Chuyện cũ cầu Thăng Long (Kỳ 13): Điếu thuốc, cái kẹo và chuyện phải nhờ... "Tây” mới có

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Trong "Chuyện cũ cầu Thăng Long", tôi đã kể nhiều về công việc của anh chàng “tôi” trong vai Trợ lý kiêm phiên dịch của Trưởng đoàn chuyên gia cầu Thăng Long. Công việc thì nhiều, mà kể thì biết bao giờ hết, có dịp sẽ kể tiếp. Hôm nay tôi kể một chuyện mà chắc chưa ai kể và tôi tin cũng ít người biết chuyện này ở thời đó. Ấy là chuyện cái kẹo, điếu thuốc và phải nhờ “Tây” như thế nào mới có được!
Cầu Thăng Long (ảnh chụp năm 1985). Cầu Thăng Long (ảnh chụp năm 1985).

Việc này khổ lắm! Cả cá nhân anh em phiên dịch phải “nhờ vả chui lủi” đến tập thể “nhờ vả công khai” đều khốn khổ cả!

Chuyện nó thế này: Mọi người đều biết, đầu thập niên 80 thiếu thốn cùng cực đến thế nào. Ăn uống kham khổ thèm từ cái kẹo thèm đi! (Mà mình thì đâu phải cán bộ cấp cao mà có bìa vàng, thẻ đỏ để mua hàng ở Tông Đản hay cửa hàng giao tế Bờ Hồ khi đó).

Nhìn thấy “Tây” hàng tuần vào các cửa hàng của họ mua đồ ăn mang về sao mà “thèm” thế! Nhìn mà chỉ biết nuốt nước bọt.

Ngày đó người Liên Xô ở khu vực Hà Nội có 3 cửa hàng chính của họ: Cái thứ nhất nằm ngay trong toà nhà Cơ quan đại diện Uỷ ban Nhà nước Hợp tác kinh tế với nước ngoài của Liên Xô tại Hà Nội (sát với bãi cỏ gần Lăng Cụ Hồ, chỗ ngã ba phố Bà Huyện Thanh Quan và phố Chùa Một Cột ấy). Cửa hàng này nhỏ, không nhiều thứ lắm (giống như Ministop bây giờ). Chủ yếu phục vụ người Liên Xô một số mặt hàng thiết yếu, cấp bách.

Cái thứ hai ở Khách sạn Kim Liên. Cái này nhỉnh hơn cái thứ nhất và hàng hoá cũng phong phú hơn cái thứ nhất. Vì người Liên Xô ở khách sạn Kim Liên khi ấy khá đông, ngoài chuyên gia còn có các nhân viên cơ quan Thương vụ, nhân viên sứ quán… và có lúc cửa hàng này “bao cấp” phục vụ cho cả các chuyên gia, người nước ngoài là công dân mấy nước Đông Âu (Ba Lan, Tiệp, Bungari…)

Cửa hàng thứ ba lớn nhất nằm ở đường Trường Chinh, gần chếch Bảo tàng Không quân nhìn sang (chỗ “đường cong mềm mại” dậy sóng dư luận vừa rồi khi mở rộng đường Trường Chinh ấy). Cửa hàng này lớn hơn nhiều so với 2 cửa hàng trên.

Có thể nói đây là Cửa hàng kiêm Tổng kho không chỉ phục vụ người Liên Xô ở khu vực Hà Nội mà cho cả các đoàn chuyên gia Liên Xô ở các công trình ở tỉnh khác như Thuỷ điện Sông Đà (Hoà Bình), nhiệt điện Phả Lại (Hải Dương), Xi măng Bỉm Sơn (Thanh Hoá)… và người Liên Xô làm việc tại các tỉnh khu vực miền bắc. Xe của họ hàng tuần về đây lấy hàng rồi chuyển đi các địa phương phục vụ cho công dân nước họ.

Hoặc thỉnh thoảng các xe chở chuyên gia Liên Xô từ các tỉnh về tham quan Hà Nội thì cửa hàng này cũng là một điểm “dừng chân” cho các chuyên gia từ tỉnh lẻ về thăm Thủ đô Hà Nội. Tôi chỉ biết các cửa hàng nằm ở đó chứ cũng chưa bao giờ được bước chân vào vì có ai cho phép vào mà vào! Hàng bán ở các cửa hàng nói trên chủ yếu là thực phẩm và nhu yếu phẩm từ Liên Xô mang sang để phục vụ công dân của họ như: đồ hộp, đường, sữa, bánh kẹo, quần áo, khăn mặt, xà phòng…

Ở cửa hàng kiêm tổng kho đường Trường Chinh có cả lò bánh mỳ làm theo kiểu bánh mỳ bên nước họ. Ở đó cũng có một vài mặt hàng của Việt Nam kiểu “xuất khẩu tại chỗ” như: thịt đông lạnh, lạc nhân, kẹo Hải Hà bọc giấy bạc, thuốc lá đầu lọc Bông Sen, một ít đồ vải ga trải giường, khăn tắm…

Giá bán rất rẻ, họ “bao cấp” cho công dân nước họ. (Tôi nghe một số người làm công tác phục vụ đoàn ngoại giao nói các cửa hàng kiểu này tương tự các cửa hàng PX khi xưa của Mỹ phục vụ công dân nước họ ở miền Nam trước năm 1975. Trước năm 1975 tôi không ở miền Nam nên không biết PX là thế nào. Nghe nói thế thì biết thế!)

***

Chuyện cũ cầu Thăng Long (Kỳ 13): Điếu thuốc, cái kẹo và chuyện phải nhờ... "Tây” mới có ảnh 1Nghỉ chân bên bờ sông Bến Hải, chân cầu Hiền Lương, lần đưa người của Đại Sứ quán Liên Xô đi Đà Nẵng bàn giao hàng viện trợ của Liên Xô cho Lào. Trong lần đi ấy, ông “Tây” đưa tôi 02 tút thuốc lá “có cán” Bông Sen để làm “lộ phí” chi tiêu ăn trên đường đi và ngủ một đêm ở khách sạn hạng sang ở Đà Nẵng.

Việc nhờ “Tây” mua ít đồ ăn kiểu bánh kẹo, thuốc lá hay hộp sữa quả thật rất không dễ dàng. Dù anh em phiên dịch rất thân thiết với chuyên gia. Lý do cơ bản là họ đã được cấp trên “quán triệt”: không được “tuồn” hàng ra ngoài, rồi ngại người nọ “để ý” người kia… cộng với mua hàng cũng phải có sổ.

Ai mua cái gì, số lượng bao nhiêu người bán hàng ghi vào sổ. Nếu thấy mua nhiều quá, không tương xứng với nhu cầu thực tế sẽ bị “lôi thôi, rắc rối” ngay. Nhưng rồi nể nang, “quý mến” nhau thì vẫn có cách mua giúp được…

Mà xin thưa những thứ nhờ “Tây” mua khi đó chỉ là những thứ hết sức nhỏ nhặt nếu nhìn bằng con mắt thời nay: hộp sữa, cân đường, gói kẹo, bao thuốc lá để dùng cho bản thân chứ không phải số lượng lớn để buôn bán làm giàu làm có gì. Ấy thế mà nhờ “Tây” mua hộ đã khó, nhưng làm thế nào “Tây” đưa cho “ta” được thì còn phức tạp gấp bội phần.

Thời ấy “quan hệ, giao thiệp” với người nước ngoài không phải chuyện chơi. Nhỡ gặp “tây” quen ngoài đường mà đứng nói chuyện lâu là có khi sau đó “nhẹ nhàng” thì có người đến “vỗ vai” hỏi “vừa nói chuyện với ai đấy? Nói chuyện gì đấy?” hoặc “nghiêm túc” hơn thì “mời” về chỗ “có trách nhiệm” để giải trình.

Trong bối cảnh đó anh em phiên dịch không thể tự tiện đến chỗ khách sạn chuyên gia ở được. Bảo vệ, công an ở khách sạn sẽ “stop” lại ngay. Cầm bọc gói kín từ khách sạn của “Tây” ở mà đi ra khỏi cổng khi ấy là việc còn khó hơn đi Mỹ bây giờ không có visa! Phương án này không được. Vào phòng làm việc của chuyên gia ở cơ quan rồi cầm về, được thôi! Phải là thứ nhỏ như gói kẹo, bao thuốc lá đút túi gọn thì được.

Nhưng hộp sữa bột 500g to đùng làm sao đút túi được. Ngày ấy anh em phiên dịch thích mùa đông lắm. Vì mùa đông “được” mặc áo khoác to xù, nhét cái gì vào bụng cũng dễ. Nhưng đâu phải quanh năm mùa đông mà mặc áo khoác. Oái ăm thế! Vào phòng chuyên gia làm việc cho vào túi xách cầm lên thì hàng trăm con mắt ở các phòng làm việc trong cơ quan nhìn thấy (ngày đó các phòng làm việc của ta chưa có máy lạnh, mở cửa phòng cho thoáng).

Chỉ cần xách cái túi nằng nặng từ phòng làm việc của chuyên gia đi ra là không ổn rồi. May mắn nhất thì mọi người chỉ xì xào. Nặng hơn sẽ có người đến gặp, vỗ vai! Nghiêm trọng nữa thì người của quận công an Thăng Long (đóng ngay đằng sau khu làm việc của chuyên gia) đến gặp hoặc “mời” sang làm việc.

Để đến “nước” ấy thì chỉ có “thuyên chuyển công tác” đi “phiên dịch cho đàn gà”. Về đuổi gà là cái chắc!

***

Với tôi, làm việc với Trưởng đoàn và các lãnh đạo đoàn chuyên gia thì việc nhờ mua gói kẹo, bao thuốc cũng đơn giản, có điều tôi cũng rất giữ ý nên ít khi nhờ. Nhiều khi thấy tôi lâu lâu không nhờ mua gì, mấy ông “Tây” lãnh đạo hay mấy bà vợ các ông ấy (các bà, các cô ấy rất quý tôi) lại gửi cho hộp kẹo, mấy bao thuốc lá.

(Ngày ấy thuốc lá “có cán” tôi ngậm suốt ngày, nhưng cũng giữ ý ít khi hút trước mặt cán bộ nhà ta!) Những cái nho nhỏ ấy thì được, nhưng nhiều nhiều một tí thì rất “nan giải” đấy. Ấy thế mới có chuyện lúc tôi chuẩn bị cưới vợ, cần phải nhờ ông “Tây” mua cho ít thuốc lá, bánh kẹo...

(Còn tiếp)

Nguyễn Văn Ất
Cùng chuyên mục
CEO Phạm Thị Thu Huyền được biết đến là người truyền trao giá trị

CEO Phạm Thị Thu Huyền: Thành công bằng sự nỗ lực và nhiệt huyết với nghề

(PLVN) - Dù còn rất trẻ nhưng Phạm Thị Thu Huyền Chủ Tịch HĐQT Công ty cổ phần thương mại quốc tế Hyeon Lab Việt Nam đã gây dựng cho riêng mình một sự nghiệp vững chắc. Khi được hỏi bí quyết thành công, CEO 9X chỉ gói gọn trong 2 yếu tố “chăm chỉ không ngừng nỗ lực và luôn hết mình với khách hàng”. Những quả ngọt ngày hôm nay mà cô gái này có được đều là do sự nỗ lực không ngừng, dám thay đổi, dám nghĩ, dám làm, sẵn sàng vượt qua mọi thử thách.

Đọc thêm

Danh tướng triều Nguyễn với nhiều kỳ tích ở vùng Tây Nam Bộ được dân tôn thần

 Lăng Thoại Ngọc Hầu (Sơn Lăng) tại phường Núi Sam, TP Châu Đốc, tỉnh An Giang.
(PLVN) - Thoại Ngọc Hầu (1761–1829), bậc khai quốc công thần triều Nguyễn, được biết đến không chỉ là một danh tướng kiệt xuất, nhà ngoại giao tài ba, mà còn là một nhà doanh điền xuất sắc được người dân Tây Nam Bộ tôn kính. Hai công trình có giá trị vô cùng to lớn thể hiện công lao của ông là kênh Thoại Hà và kênh Vĩnh Tế.

Đền cổ linh thiêng chôn cất cá voi nơi xứ Nghệ

Đền Làng Hiếu có lịch sử trên 350 năm thờ cá Ông Voi.
(PLVN) - Ở Nghệ An có một khu vực bà người dân “quy hoạch” thành khu nghĩa trang hương khói mỗi năm. Nhưng đó không phải là nghĩa trang dành cho người mà là nghĩa trang dành cho...cá voi ở đền Làng Hiếu. Ngôi đền với lịch sử hơn 350 năm là nơi cư dân chọn để lưu giữ xương cốt, thờ phụng cá Ông.

Việt Nam trong ký ức (Kỳ 2): Trăm năm tàu điện Hà Thành

Việt Nam trong ký ức (Kỳ 2): Trăm năm tàu điện Hà Thành
(PLVN) - Háo hức với tuyến tàu điện Cát Linh – Hà Đông đi vào hoạt động, nhiều người Hà Nội xếp hàng từ sớm để được trải nghiệm. Chắc hẳn, trong ký ức nhiều người cao tuổi vẫn còn nhớ tiếng “leng keng tàu điện sớm khuya” thuở trước.

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 11): Ý nghĩa của những phương thức ma thuật trong tín ngưỡng phồn thực

Tái hiện nghi lễ phồn thực trong Lễ hội Trò Trám ở Phú Thọ.
(PLVN) - Việc thờ thủy thần và thần rắn tại các tứ trấn Việt Nam là biểu hiện của tín ngưỡng nông nghiệp bao gồm: Tín ngưỡng phồn thực, Tín ngưỡng sùng bái tự nhiên và Tín ngưỡng thờ Lúa... Tín ngưỡng phồn thực được thể hiện qua sự tôn sùng sinh thực khí nam nữ và hoạt động tính giao với những phương thức ma thuật.

Lên đại ngàn nghe giai thoại về hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn

Biệt điện Bảo Đại tại Buôn Ma Thuột.
(PLVN) - Bảo Đại - vị hoàng đế cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam nổi tiếng với những thú ăn chơi "độc nhất vô nhị" trở thành giai thoại trong dân gian. Cưỡi voi, săn hổ, du ngoạn "hồ thủy quái"… là những chuyện thú vị được người dân Tây Nguyên đồn thổi khi nhắc về vị vua này.

Người nghệ sĩ dương cầm làm rạng danh nước Việt

Chân dung Nghệ sĩ nhân dân Đặng Thái Sơn thời trẻ.
(PLVN) - Nghệ sĩ nhân dân Đặng Thái Sơn được cả thế giới âm nhạc biết đến khi là người châu Á đầu tiên đạt giải Nhất Cuộc thi piano quốc tế danh tiếng Chopin năm 1980. Không chỉ làm rạng danh nước nhà, từ đó đến nay, bằng việc giảng dạy và truyền cảm hứng, ông đã chắp cánh cho nhiều tài năng âm nhạc thăng hoa...

Giá trị toàn cầu của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương (Tiếp theo): Vì sao Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 Âm lịch?

Hội thi gói, nấu bánh chưng, giã bánh giầy thường niên tại Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng (Phú Thọ).
(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã, đang và sẽ mãi là điểm tựa cho khối đại đoàn kết của dân tộc, vun bồi ý chí, năng lực nội sinh của con người Việt Nam. Tuy nhiên, không nhiều người biết được vì sao Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 Âm lịch.

Chuyện thời du học (Kỳ 5): Ở xứ sở của “vựa” xe đạp cuốc và quạt tai voi

Chiếc xe đạp “cuốc” nhãn hiệu Sputnik (với lô-gô hình con nhạn của nhà máy xe đạp Khacov), “đặc sản” một thời của Kharcov và niềm mơ ước của bao người Việt du học.
(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước, sau đúng 16 ngày đêm kể từ lúc lên tầu ở ga Hàng Cỏ (Hà Nội), vừa đi vừa nghỉ, nhóm chúng tôi đến vùng đất hoàn toàn châu Âu của Liên Xô. Đến một trong các thành phố văn minh, hiện đại nhất của Liên Xô lúc ấy: Thủ đô Kiev của xứ Ucraina. Bắt đầu một cuộc sống sinh viên xa nhà 6 năm đằng đẵng…

Thường trong vô thường

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Chúng ta sinh ra đôi bàn tay để nắm lấy, để sẻ chia cho nhau nỗi khó khăn trong đời; sinh ra đôi bờ vai để nương tựa, để nâng đỡ và gánh vác. Đó chính là sợi dây tuyệt vời để kết nối con người lại gần nhau hơn và biết yêu thương, biết cần nhau hơn.

Giai thoại về “Cây đa bến ngự” nơi chúa Nguyễn từng đóng binh ở Đồng Tháp

Cây đa cổ thụ trước ngôi miếu gắn liền với những giai thoại ly kỳ.
(PLVN) - Trước ngôi miếu Gia Long (ấp Hưng Mỹ Tây, xã Long Hưng A, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp) có một cây đa lớn độ 5-6 người ôm, tương truyền là “cây đa bến ngự”, nơi chúa Nguyễn Ánh thường ngồi câu cá trong thời gian bôn đào và đóng quân lại đây. Liên quan đến những dấu tích này dân gian lưu truyền nhiều câu chuyện ly kỳ.