Chung tay vì môi trường kinh doanh “sạch”

Những năm qua, Hải Phòng "trải thảm đỏ" mời gọi các nhà đầu tư, ban hành cơ chế, chính sách “thông thoáng” tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân thành lập doanh nghiệp; quyết liệt thực hiện cải cách thủ tục hành chính trong việc cấp phép đăng ký kinh doanh, tất cả nhằm tạo môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế- xã hội. Tuy nhiên, một số người lợi dụng sự thông thoáng ấy để vi phạm pháp luật mà điển hình là việc xuất hiện một loạt doanh nghiệp "ma", bị phát giác vừa qua. Vấn đề này đòi hỏi cần nâng cao vai trò quản lý và tăng cường công tác "hậu kiểm".

Cán bộ bộ phận “một cửa” Sở Kế hoạch Đầu tư tiếp nhận hồ sơ đăng ký kinh doanh của các cá nhân                                                                              Ảnh: Trường Giang

Lũng đoạn bằng những trò “ma”

Hiện doanh nghiệp "ma" lập ra hoạt động dưới mọi hình thức như: nhập khẩu hàng gia công theo phương thức tạm nhập tái xuất, nhưng sau đó mang bán hàng hóa ra thị trường, cũng đồng thời giải thể doanh nghiệp để trốn thuế nhập khẩu; chuyên mua bán hoá đơn, chiếm đoạt tiền hoàn thuế GTGT phổ biến trong các ngành: xây dựng, mua bán nông, thuỷ hải sản, may mặc…Điển hình là vụ án Công ty “ma” TNHH An Thạch (trụ sở tại 311, đường Hoàng Quốc Việt, phường Ngọc Sơn, quận Kiến An), không trụ sở, không kinh doanh, không tài sản, không nhân viên, buôn bán hóa đơn có giá giả với số tiền ghi khống tới 52 tỷ đồng, thu lời bất chính hơn 290 triệu đồng. Bằng các thủ đoạn tương tự, hàng loạt công ty “ma” như: Tràng Phương, An Hải Thành, Thành Công… bị công an triệt phá và chuyển hồ sơ sang cơ quan tố tụng khởi tố.

Những vi phạm của các doanh nghiệp chủ yếu là lợi dụng cơ chế thông thoáng của địa phương để thành lập doanh nghiệp "ma" và hưởng lợi bằng nhiều hình thức như vay vốn ưu đãi của ngân hàng, "bán" chức năng cho các đơn vị khác theo hình thức liên doanh, liên kết để hưởng hoa hồng...Có những doanh nghiệp không có trụ sở giao dịch, không có lao động cũng như không bảo đảm các điều kiện cần thiết khác theo quy định. Nhiều doanh nghiệp hầu như không hoạt động sau khi thành lập, tại địa chỉ đăng ký trụ sở của không ít doanh nghiệp là nhà riêng thường xuyên "cửa đóng then cài".

Thực tế thời gian qua cho thấy, cơ quan chức năng thường chỉ nắm có bao nhiêu doanh nghiệp đăng ký hoạt động kinh doanh, còn phần “hậu kiểm” chưa theo kịp với diễn biến của thực tế đời sống. Lợi dụng sơ hở này, nhiều doanh nghiệp "ma" ồ ạt xuất hiện, vi phạm pháp luật, làm lũng đoạn thị trường, đến khi bị phát hiện, chúng đã lừa đảo chiếm đoạt tiền của Nhà nước, cá nhân với giá trị lớn. Tình trạng nhiều doanh nghiệp "hữu danh, vô thực" gây ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường hoạt động của các doanh nghiệp nói chung cũng như an ninh trật tự trên địa bàn.

Cần phối hợp chặt chẽ trong khâu “hậu kiểm”

Theo Phòng đăng ký kinh doanh (Sở Kế hoạch & Đầu tư), không ít  doanh nghiệp đăng ký thành lập cốt để có tư cách pháp nhân thuê đất, nhưng sau đó không có khả năng thuê đất nên đành giải thể. Tình trạng này thường xảy ra ở các khu, cụm công nghiệp. Một nguyên nhân là do thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp theo cơ chế "một cửa liên thông" đơn giản, nhanh chóng, nhưng việc quản lý hoạt động doanh nghiệp chưa chặt chẽ nên có kẻ lợi dụng để tuỳ tiện đăng ký thành lập doanh nghiệp. Theo quy định, các doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép đăng ký kinh doanh nếu sau thời gian nhất định không có báo cáo tài chính với cơ quan quản lý nhà nước hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký… Tuy nhiên, trên thực tế trong số hơn 17.000 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn thành phố,  nhiều đơn vị, thậm chí doanh nghiệp Nhà nước, thực hiện thiếu nghiêm túc báo cáo tình hình hoạt động, tài chính với cơ quan quản lý nhà nước. Năm 2009, cơ quan chức năng rút giấy phép đăng ký kinh doanh của 518 đơn vị vi phạm. Hiện có hơn 1000 doanh nghiệp bị đóng mã số thuế vĩnh viễn, hơn 5000 doanh nghiệp bị đóng mã số thuế tạm thời. Với số lượng doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép đăng ký kinh doanh, đóng mã số thuế như vậy, quả thực là tình trạng đáng báo động.

Mặc dù mỗi tháng có vài chục doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện được cấp phép thành lập, song có bao nhiêu đơn vị duy trì hoạt động và hoạt động có đúng quy định của pháp luật hay không, cơ quan quản lý chưa thể nắm bắt. Điều này cũng do lực lượng cán bộ đảm nhiệm công tác quản lý doanh nghiệp còn thiếu, đồng thời sự phối hợp giữa các cơ quan có trách nhiệm còn lỏng lẻo; công tác hậu kiểm chưa được chú trọng. Do vậy có trường hợp, doanh  nghiệp vắng mặt tại địa chỉ đăng ký kinh doanh một thời gian khá lâu, thậm chí đến khi gửi thông báo giải thể, cơ quan có trách nhiệm mới biết.

Vì vậy, thời gian tới, bên cạnh tiếp tục tạo hành lang pháp lý thông thoáng trong phát triển doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thành lập và hoạt động rất cần nâng cao công tác quản lý đối với hoạt động của doanh nghiệp. Trong đó, cần tăng cường hậu kiểm để nắm bắt chặt chẽ quá trình hoạt động của doanh nghiệp; yêu cầu các đơn vị chấp hành nghiêm túc việc báo cáo tài chính, báo cáo tình hình hoạt động với cơ quan chức năng nhằm ngăn ngừa việc núp bóng doanh nghiệp để trục lợi. Để công tác quản lý đạt hiệu quả cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành chức năng và chính quyền địa phương, từ đó nắm bắt và phát hiện những hành vi vi phạm pháp luật của doanh nghiệp để có biện pháp xử lý nghiêm.

Thảo Nguyên