Chuyển đổi số trong Thi hành án dân sự: “Chìa khóa” minh bạch hóa quy trình, giảm thiểu thời gian, chi phí - Bài 3: Rút ngắn kỷ lục thời gian thi hành các vụ đại án

Từ hồ sơ giấy đến dữ liệu số

Là địa bàn có số lượng việc và tiền THADS thuộc nhóm cao nhất cả nước, TP Hà Nội trong nhiều năm qua luôn đối mặt với áp lực rất lớn, đặc biệt khi phải tổ chức thi hành các vụ án kinh tế, tham nhũng quy mô lớn, có số lượng đương sự lên tới hàng chục nghìn người.

Trong bối cảnh đó, việc Nền tảng số THADS chính thức vận hành từ đầu năm 2026 thực sự là một bước ngoặt quan trọng, tạo ra sự chuyển biến căn bản trong toàn hệ thống. Toàn bộ quy trình nghiệp vụ, từ tiếp nhận đơn, ra quyết định, tổ chức thi hành đến giải quyết khiếu nại, tố cáo đều được số hoá và vận hành trên môi trường điện tử, giúp tăng cường tính minh bạch và khả năng giám sát xuyên suốt.

Bên cạnh đó, hệ thống mang lại hiệu quả vượt trội về thời gian và chi phí. Phân hệ Biên lai điện tử giúp việc thu, nộp tiền án phí, tiền thi hành án được thực hiện nhanh chóng, thuận tiện cho người dân, đồng thời giảm áp lực cho công chức. Phân hệ Hỗ trợ ra quyết định thi hành án đã tự động hóa các bước soạn thảo, kiểm tra tính hợp lệ của văn bản, giúp giảm sai sót kỹ thuật và rút ngắn thời gian xử lý nghiệp vụ. Đặc biệt, Nền tảng số cho phép lãnh đạo nắm bắt tức thời tiến độ xử lý công việc của từng đơn vị trực thuộc, từ đó có những chỉ đạo kịp thời, chính xác.

Minh chứng rõ nét nhất là hai vụ đại án lớn như Tân Hoàng Minh, FLC – những vụ việc chưa từng có tiền lệ. Đây là những vụ án có số lượng đương sự rất lớn, yêu cầu xác minh thông tin, đối chiếu dữ liệu và tổ chức chi trả tiền thi hành án với độ chính xác tuyệt đối. Nếu thực hiện theo phương thức truyền thống, quá trình này có thể kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ sai sót và phát sinh khiếu nại phức tạp.

Trong bối cảnh đó, công nghệ đã trở thành “đòn bẩy” quan trọng. THADS Hà Nội đã phối hợp với các ngân hàng thương mại, sử dụng các phần mềm đối chiếu, xác thực thông tin cá nhân bằng định danh điện tử. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về người được thi hành án giúp rà soát, loại trừ trùng lặp, bảo đảm xác định chính xác quyền lợi cho từng cá nhân.

Một điểm đáng chú ý là toàn bộ quá trình tổ chức thi hành án hai vụ án này đều được công khai, cập nhật liên tục trên Nền tảng số và cổng thông tin điện tử của THADS, giúp các đương sự có thể theo dõi tiến độ xử lý theo thời gian thực. Điều này góp phần quan trọng trong việc tạo niềm tin lớn trong Nhân dân, hạn chế tối đa khiếu nại, tố cáo phát sinh.

Kết quả, với sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ thông tin, các vụ án quy mô lớn đã được tổ chức thi hành trong thời gian ngắn kỷ lục, thu hồi hàng nghìn tỷ đồng để chi trả cho người dân. Đây không chỉ là thành công về mặt nghiệp vụ, mà còn là minh chứng rõ nét cho việc công nghệ có thể tháo gỡ những “điểm nghẽn” lớn trong công tác THADS.

Chuẩn hoá dữ liệu, rút ngắn quy trình

Nếu THADS Hà Nội cho thấy hiệu quả của chuyển đổi số trong việc rút ngắn quy trình và nâng cao tính công khai, minh bạch, thì THADS TP Hồ Chí Minh là đơn vị đi đầu trong Hệ thống THADS cả nước trong nghiên cứu, xây dựng các phần mềm nghiệp vụ và triển khai nền tảng số THADS.

Chuyển đổi số trong tổ chức thi hành án các vụ việc phức tạp, số lượng lớn đương sự tạo đột phá trong công tác thu hồi tài sản trong các vụ án hình sự về kinh tế tham nhũng. Trong năm công tác 2025, THADS TP Hồ Chí Minh đã thi hành xong số tiền hơn 18.835 tỷ đồng trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế đạt tỷ lệ 44,70% trên số có điều kiện thi hành.

Điển hình là vụ án Trương Mỹ Lan và đồng phạm, với hơn 43.000 đương sự, khối lượng dữ liệu và giao dịch tài chính chưa từng có tiền lệ. Chỉ với một lệnh duy nhất, hệ thống đã thực hiện chuyển tiền hơn 1.000 tỷ đồng mà không có bất kỳ thắc mắc, khiếu nại, bảo đảm chính xác, an toàn, công khai, minh bạch. Đây là bước tiến vượt bậc so với phương thức thủ công trước đây, vốn phải huy động rất nhiều nhân lực và mất nhiều thời gian để thực hiện.

Bên cạnh đó, THADS Thành phố Hồ Chí Minh còn đưa vào vận hành Trung tâm Giám sát và Điều hành thông minh (IOC THADS). Đây là Trung tâm IOC chuyên ngành đầu tiên trong Hệ thống THADS trên cả nước, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu số.

Thông qua IOC THADS, các số liệu THADS được tự động phân tích, tổng hợp trực tiếp từ hệ thống phần mềm trên nền tảng số, hỗ trợ hiệu quả cho Lãnh đạo nắm bắt nhanh chóng, chính xác các vấn đề phát sinh trong thực tiễn và đưa ra các giải pháp chỉ đạo kịp thời.

Việc đẩy mạnh chuyển đổi số đã và đang taọ ra những chuyển biến tích cực trong hoạt động của THADS thành phố Hồ Chí Minh, góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực THADS, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.

Định hình phương thức vận hành mới của THADS

Từ thực tiễn triển khai tại hai địa phương, có thể nhận thấy chuyển đổi số đang từng bước thay đổi cách tiếp cận trong tổ chức THADS. Nếu như trước đây, việc xử lý các vụ án lớn thường gắn với áp lực về nhân lực, thời gian và nguy cơ sai sót trong quá trình đối chiếu, chi trả, thì nay, với sự hỗ trợ của công nghệ, các quy trình này đã được chuẩn hóa và tự động hóa ở mức độ cao. Điều này không chỉ giúp giảm tải cho đội ngũ chấp hành viên mà còn nâng cao độ chính xác, tính minh bạch và khả năng kiểm soát.

Đáng chú ý, việc hình thành các cơ sở dữ liệu đã tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành. Trong tương lai, khi dữ liệu được kết nối đồng bộ với các hệ thống của Tòa án, ngân hàng, cơ quan đăng ký tài sản, công an… công tác THADS sẽ có thêm điều kiện để rút ngắn quy trình và hạn chế tối đa các khâu trung gian.

Trong bối cảnh cải cách tư pháp và chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, công tác THADS đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện đại, liêm chính và phục vụ Nhân dân.

Bà Nguyễn Thị Thanh Tú, Phó Trưởng THADS thành phố Hà Nội: Chuyển đổi số giúp bảo đảm tiến độ và độ chính xác

Trong tổ chức thi hành các vụ án lớn như Tân Hoàng Minh, FLC, chúng tôi xác định ngay từ đầu: nếu không có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin thì rất khó bảo đảm tiến độ và độ chính xác.

Vì vậy, chúng tôi áp dụng công nghệ để số hóa danh sách và xác minh đương sự. Thông qua việc phối hợp với các ngân hàng, ứng dụng định danh điện tử và các phần mềm đối chiếu, chúng tôi xây dựng được một cơ sở dữ liệu tập trung, giúp loại bỏ trùng lặp, xác định chính xác quyền lợi của từng cá nhân.

Bên cạnh đó, ứng dụng Nền tảng số được áp dụng trong tổ chức chi trả tiền thi hành án. Việc thanh toán thông qua hệ thống ngân hàng trung gian giúp rút ngắn thời gian, bảo đảm an toàn và giảm áp lực tập trung đông người tại cơ quan thi hành án. Một điểm chúng tôi đặc biệt chú trọng là công khai thông tin. Người dân có thể theo dõi tiến độ xử lý trên nền tảng số, biết hồ sơ của mình đang ở đâu, đã được giải quyết đến đâu. Điều này giúp giảm áp lực rất lớn về khiếu nại, thắc mắc trong quá trình tổ chức thi hành án.

Có thể nói, công nghệ không chỉ giúp làm nhanh hơn, mà quan trọng hơn là giúp làm chắc hơn, minh bạch hơn và kiểm soát tốt hơn đối với những vụ việc có quy mô rất lớn như vậy.

Ông Đỗ Phong Hoá, Phó Trưởng THADS thành phố Hồ Chí Minh: Chuyển đổi số trở thành yếu tố quyết định bảo đảm tính khả thi của quá trình thi hành án

Vụ án Trương Mỹ Lan và đồng phạm là vụ việc với quy mô đặc biệt lớn, với hơn 43.000 đương sự và khối lượng tài sản lên tới hàng nghìn đối tượng thuộc nhiều loại hình khác nhau như động sản, bất động sản, trái phiếu, cổ phiếu, quyền vốn góp và quyền tài sản khác…

Chúng tôi lựa chọn chuyển đổi số là giải pháp mang tính chiến lược và xuyên suốt. Theo đó, mỗi đương sự được gắn với một hồ sơ điện tử thống nhất, xác thực và chuẩn hóa, trong khi mỗi tài sản đều có mã định danh riêng, kèm theo đầy đủ thông tin về tình trạng pháp lý, giá trị, nguồn gốc và quá trình xử lý.

Đặc biệt, trong quá trình thanh toán tiền thi hành án, việc ứng dụng công nghệ đã tạo ra bước đột phá. Việc thanh toán được thực hiện thông qua hệ thống ngân hàng thương mại, bảo đảm nhanh chóng, chính xác và cho phép người dân theo dõi, tra cứu tiến độ một cách thuận tiện.

Từ thực tiễn tổ chức vụ Trương Mỹ Lan và đồng phạm có thể thấy đối với các vụ việc thi hành án lớn, có tính chất chất phức tạp, chuyển đổi số không chỉ là giải pháp hỗ trợ mà đã trở thành yếu tố quyết định bảo đảm tính khả thi của toàn bộ quá trình thi hành án. Việc ứng dụng công nghệ đã giúp chuyển đổi phương thức tổ chức từ thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao hiệu quả, độ chính xác, tính minh bạch và khả năng kiểm soát, đáp ứng yêu cầu xử lý một vụ việc có khối lượng công việc khổng lồ như hiện nay.