Chuyển đổi số – xanh: Động lực phát triển doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới

Nền tảng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Ngày 30/3/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội thảo với chủ đề “Chuyển đổi số - xanh: Động lực phát triển doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới”.

Phát biểu tại Hội thảo, TS. Đào Xuân Hưng - Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, nâng tầm năng lực đổi mới sáng tạo, tối ưu hóa quản trị, mà còn mở rộng không gian phát triển qua thương mại điện tử, kết nối thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị thương hiệu doanh nghiệp Việt Nam”.

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ Tư đang diễn ra mạnh mẽ và phát triển bền vững trở thành động lực tăng trưởng mới, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là quá trình song hành. Hội thảo khẳng định chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là động lực cốt lõi giúp doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân, nâng cao năng lực thích ứng, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, đây cũng là nền tảng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy hợp tác công – tư và tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức tư vấn.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung phân tích bối cảnh trong nước và quốc tế với những yếu tố tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp như biến đổi khí hậu, áp lực giảm phát thải, các tiêu chuẩn xanh và tiêu chí ESG trong thương mại toàn cầu, cùng yêu cầu ngày càng cao về minh bạch chuỗi cung ứng.

Mang lại nhiều cơ hội quan trọng cho doanh nghiệp Việt Nam

Theo đại diện Cục chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện nay, ngành nông nghiệp đang đứng trước thách thức mang tính thời đại từ biến đổi khí hậu và sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên. Bên cạnh đó, các hàng rào kỹ thuật quốc tế như EUDR hay CBAM đòi hỏi chúng ta không thể tiếp tục mô hình tăng trưởng tuyến tính, tiêu tốn tài nguyên như trước đây. Định hướng bắt buộc là phải dịch chuyển sang nền kinh tế nông nghiệp sinh thái và tuần hoàn.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, xu hướng tất yếu là mô hình “Chuyển đổi kép” – sự kết hợp đồng bộ giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Trong không gian này, công nghệ số và kho dữ liệu Quốc gia không chỉ là công cụ hỗ trợ hành chính đơn thuần. Chúng đã chính thức trở thành “nguồn tài nguyên chiến lược mới”, là đòn bẩy kỹ thuật để kiến tạo các giá trị xanh thực chất.

Chia sẻ thêm về chuyển đổi số - xanh, ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh - Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, trên cơ sở nhận thức được xu thế tất yếu không thể đảo ngược của chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số, Việt Nam xác định rõ “chuyển đổi kép: xanh hóa và số hóa” là yêu cầu khách quan, là ưu tiên đầu tư phát triển và là trụ cột trong tái cơ cấu nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng.

Chuyển đổi số - xanh cũng đã trở thành định hướng phát triển tất yếu trong chiến lược phát triển của các doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu số hóa dữ liệu, chuẩn hóa quy trình, ứng dụng công nghệ số trong quản trị, sản xuất và tiến tới chuyển đổi số ở phạm vi rộng và đồng bộ hơn.

Tại Hội thảo, đại diện cho Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội, TS. Mạc Quốc Anh bày tỏ, Việt Nam hiện có khoảng 900.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó hơn 97% là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu quan tâm đến chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh của doanh nghiệp hiện nay đang phải đối mặt với nhiều thách thức như: Chi phí đầu tư ban đầu tương đối lớn, đặc biệt đối với các công nghệ xanh trong lĩnh vực sản xuất; Vấn đề thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao; Hạn chế về năng lực công nghệ và quản trị của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bên cạnh những thách thức, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng mang lại nhiều cơ hội quan trọng cho doanh nghiệp Việt Nam. Theo IMF, việc ứng dụng công nghệ số có thể giúp các nền kinh tế đang phát triển tăng trưởng GDP thêm từ 1 đến 2% mỗi năm.

TS. Mạc Quốc Anh cũng đề xuất, để thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh của doanh nghiệp, cần triển khai một số chính sách quan trọng: Thứ nhất, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế số và kinh tế xanh, bao gồm các quy định về dữ liệu, thị trường carbon và kinh tế tuần hoàn. Thứ hai, cần phát triển mạnh hệ sinh thái tài chính xanh, bao gồm tín dụng xanh, trái phiếu xanh và các quỹ đầu tư công nghệ.

Thứ ba, cần xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi công nghệ thông qua tư vấn, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Thứ tư, cần đầu tư mạnh vào phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ số, quản trị ESG và công nghệ xanh.

Thứ năm, cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng số quốc gia để tạo nền tảng cho nền kinh tế số. Thứ sáu, cần phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong việc kết nối doanh nghiệp với các nguồn lực công nghệ, tài chính và thị trường.

Cũng tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Long - Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, trong bối cảnh hiện nay, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành xu thể phát triển chủ đạo trên phạm vi toàn cầu. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gộc, minh bạch chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn môi trường và phát thải thấp đang ngày càng khắt khe, tác động trực tiếp đến mô hình sản xuất và khả năng cạnh tranh của ngành nông nghiệp.

Ở trong nước, mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, song mô hình sàn xuất nông nghiệp vẫn còn phụ thuộc nhiều vào khai thác tài nguyễn, chi phí đầu vào cao và hiệu quả sử dụng chưa tối ưu. Do đó, việc thúc đẩy chuyển đổi số găn với ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn là yêu cầu cấp thiết, mang tính chiến lược lâu dài.

Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ đã đưa ra các giải pháp thúc đẩy quá trình chuyển đổi: hoàn thiện thể chế theo hướng tích hợp giữa chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn; phát triển hạ tầng số, cơ sở dữ liệu và các nền tảng dùng chung, bảo đảm tính liên thông và khai thác hiệu quả; huy động và đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho đổi mới công nghệ và sản xuất xanh; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là kỹ năng số và năng chức khoa học công nghệ; xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức khoa học công nghệ.