Chuyển đổi số tại Thái Nguyên: “Chìa khóa vàng” khai mở tiềm năng hợp tác xã và du lịch bền vững

Đây không chỉ là sự thay đổi về công nghệ, mà là một cuộc cách mạng về tư duy, định vị lại giá trị nông sản và thương hiệu địa phương trên bản đồ kinh tế số.

Khi người nông dân trở thành “công dân số”

Trong ký ức của nhiều nông dân Thái Nguyên, việc ghi chép nhật ký sản xuất vốn là một việc xa xỉ và đầy phiền toái. Những cuốn sổ tay lấm lem bùn đất, thông tin vụn vặt và thiếu kiểm chứng từng là rào cản khiến nông sản địa phương khó lòng bước chân vào các hệ thống siêu thị lớn hay xuất khẩu. Thế nhưng, câu chuyện ấy đang dần lùi xa vào quá khứ.

Từ năm 2023, ngành Nông nghiệp Thái Nguyên đã triển khai ứng dụng công nghệ số trong quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản thông qua phần mềm chuyên dụng, giúp theo dõi vùng trồng, quy trình sản xuất, nhật ký chăm sóc và truy xuất nguồn gốc. Với các phần mềm này, thông tin sản phẩm được minh bạch hóa, tạo niềm tin cho người tiêu dùng, đồng thời góp phần nâng cao giá trị nông sản trên thị trường.

Điển hình tại xã Võ Nhai, một mô hình mang tính đột phá mang tên “Vườn na Võ Nhai trên môi trường số” đã thay đổi hoàn toàn diện mạo của vùng đất này. HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Phú Thượng đóng vai trò kết nối các hộ nông dân vào một hệ sinh thái chung. Tại đây, mỗi cây na từ 4 năm tuổi trở lên không chỉ được chăm sóc theo tiêu chuẩn VietGAP mà còn được gắn mã QR định danh.

Điểm khiến nhiều người ngỡ ngàng là sự xuất hiện của hệ thống camera giám sát 24/7 ngay tại vườn. Du khách hay người mua hàng ở cách xa hàng trăm cây số chỉ cần một cú chạm trên điện thoại là có thể theo dõi quy trình sinh trưởng, thu hoạch của cây na. Kết quả là giá trị kinh tế tăng vọt, hiện nay mỗi cây na số có giá trị khoảng 6 triệu đồng, cao hơn so với cách bán truyền thống.

Chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở cây na. Tại vùng chè đặc sản Thái Nguyên, công nghệ đang lan tỏa mạnh mẽ. Các phần mềm giám sát đã giúp bà con thay đổi hoàn toàn thói quen. Mọi hoạt động từ bón phân, tưới nước đến thu hái chè Shan tuyết hữu cơ đều được cập nhật lên nền tảng số.

Khách hàng giờ đây không mua chè bằng niềm tin cảm tính. Họ quét mã QR để thấy cả một hành trình của búp chè từ đồi xanh đến ấm trà. Sự minh bạch này chính là “giấy thông hành” quyền lực nhất để nông sản Thái Nguyên xóa bỏ rào cản với những thị trường khó tính.

Nhiều HTX tại Thái Nguyên đã mạnh dạn lắp đặt camera trên diện tích chè hữu cơ để khách hàng giám sát từ xa. CĐS giúp HTX giảm sự lệ thuộc vào các kênh thương lái truyền thống vốn nhiều rủi ro. Thay vào đó, họ làm chủ cuộc chơi trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và thậm chí là livestream bán hàng trực tiếp tại đồi chè.

Hình ảnh những người nông dân chân lấm tay bùn, nay tự tin cầm điện thoại thông minh theo dõi độ ẩm, nhiệt độ hay livestream giới thiệu sản phẩm chính là biểu tượng sinh động nhất cho sự thành công của CĐS tại Thái Nguyên.

Thái Nguyên đặc biệt khuyến khích lực lượng trẻ địa phương tham gia vào các HTX. Những thanh niên am hiểu công nghệ sẽ đóng vai trò là trở thành cầu nối, hỗ trợ kỹ thuật cho thế hệ đi trước, giúp họ làm quen với những mã QR, những ứng dụng quản lý hay cách sáng tạo nội dung trên mạng xã hội.

Du lịch khẳng định vị thế bằng hệ sinh thái thông minh

Sự chuyển mình của các HTX nông nghiệp đã tạo nền tảng vững chắc cho một lĩnh vực khác bứt phá đó là du lịch. Năm 2025, Thái Nguyên đón hơn 7,3 triệu lượt khách, thu về 7,4 nghìn tỷ đồng. Kết quả này có sự đóng góp không nhỏ từ việc đẩy mạnh du lịch thông minh.

Tỉnh đã xây dựng một hệ sinh thái số toàn diện với trung tâm là Cổng thông tin du lịch thông minh và ứng dụng di động Thai Nguyen Tourism. Đây không chỉ là trang web giới thiệu đơn thuần, mà là một trợ lý ảo thông minh, kết nối khách du lịch với mọi dịch vụ từ lưu trú, ăn uống đến trải nghiệm văn hóa.

Ngành du lịch tỉnh không chỉ dừng lại ở việc số hóa điểm đến mà còn tập trung vào việc nâng cao kiến thức số cho người dân.Các lớp tập huấn nâng cao kỹ năng số cho cộng đồng du lịch được tổ chức thường xuyên. Tại đó, người dân địa phương được học cách làm video, xây dựng nội dung hấp dẫn trên TikTok, Facebook để tự quảng bá cho chính homestay hay vườn chè của mình. Đây chính là cách làm du lịch xanh, du lịch bền vững từ gốc.

Nhìn về giai đoạn 2026 - 2030, Thái Nguyên đặt ra những mục tiêu đầy khát vọng: đón 12 triệu lượt khách, tổng thu đạt trên 25.000 tỷ đồng/năm. Để hiện thực hóa điều này, CĐS được xác định là một trong những nền tảng quan trọng nhất để tạo đột phá.

Chiến lược của tỉnh được tóm gọn trong công thức: “Hai trọng điểm, một trục động lực, một nền tảng”. Trong đó, nền tảng chính là du lịch thông minh và du lịch xanh. Thái Nguyên hướng tới việc hoàn thành số hóa toàn bộ dữ liệu ngành du lịch, từ hướng dẫn viên đến các cơ sở vui chơi giải trí.

Công nghệ AI (trí tuệ nhân tạo) và trợ lý ảo sẽ được ứng dụng sâu rộng để cá nhân hóa trải nghiệm du khách. Hãy tưởng tượng, một du khách quốc tế khi đến với đồi chè Tân Cương có thể nghe thuyết minh tự động bằng ngôn ngữ của họ thông qua điện thoại, đồng thời dễ dàng đặt mua ngay một hộp trà hữu cơ vừa được “số hóa” quy trình sản xuất. Đó chính là sự giao thoa hoàn hảo giữa nông nghiệp số và du lịch số.

Có thể khẳng định, chuyển đổi số không làm thay đổi bản chất của nghề nông hay sự hiếu khách vốn có của người Thái Nguyên. CĐS đang thay đổi cách thức chúng ta tổ chức sản xuất, tiêu thụ và quảng bá.

Từ những cây na có “mã định danh” đến những ứng dụng du lịch thông minh, Thái Nguyên đang chứng minh rằng: Khi công nghệ được áp dụng hiệu quả và được dẫn dắt bởi tư duy đổi mới, sẽ trở thành động lực mạnh mẽ để xóa đói giảm nghèo, nâng cao giá trị sản phẩm và khẳng định vị thế của địa phương trong thời đại số.

Với những bước đi bài bản và sự đồng lòng của từ chính quyền đến người nông dân, “cánh cửa số” chắc chắn sẽ mở ra một tương lai rạng rỡ cho vùng đất Đệ nhất danh trà.