Chuyện cũ cầu Thăng Long (Kỳ 12): Nhà tắm hơi trong khu chuyên gia và những lần làm “trợ lý” tắm hơi

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Trong những năm làm trợ lý kiêm phiên dịch cho Trưởng đoàn chuyên gia Liên Xô xây dựng cầu Thăng Long, ngoài công việc chuyên môn như đã kể, thì tôi có lúc, có lần còn phải giữ “trọng trách trợ lý tắm hơi” thật chứ không phải nói đùa. Mà không phải một lần!
Toàn cảnh Nhà tắm hơi trong khu chuyên gia Xuân Đỉnh khi đó. Toàn cảnh Nhà tắm hơi trong khu chuyên gia Xuân Đỉnh khi đó.

Đầu tiên là các bạn đừng cười vì thấy tôi đặt cái “tít” có vẻ hơi “hài” của kỳ này. Không “hài” chút nào! Hoàn toàn nghiêm túc đấy!

Chuyện như thế này:

Thời kỳ đầu, năm 1980-1982 chuyên gia Liên Xô của cầu Thăng Long có vài chục người mà Hà Nội không đủ khách sạn chứa họ. Một ít thì ở khách sạn La Thành, phố Đội Cấn. Số ít còn lại phải ở tít tận Xuân Hoà, Phúc Yên, gần hồ Đại Lải.

Từ Xuân Hoà, Phúc Yên về Chèm mấy chục cây số, đường xá khi đó rất xấu. Đường đầy ổ trâu, ổ voi qua chợ Yên, các làng gần nghĩa trang Thanh Tước, Mê Linh bây giờ… Thời gian đi lại trên đường đủ hết ngày còn đâu mà lấy thời gian làm việc nên Xí nghiệp Liên hợp cầu Thăng Long nhận thấy cần phải gấp rút xây dựng khu nhà tại Xuân Đỉnh ngay gần công trường để chuyên gia ở.

Việc thi công và hoàn thành khu nhà này khá nhanh. Gồm mấy dẫy nhà khung hai tầng, lợp ngói, trần gỗ dán sơn trắng. Thứ quan trọng nhất là các trang thiết bị trong phòng đều được Liên Xô đưa sang kịp thời cùng với các chuyến tầu viễn dương chở vật liệu viện trợ cho công trình. Đó là các máy điều hoà nhiệt độ (ngày ấy chỉ có điều hoà 1 “cục” loại BK), tủ lạnh, hệ thống đun nước nóng để tắm, máy phát điện dự phòng công suất lớn…

Xin lưu ý các bạn là đầu thập niên 80 của thế kỷ trước những thứ đó ở Việt Nam rất hiếm. Thời ấy không phải khách sạn nào, kể cả các khách sạn ở trung tâm Hà Nội các phòng cũng có điều hoà máy lạnh và hệ thống tắm nước nóng.

Đầu năm 1983 khu chuyên gia trong Xuân Đỉnh (ngay gần chân cầu bờ nam, Từ Liêm) được hoàn thành. Toàn bộ chuyên gia ở Xuân Hoà và La Thành được đưa về ở tại Xuân Đỉnh. Trừ một vài người như Trưởng, Phó đoàn, Kỹ sư trưởng thì vẫn được ở khách sạn La Thành. (Ai mà chẳng thích ở trong phố. Lãnh đạo thì phải được ưu tiên chứ!) Mặc dù “khách sạn Xuân Đỉnh” lúc ấy đúng là một “ốc đảo” giữa chốn “sa mạc nhà quê”!

Cần phải mở ngoặc: trong suốt quá trình xây dựng có sự tham gia của phía Liên Xô từ tháng 6/1979 đến tháng 5/1985 chỉ có tổng số 167 lượt chuyên gia sang làm việc, thời điểm cao nhất là năm 1983 khi công trường thi công dồn dập, trải dài, rộng nhiều cây số, với hơn 7000 lao động Việt Nam, thì số chuyên gia Liên Xô có mặt đông nhất cũng chỉ có 96 người (chẳng bù cho thời Trung Quốc viện trợ trước đó).

Chuyện cũ cầu Thăng Long (Kỳ 12): Nhà tắm hơi trong khu chuyên gia và những lần làm “trợ lý” tắm hơi ảnh 1Lãnh đạo thành phố Hà Nội ngày 06/3/1985 chụp ảnh kỷ niệm trước nhà tắm. Trong ảnh là ông Lê Văn Lương, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư thành uỷ Hà Nội (đứng giữa có ngôi sao đỏ). Nhạc sỹ Trần Hoàn, Trưởng ban Tuyên giáo Thành uỷ Hà Nội (ngôi sao vàng) và một số người khác cùng lãnh đạo Công trình cầu Thăng Long và Đoàn chuyên gia. Tôi đứng sau ông Lê Văn Lương (sao xanh).

***

Giải trí cho “Tây” thời những năm 80 ấy không có gì. Cực buồn tẻ. Nên “Tây” phải tự tìm ra thú vui.

Thú vui đó chính là tắm hơi!

Họ xây một nhà tắm hơi kiểu Phần Lan trong khu chuyên gia ở Xuân Đỉnh. Nhà tắm hơi ấy rất tiện nghi và chắc là duy nhất, không chỉ ở khu vực Hà Nội mà có lẽ duy nhất ở các tỉnh phía bắc Việt Nam khi ấy. (Tắm hơi ở đó lành mạnh chứ các bạn đừng “suy diễn” đến “xông hơi, mát-xa” hiện nay để “tưởng tượng” lung tung).

Tôi đã được tắm ở đó nhiều lần khi đảm nhận vai trò “trợ lý tắm hơi” cho lãnh đạo các cấp Việt Nam khi đoàn chuyên gia có nhã ý mời. Mà đích thân ông Trưởng đoàn mời khách “VIP” tắm “giao lưu” thì đương nhiên tôi cũng phải “đi làm nhiệm vụ”!

Kiến trúc cái nhà tắm này khá lạ mắt với người Việt Nam. Nhìn bên ngoài như cái lò nung vôi! Chân đế rộng bè, có lối lên toả ra hai bên theo các bậc chạy vòng cung. Bên ngoài phần dưới xây bằng đá. Mặt tiền có các ô cửa sổ tròn, chính giữa ngay phía trên cửa vào có trang trí chữ cách điệu chữ “CUYAH ДИHЬ” trong khung hình ô van (Xuân Đỉnh: tên gọi khu nhà ở của chuyên gia đặt tại làng Xuân Đỉnh). Phần trên là khung kính. Bên trong ốp gỗ. Họ xây rất cẩn thận cầu kỳ!

Phòng rộng nhất trong nhà tắm chính là phòng xông hơi. Hơi nóng được tạo ra từ cái lò chạy bằng điện đặt giữa phòng xông hơi. Trên lò người ta xếp các viên đá kiểu sa thạch, loại đá giữ nhiệt được lâu. Để tạo hơi, thỉnh thoảng lại vẩy một ít nước vào các hòn đá, hơi nóng sẽ bốc lên mù mịt.

Một nhóm mấy người tắm chung một lần (tất nhiên là nam tắm với nam, nữ với nữ). Mọi người xông hơi phải “nuy” (khỏa thân). Nếu ai “bẽn lẽn” hay “xấu hổ” hoặc “tế nhị” thì dùng chiếc khăn tắm che “bộ phận” bên dưới. Tất cả ngồi ở các băng ghế xung quanh lò. Ghế được làm bằng gỗ thông mang từ bên nước họ sang. Gỗ rất thơm.

Tắm hơi phải có nhiều “công đoạn”. Thích nhất là “công đoạn” dùng các “chổi” nhỏ làm từ lá bạch đàn, bạch dương hay lá sồi để đập nhẹ vào lưng khi xông hơi.

Để mời các khách “VIP” họ chuẩn bị cũng khá kỹ. Ví dụ tắm “nội bộ” với nhau thì có thể dùng lá bạch đàn tươi ngắt ở cây ngoài vườn khách sạn để làm “chổi”. Nhưng nếu có khách “VIP” thì họ có cả những bó lá bạch dương khô mang từ nước họ sang để “chiêu đãi”.

Xông hơi một lúc thì sang bên phòng bên cạnh có bể nước lạnh để “đầm mình”.

“Tây” tắm thì lâu. Tắm, xông hơi một lúc thì lên tầng trên ngồi uống rượu với các đồ nhắm kiểu Nga. Vừa nhậu vừa tán chuyện, hay chơi bài hoặc ngắm cảnh xung quanh qua các ô kính. “Nhậu” một lúc lại xuống xông hơi, tắm tiếp… Cứ như vậy.

Có cuộc “tắm” kéo dài từ 6 giờ chiều đến gần 11 giờ đêm. Lắm hôm tôi thấy đi làm “trợ lý tắm hơi” còn khổ, còn vất vả hơn nhiều so với làm “trợ lý chính thống” ở văn phòng làm việc.

Nghĩ lại thấy nhiều chuyện buồn cười lắm!

Với những lần Trưởng đoàn chuyên gia mời cán bộ lãnh đạo “nhà ta” đến “tắm hơi giao lưu”.

Vị nào nhà ta thân hình “kha khá” một chút còn đỡ! Có nhiều vị “mình hạc xương mai”, cởi quần áo ra đứng cạnh mấy ông “Tây” thì thật là…

Lại có “bác” ngượng ngịu không chịu “cởi” hết đồ, co ro trong cái quần đùi toòng teng màu cháo lòng rộng thùng thình… trông thật… “bi hài”!

Thôi… thôi… không kể nữa!

Rượu Vôđka Nga chính hiệu, cộng “mồi” ngon như giăm - bông, xúc xích, thịt hun khói kiểu Nga… nhiều “bác” nhà ta chỉ thích “khoản” này chứ không thích xông hơi, không thích tắm!!!

***

Cuối năm 1986, những chuyên gia Liên Xô cuối cùng của cầu Thăng Long rút hết về nước.

Xí nghiệp cầu Thăng Long bàn giao khu chuyên gia này cho ngành du lịch Hà Nội để làm khách sạn và nó được mang tên “Khách sạn du lịch Hoàng Long” của Du lịch Hà Nội.

Nghe nói khách sạn Hoàng Long đó một thời khá đông khách vì có cái nhà tắm hơi độc đáo, có thể nói là “độc nhất vô nhị” này ở khu vực Hà Nội!

Không hiểu cái nhà tắm hơi đó nay còn không?

Dấu ấn của một thời!

Ai có biết?

(Kỳ sau: Điếu thuốc, cái kẹo và chuyện phải nhờ Tây mới có…)

Nguyễn Văn Ất
Cùng chuyên mục
Tái hiện nghi lễ cúng vía lúa của người Mường.

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 12): Vì sao người Việt thờ Lúa?

(PLVN) - Đối với cư dân nông nghiệp lúa nước, việc cầu mùa màng bội thu, nhân khang, vật thịnh, mọi thứ sinh sôi, nảy nở, phát triển là khát vọng muôn đời. Cho rằng lúa có linh hồn (vía), nhiều dân tộc ở Việt Nam có tục thờ vía lúa, hình thành nên Tín ngưỡng thờ Lúa. Cùng với thờ vía lúa, người dân còn thờ cúng Thần Nông và các vị thần nông nghiệp.

Đọc thêm

Thần rừng trong tín ngưỡng của người Pu Péo

Thầy cúng bắt đầu bài cúng thần rừng.
(PLVN) - Rừng thiêng có vai trò quan trọng trong đời sống hàng ngày cũng như trong đời sống tâm linh của người Pu Péo. Vì vậy, giống như các dân tộc thiểu số khác, người Pu Péo có tín ngưỡng thờ cúng thần rừng.

Giữ nếp nhà, ăn hiền ở lành

Giữ nếp nhà, ăn hiền ở lành
(PLVN) - "Ăn hiền ở lành" cho con cháu có ở xa đến đâu thì khi nghĩ đến quê nhà, là đều thấy mình đang được mong đợi, là tiếng gọi để mong được trở về để tiếp bước mẹ cha vun xới thêm vào quê nhà. Bước về nơi quê nhà ấy, hay chỉ là nhớ và nghĩ đến thôi, đã cho mình thấy bình yên.

Danh tướng triều Nguyễn với nhiều kỳ tích ở vùng Tây Nam Bộ được dân tôn thần

 Lăng Thoại Ngọc Hầu (Sơn Lăng) tại phường Núi Sam, TP Châu Đốc, tỉnh An Giang.
(PLVN) - Thoại Ngọc Hầu (1761–1829), bậc khai quốc công thần triều Nguyễn, được biết đến không chỉ là một danh tướng kiệt xuất, nhà ngoại giao tài ba, mà còn là một nhà doanh điền xuất sắc được người dân Tây Nam Bộ tôn kính. Hai công trình có giá trị vô cùng to lớn thể hiện công lao của ông là kênh Thoại Hà và kênh Vĩnh Tế.

Đền cổ linh thiêng chôn cất cá voi nơi xứ Nghệ

Đền Làng Hiếu có lịch sử trên 350 năm thờ cá Ông Voi.
(PLVN) - Ở Nghệ An có một khu vực bà người dân “quy hoạch” thành khu nghĩa trang hương khói mỗi năm. Nhưng đó không phải là nghĩa trang dành cho người mà là nghĩa trang dành cho...cá voi ở đền Làng Hiếu. Ngôi đền với lịch sử hơn 350 năm là nơi cư dân chọn để lưu giữ xương cốt, thờ phụng cá Ông.

Việt Nam trong ký ức (Kỳ 2): Trăm năm tàu điện Hà Thành

Việt Nam trong ký ức (Kỳ 2): Trăm năm tàu điện Hà Thành
(PLVN) - Háo hức với tuyến tàu điện Cát Linh – Hà Đông đi vào hoạt động, nhiều người Hà Nội xếp hàng từ sớm để được trải nghiệm. Chắc hẳn, trong ký ức nhiều người cao tuổi vẫn còn nhớ tiếng “leng keng tàu điện sớm khuya” thuở trước.

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 11): Ý nghĩa của những phương thức ma thuật trong tín ngưỡng phồn thực

Tái hiện nghi lễ phồn thực trong Lễ hội Trò Trám ở Phú Thọ.
(PLVN) - Việc thờ thủy thần và thần rắn tại các tứ trấn Việt Nam là biểu hiện của tín ngưỡng nông nghiệp bao gồm: Tín ngưỡng phồn thực, Tín ngưỡng sùng bái tự nhiên và Tín ngưỡng thờ Lúa... Tín ngưỡng phồn thực được thể hiện qua sự tôn sùng sinh thực khí nam nữ và hoạt động tính giao với những phương thức ma thuật.

Lên đại ngàn nghe giai thoại về hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn

Biệt điện Bảo Đại tại Buôn Ma Thuột.
(PLVN) - Bảo Đại - vị hoàng đế cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam nổi tiếng với những thú ăn chơi "độc nhất vô nhị" trở thành giai thoại trong dân gian. Cưỡi voi, săn hổ, du ngoạn "hồ thủy quái"… là những chuyện thú vị được người dân Tây Nguyên đồn thổi khi nhắc về vị vua này.

Người nghệ sĩ dương cầm làm rạng danh nước Việt

Chân dung Nghệ sĩ nhân dân Đặng Thái Sơn thời trẻ.
(PLVN) - Nghệ sĩ nhân dân Đặng Thái Sơn được cả thế giới âm nhạc biết đến khi là người châu Á đầu tiên đạt giải Nhất Cuộc thi piano quốc tế danh tiếng Chopin năm 1980. Không chỉ làm rạng danh nước nhà, từ đó đến nay, bằng việc giảng dạy và truyền cảm hứng, ông đã chắp cánh cho nhiều tài năng âm nhạc thăng hoa...

Giá trị toàn cầu của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương (Tiếp theo): Vì sao Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 Âm lịch?

Hội thi gói, nấu bánh chưng, giã bánh giầy thường niên tại Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng (Phú Thọ).
(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã, đang và sẽ mãi là điểm tựa cho khối đại đoàn kết của dân tộc, vun bồi ý chí, năng lực nội sinh của con người Việt Nam. Tuy nhiên, không nhiều người biết được vì sao Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 Âm lịch.

Chuyện thời du học (Kỳ 5): Ở xứ sở của “vựa” xe đạp cuốc và quạt tai voi

Chiếc xe đạp “cuốc” nhãn hiệu Sputnik (với lô-gô hình con nhạn của nhà máy xe đạp Khacov), “đặc sản” một thời của Kharcov và niềm mơ ước của bao người Việt du học.
(PLVN) - Như đã nói ở kỳ trước, sau đúng 16 ngày đêm kể từ lúc lên tầu ở ga Hàng Cỏ (Hà Nội), vừa đi vừa nghỉ, nhóm chúng tôi đến vùng đất hoàn toàn châu Âu của Liên Xô. Đến một trong các thành phố văn minh, hiện đại nhất của Liên Xô lúc ấy: Thủ đô Kiev của xứ Ucraina. Bắt đầu một cuộc sống sinh viên xa nhà 6 năm đằng đẵng…