Chuyển đổi số trong Thi hành án dân sự: “Chìa khoá” minh bạch hoá quy trình, giảm thiểu thời gian, chi phí Bài 2: Phương thức vận hành mới đem lại kết quả thực chất
(PLVN) - Sau giai đoạn chuẩn bị và thí điểm, chuyển đổi số trong thi hành án dân sự đã chính thức bước vào giai đoạn vận hành đồng bộ trên phạm vi toàn quốc. Không còn là khẩu hiệu hay định hướng, công nghệ đang từng bước trở thành phương thức vận hành mới của toàn Hệ thống, với những chuyển động rõ nét từ quản lý, điều hành đến phục vụ người dân, doanh nghiệp, đem lại nhiều kết quả thiết thực.
Hình thành một môi trường số toàn trình, chuyên nghiệp
Để hiện đại hóa toàn diện công tác Thi hành án dân sự (THADS), toàn Hệ thống THADS đã triển khai xây dựng Nền tảng số THADS, xây dựng các phần mềm nghiệp vụ hay Trung tâm giám sát, điều hành thông minh THADS (IOC)… Một dấu mốc quan trọng của ngành THADS là việc Nền tảng số THADS chính thức vận hành trên phạm vi toàn quốc từ ngày 20/1/2026. Đây không chỉ là bước triển khai kỹ thuật, mà là sự chuyển dịch căn bản trong cách thức tổ chức và vận hành công việc.
Sự kiện đồng thời đánh dấu bước ngoặt lớn, cùng với đất nước, Hệ thống THADS vững bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của dữ liệu, của minh bạch, của quản trị hiện đại và phục vụ Nhân dân. Đây là cuộc cách mạng tiên phong, góp phần trực tiếp xây dựng nền tư pháp kỷ cương, liêm chính, hiện đại, vì Nhân dân.
Nền tảng này được thiết kế với 4 phân hệ gồm: Biên lai điện tử, Hỗ trợ ra quyết định thi hành án, Tổ chức thi hành án và Giải quyết khiếu nại, tố cáo. Điểm đáng chú ý là gần như toàn bộ quy trình nghiệp vụ THADS đã được số hóa, từ khâu thụ lý, xử lý đến theo dõi, báo cáo. Điều này giúp hình thành lần đầu tiên một hệ thống dữ liệu thống nhất, xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương, thay cho cách quản lý phân tán trước đây.
Nền tảng số THADS tạo nên một môi trường số toàn trình, chuyên nghiệp trong THADS, trực tiếp chuyển hóa dữ liệu thành giá trị quản trị và phục vụ người dân; Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về THADS, bảo đảm việc chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, theo dõi và xử lý vi phạm được thực hiện kịp thời, chính xác, minh bạch và dựa trên dữ liệu số với 4 đột phá nổi bật. Cụ thể, chuyển hóa dữ liệu thành giá trị quản trị và phục vụ người dân; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về THADS; bảo đảm việc chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, theo dõi và xử lý vi phạm được thực hiện kịp thời, chính xác, minh bạch và dựa trên dữ liệu số…
Dữ liệu từ Nền tảng số THADS được kết nối, tích hợp và cập nhật trực tiếp về Trung tâm giám sát, điều hành thông minh THADS, hình thành trung tâm điều hành dựa trên dữ liệu thời gian thực. Hoạt động THADS được theo dõi, phân tích và điều hành trên một nền tảng thống nhất, thay thế phương thức báo cáo theo kỳ truyền thống.
Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng toàn diện trên Nền tảng số THADS, góp phần rút ngắn đến 80% thời gian xử lý hồ sơ và giảm tới 90% thao tác thủ công trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ. Theo đó, hệ thống tự động đọc và hiểu bản án, quyết định của Tòa án, có thể xử lý hồ sơ hàng trăm trang và hỗ trợ dự thảo quyết định thi hành án trong dưới 20 phút. Dữ liệu từ quyết định thi hành án trên giấy được tự động bóc tách thành các trường thông tin có cấu trúc, phục vụ quản lý và tổ chức thi hành án hiệu quả.
Trợ lý ảo AI hỗ trợ tra cứu, hướng dẫn nghiệp vụ và gợi ý xử lý tình huống, giúp nâng cao hiệu suất làm việc của Chấp hành viên. Trên nền tảng dữ liệu lớn, hệ thống AI tự động phân tích, đánh giá và dự báo xu hướng thi hành án, cung cấp thông tin kịp thời phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành. Đồng thời, AI hỗ trợ tiếp nhận và phân loại đơn thư thông minh trên phạm vi toàn quốc, góp phần giảm tải áp lực vận hành và nâng cao chất lượng xử lý ban đầu.
Là nền tảng cấp Bộ, ngành đầu tiên ứng dụng mô hình lowcode - nocode, Nền tảng số THADS cho phép cấu hình linh hoạt quy trình nghiệp vụ, rút ngắn thời gian triển khai và đáp ứng nhanh yêu cầu thay đổi của thể chế và tổ chức.
Nền tảng số THADS hiện đã hoàn tất kết nối, chia sẻ dữ liệu với Trung tâm dữ liệu quốc gia, đảm bảo tính liên thông và thống nhất với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành phục vụ cho công tác xác minh, phối hợp nghiệp vụ thi hành án.
Dữ liệu THADS được cung cấp theo thời gian thực, hướng tới sẵn sàng phục vụ các nghiệp vụ như xác nhận kết quả thi hành án trong thủ tục cấp lý lịch tư pháp. Đồng thời, kết nối với Dịch vụ công để người dân có thể nộp tạm ứng án phí, án phí trực tuyến, từng bước cắt giảm thành phần hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí xã hội và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước cũng như kết nối với ứng dụng định danh điện tử VneID để thông tin được gửi đến đúng người, đúng định danh đã được xác thực…
Những kết quả bước đầu đầy ấn tượng
Theo thông tin từ Cục Quản lý THADS, Bộ Tư pháp, kết quả bước đầu rất ấn tượng. Về Biên lai điện tử, từ ngày 1/10/2025 đến ngày 28/3/2026, đã phát hành hơn 800 ngàn biên lai điện tử, thu được số tiền hơn 35,5 nghìn tỷ đồng từ biên lai điện tử. Về công tác Hỗ trợ ra quyết định thi hành án, 100% việc ra quyết định thi hành án của các cơ quan Thi hành án thực hiện hoàn toàn trên môi trường số với gần 340 nghìn quyết định thi hành án được ký số, ban hành, phân công Chấp hành viên tổ chức thi hành
Về công tác Tổ chức thi hành án, đã có hơn 836,4 nghìn hồ sơ thi hành án được thực hiện trên môi trường số. Đồng thời, 100% quy trình tiếp công dân, giải quyết đơn thư, khiếu nại tố cáo được thực hiện trên môi trường số…
Những con số này không chỉ phản ánh hiệu quả về mặt kỹ thuật, mà cho thấy một sự thay đổi thực chất trong phương thức vận hành của toàn hệ thống.
Qua những kết quả bước đầu trên, chuyển đổi số trong THADS không còn dừng ở việc “ứng dụng công nghệ”, mà đang từng bước trở thành phương thức vận hành mới của toàn Hệ thống THADS.
Từ việc hình thành nền tảng số thống nhất, thay đổi cách quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ người dân đến hỗ trợ xử lý các vụ việc phức tạp, chuyển đổi số đang tạo ra những chuyển biến rõ rệt, thực chất. Trước yêu cầu cải cách tư pháp ngày càng cao, có thể khẳng định: chuyển đổi số không chỉ giúp THADS “làm nhanh hơn”, mà đang giúp lĩnh vực này vận hành minh bạch hơn, hiệu quả hơn và hiện đại hơn - đúng với mục tiêu xây dựng nền tư pháp phục vụ Nhân dân trong kỷ nguyên số.
Trong khí thế cả nước thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, những chuyển biến mạnh mẽ của Hệ thống THADS - dưới sự lãnh đạo đầy bản lĩnh, sáng tạo, tâm huyết và truyền cảm hứng của Lãnh đạo Bộ Tư pháp, đứng đầu là Bộ trưởng Bộ Tư pháp - mang ý nghĩa đặc biệt: đó là một minh chứng sinh động cho tinh thần cải cách, cho quyết tâm xây dựng nền tư pháp hiện đại, liêm chính, phụng sự Tổ quốc và Nhân dân.
Không còn chỗ cho báo cáo giấy, siết kỷ luật thi hành án bằng dữ liệu thời gian thực
Trao đổi mới đây về nội dung chuyển đổi số trong công tác THADS, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh thể hiện rõ quan điểm chỉ đạo trực diện, không nói chung chung mà đi thẳng vào từng “điểm nghẽn” cụ thể cần tháo gỡ bằng công nghệ. Trọng tâm xuyên suốt là chuyển đổi toàn diện phương thức quản lý từ thủ công, chậm trễ sang dựa trên dữ liệu số theo thời gian thực. Theo đó, Bộ trưởng yêu cầu phải hoàn thiện ngay hệ thống Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC), bảo đảm mọi số liệu thi hành án được cập nhật “sống”, tức thời và minh bạch. Đây được xác định là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý và siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong toàn hệ thống.
Cùng với đó, Bộ trưởng đặt ra yêu cầu mang tính bước ngoặt trong việc tống đạt văn bản thi hành án. Theo lộ trình cụ thể, từ ngày 02/4, việc tống đạt phải được triển khai qua ứng dụng VNeID, tiến tới thay thế phương thức giấy truyền thống. Việc chuyển sang môi trường điện tử không chỉ giúp giảm chi phí hành chính mà còn nâng cao tính xác thực, minh bạch trong quá trình thông báo, bảo đảm quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan.
Ở khía cạnh tài chính, Bộ trưởng yêu cầu đẩy mạnh triển khai biên lai điện tử gắn với hệ thống kế toán, đồng thời mở rộng khả năng thanh toán trực tuyến nghĩa vụ thi hành án. Người dân không cần trực tiếp đến cơ quan thi hành án mà vẫn có thể nộp tiền qua ngân hàng hoặc các nền tảng thanh toán tích hợp. Giải pháp này vừa tạo thuận lợi tối đa cho người dân, vừa giúp kiểm soát chặt chẽ dòng tiền, hạn chế rủi ro sai sót và tiêu cực trong thu nộp thủ công.
Đối với hoạt động đấu giá tài sản thi hành án, Bộ trưởng nhấn mạnh việc chuyển sang đấu giá trực tuyến là giải pháp căn cơ để bảo đảm công khai, minh bạch. Từ thực tiễn triển khai hiệu quả tại một số địa phương như TP Hồ Chí Minh, yêu cầu đặt ra là phải nhanh chóng nhân rộng mô hình trên phạm vi toàn quốc, đưa toàn bộ quy trình đấu giá lên môi trường mạng, tạo cơ hội tiếp cận bình đẳng cho mọi tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện tham gia.
Đặc biệt, Bộ trưởng nhấn mạnh chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là thay đổi lề lối làm việc của đội ngũ cán bộ. Tình trạng chậm thích ứng, né tránh công nghệ sẽ không còn chỗ đứng. Việc xử lý văn bản, ký số phải thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử; lãnh đạo các cấp phải gương mẫu đi đầu, xử lý công việc mọi lúc, mọi nơi, không để ách tắc chỉ vì quy trình giấy tờ. Kết quả chuyển đổi số sẽ trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá KPI và năng lực người đứng đầu.
(Còn nữa)