Chung tay xây dựng Thủ đô xanh, sạch, đẹp: Chuyển từ vận động đến hành động thực chất

Chung tay xây dựng Thủ đô xanh, sạch, đẹp: Chuyển từ vận động đến hành động thực chất
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu tại Lễ ký kết.

Chiều 19/11, tại Hà Nội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND thành phố Hà Nội tổ chức Lễ ký kết Chương trình phối hợp “Vận động nhân dân chung tay xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp - văn minh giai đoạn 2026-2030”. Chương trình hướng tới phát huy vai trò chủ thể của nhân dân, gắn công tác vận động với trách nhiệm quản lý, giám sát và giải quyết các vấn đề môi trường, tạo chuyển biến thực chất trong xây dựng Thủ đô đáng sống.

Ô nhiễm môi trường đòi hỏi cách làm quyết liệt, căn cơ

Hà Nội là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là đô thị lớn với tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế - xã hội nhanh. Quá trình phát triển mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra những áp lực ngày càng lớn đối với môi trường đô thị.

Ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, rác thải và tình trạng mất vệ sinh tại một số khu dân cư, chợ, tuyến phố, không gian công cộng vẫn là những vấn đề hiện hữu, tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Xác định ô nhiễm môi trường là một trong năm điểm nghẽn lớn cần tập trung giải quyết, thành phố Hà Nội đặt yêu cầu phải chuyển mạnh từ xử lý tình huống sang kiểm soát, giải quyết căn cơ các nguồn gây ô nhiễm; từ tuyên truyền, phát động phong trào sang hành động thường xuyên, có kiểm tra và kết quả cụ thể.

Phát biểu tại lễ ký kết, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, những tồn tại về môi trường đã kéo dài nhiều năm, không thể giải quyết trong một sớm một chiều, nhưng cũng không thể vì khó khăn mà chậm trễ. Đây không chỉ là yêu cầu trong quản lý đô thị, giữ gìn cảnh quan mà trước hết là trách nhiệm bảo vệ sức khỏe, chất lượng cuộc sống của nhân dân và tương lai phát triển bền vững của Thủ đô.

Theo Chủ tịch UBND thành phố, để giải quyết các vấn đề môi trường, bên cạnh việc vận động người dân thay đổi thói quen sinh hoạt, thực hành nếp sống xanh, thành phố phải thực hiện những nhiệm vụ lâu dài thuộc trách nhiệm của chính quyền như đầu tư hạ tầng, xử lý nước thải, kiểm soát các nguồn phát thải gây ô nhiễm không khí, quản lý chất thải và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Đặc biệt, ông Vũ Đại Thắng khẳng định không thể xây dựng một Thủ đô sạch, đẹp chỉ bằng những đợt ra quân ngắn hạn, càng không thể đặt trách nhiệm xử lý ô nhiễm lên vai người dân. Điều đó đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, cơ quan chuyên môn, tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Trong đó, người dân vừa là chủ thể trực tiếp thực hiện, vừa tham gia giám sát, phản ánh những vấn đề môi trường phát sinh từ cơ sở.

Đưa nếp sống xanh vào từng gia đình, trường học, khu dân cư

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Chương trình phối hợp giữa Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030 được ký kết nhằm gắn kết công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường với hoạt động tuyên truyền, vận động, giám sát của Mặt trận, phát huy sự tham gia chủ động của nhân dân.

Lãnh đạo 3 đơn vị ký kết Chương trình phối hợp “Vận động nhân dân chung tay xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp - văn minh giai đoạn 2026-2030”.
Lãnh đạo 3 đơn vị ký kết Chương trình phối hợp “Vận động nhân dân chung tay xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp - văn minh giai đoạn 2026-2030”.

Tham dự buổi lễ có bà Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; cùng lãnh đạo Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thành phố Hà Nội và các cơ quan liên quan.

Theo nội dung chương trình, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đổi mới công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện phân loại chất thải tại nguồn; giảm sử dụng túi nilon khó phân hủy và sản phẩm nhựa dùng một lần; không xả rác, nước thải chưa qua xử lý, không đốt rác, rơm rạ; sử dụng tiết kiệm nước, năng lượng, thực phẩm; giữ gìn vệ sinh, cảnh quan và tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường tại địa phương.

Công tác tuyên truyền được triển khai bằng nhiều hình thức, từ báo chí, hệ thống truyền thanh cơ sở, mạng xã hội, nền tảng số đến sinh hoạt cộng đồng, đối thoại, tập huấn, cuộc thi và hoạt động trải nghiệm. Qua đó, các quy định, chính sách về bảo vệ môi trường được chuyển tải gần gũi hơn, từng bước hình thành thói quen và trách nhiệm bảo vệ môi trường trong mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng.

Đáng chú ý, chương trình đặt trọng tâm xây dựng, duy trì và nhân rộng ba mô hình bảo vệ môi trường thiết thực, gắn với những hoạt động thường ngày của người dân.

Mô hình “Bữa ăn xanh - trường học xanh” hướng tới vận động nhà trường, học sinh và gia đình thực hành tiết kiệm thực phẩm, hạn chế lãng phí, giảm thiểu chất thải, hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần; thực hiện phân loại chất thải tại nguồn và tiết kiệm nước. Qua môi trường học đường, những hành vi thân thiện với môi trường được hình thành, lan tỏa từ học sinh đến gia đình và cộng đồng.

Với mô hình “Nhà hàng không khói, thực phẩm đường phố văn minh”, chương trình tập trung giảm ô nhiễm không khí từ hoạt động chế biến thực phẩm tại nhà hàng, bếp ăn tập thể và các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố. Các cơ sở được vận động lắp đặt thiết bị thu gom, xử lý khói, mùi, dầu mỡ; vệ sinh định kỳ hệ thống hút, lọc khí; phân loại, thu gom và chuyển giao chất thải theo quy định, góp phần bảo đảm vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị.

Trong khi đó, mô hình “Hồ, ao, sông, kênh, mương xanh - sạch - đẹp” huy động cộng đồng tham gia tổng vệ sinh môi trường định kỳ, thu gom rác thải, giữ gìn cảnh quan; không xả rác, chất thải, nước thải chưa qua xử lý xuống nguồn nước; kịp thời phát hiện, phản ánh các điểm ô nhiễm. Việc lựa chọn địa bàn, tổ chức thí điểm, đánh giá và nhân rộng các mô hình được thực hiện căn cứ điều kiện thực tiễn và nguồn lực được giao, bảo đảm thiết thực, hiệu quả.

Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đánh giá, Hà Nội là nơi hội tụ những giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống nghìn năm văn hiến. Xây dựng Thủ đô xanh, sạch, đẹp, văn minh không chỉ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Hà Nội mà còn góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam phát triển bền vững, thân thiện với môi trường.

Theo Bộ trưởng, những năm qua, thành phố đã có nhiều nỗ lực trong bảo vệ môi trường, cải thiện cảnh quan và chỉnh trang đô thị. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm không khí, nguồn nước, những hạn chế trong thu gom, xử lý chất thải sinh hoạt và tình trạng lãng phí thực phẩm trong đời sống hằng ngày vẫn là những vấn đề cần quan tâm giải quyết.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, chương trình phối hợp có ý nghĩa thiết thực khi tạo sự gắn kết giữa quản lý nhà nước với công tác tuyên truyền, vận động và giám sát của MTTQ Việt Nam, qua đó phát huy sự tham gia tích cực của nhân dân trong xây dựng môi trường sống xanh, sạch, đẹp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cam kết phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và thành phố Hà Nội, hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và nhân rộng những mô hình hiệu quả.

Không chỉ vận động người dân thực hiện các hành vi thân thiện với môi trường, chương trình còn chú trọng phát huy vai trò giám sát, phát hiện và phản ánh của MTTQ Việt Nam các cấp, các tổ chức thành viên và nhân dân đối với tình trạng xả thải, đổ rác, đốt rác, đốt rơm rạ cũng như các nguồn phát sinh bụi, khí thải, mùi gây ô nhiễm.

Các phản ánh, kiến nghị được phối hợp tiếp nhận, phân loại, chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý; đồng thời theo dõi, phản hồi kết quả giải quyết để người dân biết, giám sát. Việc chia sẻ thông tin, dữ liệu, hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật và nhân rộng các sáng kiến cũng là nội dung được các bên quan tâm triển khai.

Rõ trách nhiệm, đo đếm bằng kết quả thực tế

Một trong những yêu cầu quan trọng để chương trình đi vào cuộc sống là xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, tránh tình trạng phối hợp chung chung, thiếu đầu mối và khó đánh giá hiệu quả.

Theo đó, UBND thành phố Hà Nội chịu trách nhiệm quản lý, tổ chức thực hiện và bố trí, huy động nguồn lực theo thẩm quyền; Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát huy vai trò vận động, tập hợp, giám sát của nhân dân; Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ giải pháp kỹ thuật và kết nối các nguồn lực phù hợp.

Nhấn mạnh yêu cầu triển khai, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, đối với Hà Nội, ký kết chương trình là để bắt tay ngay vào công việc, không dừng ở một văn bản phối hợp. Bảo vệ môi trường phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên của các cấp, ngành, được triển khai đến từng xã, phường, khu dân cư, cơ quan và doanh nghiệp.

Theo đó, từng địa bàn phải xác định rõ việc cần làm, người chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành và tiêu chí đánh giá. Những nhiệm vụ có thể thực hiện ngay phải được triển khai ngay; những nhiệm vụ cần đầu tư hạ tầng, nguồn lực và thời gian phải có lộ trình rõ ràng, không để kéo dài mà không xác định được trách nhiệm.

UBND thành phố Hà Nội cam kết chỉ đạo quyết liệt các sở, ngành và chính quyền xã, phường phối hợp với MTTQ và các tổ chức thành viên cụ thể hóa chương trình thành kế hoạch, nhiệm vụ có thể kiểm tra được.

Trước mắt, thành phố tập trung tạo chuyển biến rõ rệt về vệ sinh môi trường, thu gom và xử lý rác thải, giữ gìn cảnh quan; đồng thời triển khai các giải pháp căn cơ để kiểm soát ô nhiễm không khí, xử lý ô nhiễm nguồn nước và nâng cao năng lực hạ tầng môi trường.

Chủ tịch UBND thành phố cũng yêu cầu người đứng đầu các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về kết quả thuộc lĩnh vực, địa bàn được giao; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm. Kết quả thực hiện phải được công khai phù hợp để nhân dân tham gia giám sát, đánh giá.

Có thể thấy, để xây dựng Thủ đô xanh, sạch, đẹp, văn minh, công tác vận động nhân dân cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với trách nhiệm quản lý và thực thi pháp luật. Ý thức cộng đồng là yếu tố quan trọng, nhưng chỉ có thể tạo ra thay đổi bền vững khi đi cùng hạ tầng đồng bộ, cơ chế giám sát hiệu quả và việc xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm.

Mục tiêu của chương trình không chỉ là duy trì thêm những phong trào hay mô hình bảo vệ môi trường, mà phải tạo ra những thay đổi có thể nhận thấy trong đời sống hằng ngày. Như Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh: “Mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm phong trào hay mô hình trên giấy, mà là để không khí Thủ đô trong lành hơn, nguồn nước sạch hơn, đường phố và khu dân cư sạch đẹp hơn; người dân được sống trong môi trường an toàn, văn minh và đáng sống hơn”.

Tại buổi lễ, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký kết Chương trình phối hợp “Vận động nhân dân chung tay xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp - văn minh giai đoạn 2026-2030”. Đây là cơ sở để ba cơ quan tăng cường phối hợp, huy động sức mạnh của toàn xã hội, từng bước giải quyết những vấn đề môi trường, hướng tới một Thủ đô phát triển bền vững và đáng sống.

Trần Sơn