Chuyển hóa truyền thống đạo học, tinh thần trọng dụng hiền tài thành động lực phát triển đất nước
Ngày 12/11, tại Trụ sở Thành ủy Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Thành ủy Hà Nội và Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước”.
Giáo dục phải kiến tạo, dẫn dắt sự phát triển
Diễn ra nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026), Hội thảo là dịp để nhìn lại chặng đường gần một thiên niên kỷ của thiết chế giáo dục cấp quốc gia đầu tiên của nước ta, đồng thời làm rõ yêu cầu chuyển hóa truyền thống đạo học, tinh thần trọng dụng hiền tài thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Các Ủy viên Bộ Chính trị: PGS. TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Trần Đức Thắng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội dự Hội thảo. Cùng dự có các nguyên Ủy viên Bộ Chính trị; Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng; lãnh đạo các ban, Bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương; các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, giáo dục.
Phát biểu chào mừng hội thảo, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, năm 1076, dưới triều vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám được thành lập, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong lịch sử giáo dục và văn hóa dân tộc Việt Nam. Quốc Tử Giám ra đời thể hiện tầm nhìn vượt trước của nhà nước Đại Việt trong việc xây dựng thiết chế giáo dục cấp quốc gia, lấy việc học, đạo đức và tri thức làm gốc rễ dựng nước.
Trải qua các triều đại, Quốc Tử Giám đã khẳng định vị thế là một thiết chế giáo dục tiêu biểu, biểu tượng đặc sắc của truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo và tư tưởng trọng dụng hiền tài của dân tộc; là trung tâm kết tinh, lan tỏa những giá trị đạo học trong tiến trình hình thành và phát triển Quốc học Việt Nam.
Hệ thống 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ có giá trị tôn vinh các bậc hiền tài, ghi dấu truyền thống khoa bảng mà còn lưu giữ quan niệm sâu sắc của cha ông ta về học vấn, đạo đức và trách nhiệm của người có học đối với đất nước.
Là nơi hình thành và lưu giữ di sản quý báu Quốc Tử Giám đồng thời với vị thế là Thủ đô, trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, trung tâm lớn về giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo của cả nước, Hà Nội có trách nhiệm đặc biệt trong việc bảo tồn, phát huy di sản Quốc Tử Giám và tiếp nối truyền thống đạo học của dân tộc.
Trách nhiệm ấy phải được thể hiện, cụ thể hóa trong tư duy, định hướng phát triển, chính sách giáo dục, nghiên cứu phát triển khoa học, trọng dụng nhân tài và xây dựng môi trường văn hóa của Thủ đô.
Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội, đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với khát vọng vươn lên mạnh mẽ đạt hai mục tiêu 100 năm và hướng đến xây dựng nước Việt Nam phát triển hùng cường, văn minh, thịnh vượng. Để hiện thực hóa tầm nhìn ấy, giáo dục phải kiến tạo, dẫn dắt sự phát triển của Thủ đô và quốc gia; văn hóa phải thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển.
“Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh”, những giá trị kết tinh trong Quốc Tử Giám về truyền thống đạo học và tinh thần trọng dụng hiền tài không chỉ là những giá trị cần được bảo tồn mà còn phải được chuyển hóa thành động lực phát triển.
Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, việc tổ chức Hội thảo một lần nữa khẳng định sự quan tâm đặc biệt của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và cá nhân đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với việc trọng dụng nhân tài - nguồn lực chiến lược đặc biệt, quyết định sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
Đây cũng là hoạt động quan trọng triển khai các nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị về giáo dục, đào tạo, khoa học công nghệ và thu hút, trọng dụng nhân tài.
Bí thư Thành ủy Hà Nội tin tưởng, hội thảo sẽ là diễn đàn khoa học nghiêm túc, khách quan và cởi mở - nơi các nhà khoa học trao đổi thẳng thắn, tôn trọng những cách tiếp cận khác nhau, cùng tìm kiếm những luận cứ xác đáng và kiến nghị thiết thực. Từ kết quả nghiên cứu, trao đổi khoa học, hội thảo góp phần nhận diện rõ hơn giá trị di sản, thống nhất định hướng và đề xuất giải pháp có ý nghĩa đối với thực tiễn phát triển đất nước.
“Chúng ta tin tưởng rằng, hội thảo sẽ phát huy trí tuệ, trách nhiệm của các nhà khoa học, các chuyên gia, góp phần làm sáng tỏ hơn giá trị lịch sử và tư tưởng của Quốc Tử Giám, khẳng định sức sống của di sản đạo học trong tiến trình phát triển Quốc học Việt Nam. Đồng thời, gợi mở những định hướng có giá trị lý luận và thực tiễn đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, ông Trần Đức Thắng nói.
Di sản 950 năm Quốc Tử Giám và những giá trị cần tiếp nối
Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS. TS Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh, việc thành lập Quốc Tử Giám cách đây 950 năm cho thấy triều đình nhà Lý đã sớm xác định đào tạo người tài, người gánh vác việc nước là trách nhiệm lâu dài. Truyền thống ấy được các triều đại kế tiếp gìn giữ, bồi đắp qua nền giáo dục khoa cử và hệ thống văn bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Theo ông Đoàn Minh Huấn, giá trị của Quốc Tử Giám không chỉ nằm ở truyền thống giáo dục, đào tạo nhân tài, mà còn ở những bài học về phát hiện, trọng dụng và sử dụng người tài - vấn đề có ý nghĩa thời sự đối với công tác cán bộ hiện nay.
Từ cách tiếp cận đó, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đề nghị Hội thảo tập trung trao đổi làm rõ những giá trị của đạo học Quốc Tử Giám đối với giáo dục hôm nay; giải pháp để người có tài được giao đúng việc, có điều kiện phát huy sở trường, thu hút nhân tài gắn với trọng dụng thực chất, trao quyền chủ động và tạo điều kiện để người tài phát huy năng lực, đóng góp cho đất nước…
Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi về giá trị lịch sử, văn hóa và đạo học của Quốc Tử Giám; phát triển giáo dục, xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời và nguồn nhân lực chất lượng cao; bảo tồn, phát huy giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám gắn với giáo dục di sản, ứng dụng công nghệ, giao lưu học thuật và sáng tạo văn hóa; giải pháp phát hiện, đào tạo, sử dụng và trọng dụng nhân tài.
Các đại biểu cũng thảo luận về giải pháp để tiếp tục đề cao sự học, khuyến khích mỗi người không ngừng học tập, vun bồi tri thức, rèn luyện nhân cách và năng lực sáng tạo để góp phần xây dựng, phát triển đất nước; đồng thời chuyển tinh thần hiếu học thành thực học và học tập suốt đời.
Hội thảo cũng trao đổi về việc phát huy truyền thống trọng dụng hiền tài thông qua các cơ chế phát hiện, đào tạo, sử dụng người tài trên cơ sở năng lực, phẩm chất và đóng góp thực tế. Những vấn đề này gắn với định hướng của Đảng tại các Nghị quyết chiến lược, như: Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 71-NQ/TW về giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam…
Đối với Thủ đô Hà Nội, Hội thảo là dịp nghiên cứu những giải pháp tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tăng cường giáo dục di sản, lan tỏa truyền thống văn hiến và kết nối di sản với đời sống đương đại. Các định hướng phát huy giá trị cần đặt trên nền tảng bảo tồn, tôn trọng tính xác thực lịch sử và gìn giữ sự tôn nghiêm của di tích.