Chung sức hỗ trợ người lao động

Bộn bề nỗi lo

Trong ánh đèn mờ mờ nơi phòng trọ ở phường Cầu Tre 1, quận Ngô Quyền, anh Đoàn Văn Thuận, xã Tân Hưng, huyện Vĩnh Bảo mỉm cười: “Khi mới đi làm, tôi không nghĩ mình có thể quen với nghề bốc vác nặng nhọc, nhưng  gánh nặng cơm, áo, gạo, tiền buộc chúng tôi phải làm thôi!”.

Mới 31 tuổi nhưng trông anh Thuận già hơn tuổi rất nhiều. Trước kia anh làm thợ cơ khí, từ khi lấy vợ (năm 2007), gánh nặng trên vai anh như nặng hơn bởi ngoài bố mẹ già, anh còn có trách nhiệm với vợ con. Anh theo chân mấy anh em cùng quê vào nội thành nhập đội cửu vạn, bốc dỡ hàng tại các cảng, hoặc các công ty. Không hợp đồng lao động, không được hưởng chế độ bảo hiểm! Công việc vất vả nhưng thu nhập chẳng được bao nhiêu, ngày nhiều việc thì được vài chục nghìn đồng, ngày không có việc thì không có thu nhập, mức thu nhập tùy thuộc vào khối lượng hàng và mức độ độc hại.

Mức lương khởi điểm của một công nhân giày da như chị Đoàn Thị Thủy - em gái anh Thuận - hơn 600 nghìn đồng/tháng. Cuộc sống khó khăn khiến cô gái sinh năm 1991 trông già trước tuổi. Thuỷ cùng 5 người bạn sống chen chúc trong căn phòng trọ tuềnh toàng, dột nát, rộng chừng 20m2. Trừ chi phí sinh hoạt, ăn uống, mỗi tháng Thuỷ tiết kiệm gửi về cho mẹ 300.000 đồng để trả nợ. Ánh mắt xa xăm, Thủy nhẩm tính: “Tháng này chắc em không gửi về cho mẹ được, vì đợt này công ty ít việc nên cho công  nhân nghỉ 10 ngày liền, và lại còn tiền nhà, tiền điện, nước em chưa đóng”.

Chung sức khắc phục khó

Theo tính toán của Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bộ Lao động Thương binh và Xã hội), có khoảng 400 nghìn lao động và 5 triệu lao động làng nghề mất việc trong năm 2009. Trước đó, Cục Lao động việc làm đưa ra con số mất việc năm nay là 400 nghìn người. Trong đó, nếu nền kinh tế thế giới tiếp tục lấn sâu vào khủng hoảng, tác động đến Việt Nam, thì số lao động mất việc ở nước ta trong 6 tháng đầu năm 2009 là 300 nghìn người, trong đó Hải Phòng có khoảng 6 nghìn người. Khảo sát của Viện Khoa học Lao động và Xã hội cho thấy, lao động nhập cư thành thị là đối tượng bị tác động mạnh nhất bởi những khó khăn trong thời kỳ kinh tế suy giảm.

Chính phủ kịp thời có nhiều giải pháp tháo gỡ vướng mắc, khắc phục khó khăn, chia sẻ rủi ro với người lao động, trong đó có chính sách bảo hiểm thất nghiệp. Cùng với chính sách này, Chính phủ hỗ trợ người lao động mất việc làm trong các doanh nghiệp gặp khó khăn bằng việc cho vay vốn. Thủ tục vay đơn giản, lãi suất 0% trong thời hạn tối đa 12 tháng và doanh nghiệp vay vốn được miễn tài sản bảo đảm cho khoản vay. Trường hợp doanh nghiệp bỏ trốn trong năm 2009, Chủ tịch UBND thành phố chỉ đạo Sở Lao động Thương binh và Xã hội tiếp nhận tiền tạm ứng từ ngân sách địa phương để chi trả nợ lương cho người lao động.

Sở Lao động Thương binh -Xã hội phối hợp Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam tại Hải Phòng hướng dẫn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp gặp khó khăn vay vốn thanh toán lương, bảo hiểm xã hội, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm cho người lao động theo Quyết định số 30 (ngày 23-2-2009) của Chính phủ. Theo báo cáo của Sở Lao động -Thương binh và Xã hội, đến nay có 12 doanh nghiệp gặp khó khăn có nhu cầu vay vốn với tổng số kinh phí 32,846 tỷ đồng để giải quyết quyền lợi cho 855 lao động. Song mới chỉ có một doanh nghiệp là Công ty cổ phần thép và cơ khí vật liệu xây dựng Hải Phòng nộp hồ sơ xin vay và được ngân hàng chấp thuận cho vay 526 triệu đồng để thanh toán tiền lương cho 33 lao động. Cùng với hoạt động này, công tác dạy nghề lao động nghèo cũng được duy trì thường xuyên với mức kinh phí phân bổ cho các quận, huyện, cơ sở dạy nghề 670 triệu đồng.

Để khắc phục khó khăn cần có sự chung sức của các cấp, ngành. Trong đó, tập trung vào gói kích cầu các doanh nghiệp để họ duy trì sản xuất kinh doanh, bảo đảm việc làm và thu nhập cho người lao động hoặc có chính sách như giảm thuế, giãn thuế giúp doanh nghiệp hạ giá thành sản phẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh. Đồng thời tổ chức công đoàn động viên người lao động trong thời điểm hiện nay cần chia sẻ khó khăn với các doanh nghiệp. Từ đó, tăng năng suất lao động, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí góp phần giảm giá thành và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các cấp công đoàn tăng cường công tác giám sát việc thực hiện chế độ chính sách đối với người lao động mất việc tránh tình trạng doanh nghiệp lợi dụng khó khăn để sa thải người lao động trái pháp luật.

Trịnh Thanh