộ, buộc bà N.T và những người đang cư ngụ tại 05 (năm) căn hộ trên phải dọn ra khỏi nhà để bàn giao cho ông A. Ông Đ.A có nghĩa vụ thanh toán cho bà N.T số tiền là hơn 31 tỷ đồng. Kể từ ngày người được thi hành án, có đơn yêu cầu thi hành án, nếu người phải thi hành án chưa thi hành các khoản tiền thanh toán nêu trên, thì hàng tháng người phải thi hành án phải chịu tiền lãi theo mức lãi suất theo quy định, tương ứng với thời gian chưa thi hành án.

Án cũng tuyên người phải thi hành án có trách nhiệm tự nguyện thi hành án trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được hoặc được thông báo hợp lệ Quyết định.

Đây là vụ án chia tài sản sau ly hôn kéo dài nhiều năm giữa cựu người mẫu và doanh nhân do đó việc thi hành án cũng hết sức căng thẳng do đôi bên đều có những quan điểm riêng và họ bảo lưu quan điểm đến cùng. Tìm hiểu cặn kẽ vụ việc và nhiều lần gặp gỡ đôi bên, với kinh nghiệm hàng chục năm trong nghề, sau 3 tháng chị Hường đã thuyết phục thi hành thành công bản án, khép lại vụ tranh chấp kéo dài hơn thập kỷ.

“Theo tôi cưỡng chế là giải pháp cuối cùng khi mọi biện pháp khác đều không thành công. Là Chấp hành viên, không có ai mong muốn phải áp dụng biện pháp này. Tuy nhiên nếu đương sự không chịu tự nguyện thì đây sẽ là biện pháp buộc họ phải thi hành. Thậm chí ngay cả khi phải cưỡng chế chúng tôi vẫn phát huy kỹ năng vận động thuyết phục, phối hợp và phát huy vai trò của các cơ quan liên quan như tổ dân phố, chính quyền địa phương. Tổ chức cưỡng chế thì giữ thái độ ôn hoà, tôn trọng nhưng kiên quyết, tránh tạo ra sự căng thẳng tạo hiệu ứng xấu”. Chị Hường tâm sự.

Cũng như chị Hường, nhiều Chấp hành viên tâm niệm: làm nghề Thi hành án dân sự, cách tốt nhất là thi hành án trong “hòa bình”, tránh gây căng thẳng giữa các bên. Tuy nhiên để làm được điều đó thì kinh nghiệm, kỹ năng của Chấp hành viên là vô cùng quan trọng.

Phải gỡ “nút thắt” về nhận thức

Chúng tôi có mặt tại Vĩnh Long khi Phòng THADS Khu vực 10 Vĩnh Long đang tổ chức cưỡng chế một bản án của Tòa án nhân dân thành phố Trà Vinh (cũ) đối với ông Võ T.H và bà Nguyễn T.H cùng địa chỉ ở phường Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long. Bằng biện pháp kê biên, cơ quan THADS phải xử lý 04 quyền sở hữu nhà, quyền sử dụng đất để đảm bảo thanh toán khoản nợ cho ngân hàng.

Cơ quan THADS cũng ra thông báo yêu cầu người đượcthi hành án, người phải thi hành án và người có quyền lợi, nghĩa vụ có liên quan có mặt đúng thời gian, địa điểm nêu trên. Trường hợp vắng mặt, phải ủy quyền cho người khác tham gia. Nếu người được thi hành án, người phải thi hành án và người có quyền lợi, nghĩa vụ có liên quan cố tình vắng mặt hoặc không thực hiện việc ủy quyền hợp pháp thì việc cưỡng chế vẫn được tiến hành theo quy định của pháp luật

Là người trực tiếp thi hành vụ việc nói trên, Chấp hành viên Phan Ngọc Siêng cho biết, mặc dù cơ quan THADS đã lên kế hoạch cưỡng chế, tuy nhiên nhờ vận động thuyết phục, trước giờ cưỡng chế hai ông bà đã tự nguyện thi hành án, để hoàn tất các thủ tục theo quy định.

Cũng theo ông Sương, khi vận động thi hành án Chấp hành viên phải giải thích cho người phải thi hành hiểu rằng nếu họ tự nguyện thi hành thì sẽ tiết kiệm chi phí cho chính họ, vì theo quy định, người phải thi hành án chịu chi phí cưỡng chế cho một số khoản theo quy định… Trường hợp khác kể cả người được thi hành và Ngân sách nhà nước cũng phải bỏ ra trong một số trường hợp theo quy định của pháp luật.

Không chỉ là các vụ án có giá trị lớn, phức tạp, được sự quan tâm của dư luận mà trong công tác THADS, các vụ việc nhỏ nhưng có ảnh hưởng tới cộng đồng, các vụ việc kéo dài cũng được các Chấp hành viên giải quyết triệt để.

Chấp hành viên Thạch Đa Ra, Phòng THADS khu vực 13 Vĩnh Long kể chuyện, với địa bàn anh phụ trách chủ yếu là đồng bào dân tộc, tranh chấp là các vụ việc dân sự giá trị không lớn, nhưng các vụ việc rất khó thi hành vì quan niệm và văn hóa đã ăn sâu vào tiềm thức đồng bào.

Có những vụ việc kéo dài nhiều năm không phải vì người dân cố tình chống đối, mà bởi họ chưa thực sự hiểu pháp luật, vẫn quen giải quyết mọi việc theo lệ làng, tiếng nói của già làng, trưởng bản hơn là phán quyết của Tòa án. Với những vụ việc như vậy, vai trò của Chấp hành viên không đơn thuần là người tổ chức thi hành bản án, mà còn là người “gỡ nút thắt” về nhận thức, tạo sự đồng thuận để người dân tự nguyện chấp hành pháp luật.

Chấp hành viên Thạch Đa Ra kể chuyện những chuyến đi vận động thi hành án kéo dài từ sáng đến tối, hết vào nhà người phải thi hành án lại sang gặp già làng, trưởng bản để nhờ hỗ trợ. Có vụ việc tưởng chừng phải áp dụng cưỡng chế vì đương sự kiên quyết không giao đất, không trả tài sản theo bản án đã có hiệu lực. Thế nhưng, bằng sự kiên trì và am hiểu văn hóa địa phương, Chấp hành viên đã từng bước tháo gỡ được tâm lý e ngại, chống đối của người dân.

“Lợi thế lớn nhất của một Chấp hành viên là người dân tộc chính là sự thấu hiểu ngôn ngữ, phong tục và tâm lý bà con”, Chấp hành viên Thạch Đa Ra tâm niệm. Anh hiểu rằng ở nhiều nơi, nếu chỉ viện dẫn điều luật thì rất khó thuyết phục người dân nghe theo. Muốn họ tin, trước hết phải nói bằng tiếng nói của họ, bằng cách nghĩ gần gũi với đời sống của họ.

Trong nhiều vụ việc, Chấp hành viên Thạch Đa Ra còn chủ động tìm gặp những người có uy tín trong cộng đồng như già làng, trưởng bản, người có đạo để nhờ cùng vận động. Chính sự xuất hiện của những người được bà con kính trọng đã giúp việc vận động thi hành án có kết quả, khi người dân hiểu ra rằng giữ chữ tín, giữ hòa khí mới là điều quan trọng, và họ dần thay đổi suy nghĩ để tự nguyện thi hành.