Chuyển đổi cơ cấu kinh tế: Mất cân bằng giữa kinh tế trong nước với khu vực FDI

(PLVN) - Đây là một trong những tồn tại lớn nhất trong quá trình cơ cấu nền kinh tế mà TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế TW (CIEM) đã chỉ ra. Theo ông, điều này không có nghĩa là ngăn chặn khu vực FDI mà phải phát triển nhanh hơn, quy mô lớn hơn khu vực kinh tế trong nước, đặc biệt khu vực kinh tế tư nhân…
Nền kinh tế đang phụ thuộc vào khu vực FDI Nền kinh tế đang phụ thuộc vào khu vực FDI

Trong khuôn khổ Chương trình “Australia hỗ trợ cải cách kinh tế Việt Nam” (Aus4Reform), CIEM vừa công bố báo cáo nghiên cứu “Đánh giá kết quả cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng giai đoạn 2016-2020”. 

Nền kinh tế đang phụ thuộc vào khu vực FDI

Không có nhiều điểm mới so với các báo cáo công bố trước đó, song điểm nhấn của báo cáo này được nhiều chuyên gia quan tâm chính là chi tiết chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế đang diễn ra nhanh theo hướng mất cân bằng hơn giữa kinh tế trong nước và FDI.

Nghiên cứu của CIEM chỉ ra, trong giai đoạn 2011 - 2018, kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)  có tốc độ tăng trưởng cao hơn nhiều so với các thành phần kinh tế khác; hệ quả là tỷ trọng hai thành phần kinh tế nói trên trong nền kinh tế cũng tăng lên.

Kinh tế tư nhân tăng trung bình hàng năm cả giai đoạn hơn 9,1% (từ năm 2016 luôn tăng trưởng khoảng 12%/năm), do đó, tỷ trọng kinh tế tư nhân/GDP tăng từ 7,34% năm 2011 lên 9,10% năm 2018 (tăng 1,76%).

Kinh tế FDI tăng trung bình hàng năm 9,57%, và do đó, tỷ trọng khu vực FDI/GDP tăng từ 16,66% năm 2011 lên 20,28% năm 2018 (tăng 3,62%). Trong khi đó, tỷ trọng của kinh tế nhà nước giảm từ khoảng 29% năm 2011 xuống còn 27,67% năm 2018 (giảm 1,54%).  

Về xuất khẩu, từ năm 2011, kim ngạch xuất khẩu nước ta luôn tăng khá cao, đặc biệt là xuất khẩu của khu vực FDI; trong khi xuất khẩu của khu vực này tăng bình quân hàng năm 22,7% thì xuất khẩu của khu vực trong nước chỉ tăng 8,8%.

Khu vực FDI ngày càng chiếm vai trò quan trọng; tỷ trọng xuất khẩu của khu vực FDI liên tục tăng từ 51% năm 2011 lên 70% năm 2018. Tương ứng, tỷ trọng xuất khẩu của kinh tế trong nước giảm từ 49% xuống còn 30% trong cùng thời kỳ…

“Rõ ràng khu vực FDI đang mở rộng nhanh chóng và có vị trí ngày càng quan trọng trong nền kinh tế nước ta. Sự gia tăng nhanh chóng của khu vực FDI không chỉ làm cho nền kinh tế nước ta trở nên phụ thuộc nhiều hơn, dễ bị tổn thương hơn từ bên ngoài, mà còn làm tăng số thu nhập chuyển ra bên ngoài, giảm phần thu nhập quốc gia của nước ta…”- Nguyên Viện trưởng CIEM nhận xét.

Tuy nhiên, ông khẳng định điều này không có nghĩa ngăn chặn khu vực FDI mà phải phát triển nhanh hơn, quy mô lớn hơn khu vực kinh tế trong nước, đặc biệt khu vực kinh tế tư nhân, đồng thời làm khu vực kinh tế nhà nước năng động hơn, nhanh hơn, cạnh tranh hơn…

“Xem xét cơ cấu kinh tế và tốc độ tăng trưởng của các thành phần kinh tế, thì dư địa tăng tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế còn rất lớn. Tăng trưởng kinh tế có thể tăng cao hơn nhờ tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực kinh tế nhà nước, chuyển dịch nguồn lực từ kinh tế nhà nước, chuyển dịch khu vực hộ cá thể sang kinh tế tư nhân, …”- Chuyên gia này kỳ vọng.

Khu vực kinh tế trong nước muốn được bình đẳng 

Đồng tình với nghiên cứu của CIEM về sự mất cân đối giữa khu vực kinh tế trong nước với khu vực FDI, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng cần phải áp dụng một vài thước đo mới về tăng trưởng, ví dụ giá trị gia tăng Việt Nam tạo được trong khu vực FDI là bao nhiêu?

“Có nước không mở rộng FDI nhưng tăng trưởng cao, họ hưởng lợi nhiều nhất nhờ cung cấp đầu vào cho khu vực FDI. Ví dụ Trung Quốc, có phải làm gì đâu mà hưởng lợi nhiều, trong khi ở ta, gánh nặng mở rộng thị trưởng đè nặng lên khối kinh tế trong nước…”- bà Lan dẫn chứng.

Đồng tình với việc phải phát triển khu vực kinh tế trong nước, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân, chuyên gia này đặt vấn đề: Nguyên nhân khu vực kinh tế tư nhân kém hơn khu vực FDI là do đâu?

“Chúng ta chủ trương phát triển kinh tế thị trường, hội nhập, mở cửa tự do hóa, nhưng chủ yếu thực hiện cho đối tác nước ngoài, chứ bên trong, càng tháo gỡ càng khó khăn, gỡ được cái này thì mắc cái khác, bãi bỏ điều kiện kinh doanh thì quy 5 điều kiện thành 1 điều kiện nhưng khắc nghiệt hơn… Chúng ta chỉ thông thoáng cho bên ngoài, tư duy phụ thuộc vào bên ngoài vẫn quá nặng nề, sẵn sàng tự do hóa bên ngoài mà bên trong thì không, thậm chí trói buộc hơn…”- bà Lan thẳng thắn. 

“Nếu hướng ngoại vẫn tiếp tục là một yêu cầu không thể thiếu đối với phát triển kinh tế đất nước, thì xây dựng khu vực kinh tế trong nước trở nên cạnh tranh hơn, hướng ngoại và chủ động hội nhập hơn đã và đang trở thành yếu tố quyết định…”- TS Nguyễn Đình Cung quả quyết…

Thanh Thanh
Cùng chuyên mục
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gặp gỡ lãnh đạo Tập đoàn Prudential.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gặp gỡ các lãnh đạo của Prudential

(PLVN) -Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Vương quốc Anh ngày 29/6 (theo giờ địa phương), tại thủ đô London, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Đoàn đại biểu cấp cao của Việt Nam đã có cuộc gặp gỡ với Tập đoàn Prudential nhằm trao đổi về các vấn đề ưu tiên của Chính phủ Việt Nam, và đề cập vai trò của các tập đoàn bảo hiểm như Prudential trong việc hỗ trợ tăng cường các vấn đề tài chính toàn diện cho người dân Việt Nam.

Đọc thêm

Đầu tuần, Bộ trưởng nghe Hiệp hội 'kêu khó'

Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng
(PLVN) - Gần 20 Hiệp hội các ngành hàng đã được Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng mời đến để chia sẻ về những khó khăn, vướng mắc. Ông cho biết, Bộ muốn tiếp cận theo hướng chủ động nhận diện, kịp thời điều chỉnh chính sách để vượt qua thách thức.

Bao giờ Vietnam Airlines mới hoàn tiền cho khách hàng?

Ảnh minh họa
(PLVN) - Từ dịp Tết năm 2020, nhiều người mua vé máy bay của hãng bay Vietnam Airlines nhưng sau đó không thể bay do ảnh hưởng của dịch COVID-19. Điều đáng nói, đến thời điểm này, Vietnam Airlines vẫn chưa hoàn trả lại tiền cho nhiều khách hàng.

Doanh nghiệp Nhật Bản chia sẻ bí quyết chọn 'đất lành'

Toyota đầu từ vào tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 1996
(PLVN) - Chia sẻ tại Hội nghị “Vĩnh Phúc trong kết nối, hợp tác và phát triển Việt Nam – Nhật Bản”, các doanh nghiệp Nhật Bản đều đánh giá cao nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của Vĩnh Phúc, nhất là trong bối cảnh 2 năm chịu tác động của dịch COVID-19…

Sếp Điện lực lý giải 'vì sao DN bán điện khuyên khách hàng... tiết kiệm điện?'

Phó Tổng Giám đốc EVNNPC Lê Văn Trang

(PLVN) - Vào những thời điểm nắng nóng cực đoan, việc cung ứng điện ở miền Bắc sẽ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, bởi hệ thống điện miền Bắc có thể sẽ thiếu hụt công suất đỉnh vào các khung giờ cao điểm: trưa từ 12h00 - 15h00, tối từ 21h00 - 24h00. Phóng viên đã trao đổi với ông Lê Văn Trang - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) về việc cung ứng điện mùa hè.

Cơ quan Nhà nước 'nhầm vai' trong các Hợp đồng BOT?

Ảnh minh họa

(PLVN) - Bản chất của phương thức đối tác công - tư (PPP) là Nhà nước và nhà đầu tư cùng ký hợp đồng để xây dựng công trình giao thông, cung cấp dịch vụ cho người dân. Thế nhưng trên thực tế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong các dự án PPP luôn nghĩ rằng mình có quyền quản lý và nhà đầu tư là đối tượng bị quản lý?

Nhiều lợi thế trong chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam

Trong Quy hoạch điện VIII, Bộ Công Thương đã phát triển hệ thống điện Việt Nam theo hướng xanh, bền vững, phù hợp cam kết tại COP26
(PLVN) -Để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, việc đầu tiên cần làm là chuyển dịch năng lượng. Nhiều chuyên gia am tường về năng lượng trong, ngoài nước đều cho rằng, Việt Nam có nhiều lợi thế về vấn đề này.

Ngân hàng nói gì khi tỷ giá USD/VND tăng 2% so với cuối năm 2021?

Ngân hàng nói gì khi tỷ giá USD/VND tăng 2% so với cuối năm 2021?
(PLVN) -Theo đại diện Ngân hàng nhà nước (NHNN), mức tăng này là phù hợp với điều kiện, diễn biến thị trường trong và ngoài nước, phù hợp với mục tiêu xuyên suốt của điều hành chính sách tiền tệ (CSTT) là góp phần ổn định thị trường tiền tệ, kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát.

Báo chí là lựa chọn số một khi doanh nghiệp muốn chuyển tải thông điệp

Báo chí là lựa chọn số một khi doanh nghiệp muốn chuyển tải thông điệp
(PLVN) -  Trong bối cảnh công nghệ truyền tin đang phát triển nhanh, mạnh như hiện nay, các doanh nghiệp (DN) đã lựa chọn thêm cho mình những cách thức mới để lan tỏa thông tin như phát triển trang Facebook định danh, những trang Youtube chính thức (official)... Thế nhưng khi được hỏi, phần lớn đều khẳng định giá trị, vai trò của báo chí trong chuyển tải thông điệp của DN. Vì đó là kênh truyền thông uy tín, khó có phương tiện nào thay thế được.

Trào lưu tiêu dùng 'xanh' nói 'không' với những thương hiệu lớn ở Hồ Gươm

Một cửa hàng nhìn thẳng ra Hồ Gươm (Hà Nội)

(PLVN) -  Chia sẻ với PLVN, một nhóm bạn trẻ thuộc Câu lạc bộ Sống Xanh khẳng định, khi lựa chọn thương hiệu nào đó, họ luôn ưu tiên những địa điểm có ý thức bảo vệ môi trường, và sẵn sàng nói "không" với những thương hiệu chưa coi trọng điều này, kể cả là những thương hiệu lớn nằm ở những con phố gần "trái tim" Thủ đô.

Cứ 3 doanh nghiệp thì có 1 chấp nhận chi tiền 'bôi trơn' để trúng thầu

Ảnh minh họa.
(PLVN) -Nhiều doanh nghiêp (DN) trong đó có DN cung cấp trang thiết bị y tế đồng ý với nhận định về tình trạng chi trả “hoa hồng” để trúng thầu… Có trường hợp DN từ chối không chi trả những chi phí này khiến tiến độ hoàn thành hồ sơ bị chậm trễ, không nộp được hồ sơ dự thầu, gây tổn thất lớn hơn khoản chi trả này.

Ra mắt Trục phát triển hợp đồng điện tử Việt Nam

Lễ ra mắt Trục phát triển hợp đồng điện tử
(PLVN) -  Hệ thống Trục phát triển hợp đồng điện tử Việt Nam sẽ đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ các tổ chức chứng thực hợp đồng điện tử trong hoạt động cung cấp dịch vụ, đồng thời cung cấp cổng tra cứu, xác thực hợp đồng điện tử.