Chuẩn bị tốt nguồn nhân lực chất lượng cao cho xuất khẩu lao động

(PLO) - Năm 2017, Bộ LĐTB&XH đặt kế hoạch đưa 100.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài, dựa trên “kỷ lục” của năm 2016 với hơn 120.000 người được đưa đi xuất khẩu lao động (XKLĐ) (vượt 7% so với chỉ tiêu đề ra).
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

XKLĐ được coi là “cứu cánh” cho công tác xóa đói giảm nghèo ở nhiều địa phương, tạo thêm việc làm cho người lao động (NLĐ) và giảm tỷ lệ thất nghiệp. Tuy nhiên, công tác XKLĐ vẫn đang có nhiều vấn đề vướng mắc mang tính “thâm căn”, chưa thể giải quyết dù đã có nhiều nỗ lực và giải pháp quyết liệt.

“Con gà đẻ trứng vàng” còn ẩn mình

Hiệu quả kinh tế - xã hội của công tác XKLĐ đã được minh chứng rất rõ ràng qua những làng quê từng ngày “thay da đổi thịt”, đời sống người dân khấm khá hơn. Theo Cục Quản lý Lao động ngoài nước (Bộ LĐTB&XH), nhiều lao động là hộ nghèo sau khi đi XKLĐ đã thoát nghèo, trở thành hộ khá, giàu. Nhiều người còn trở thành doanh nhân, tạo việc làm cho một bộ phận lao động khác, đóng góp vào sự phát triển và ổn định kinh tế - xã hội. Thống kê hàng năm cho thấy, hơn nửa triệu NLĐ Việt Nam làm việc tại nước ngoài gửi về nước khoảng trên dưới 2 tỷ USD.

Ngoài ra, hoạt động XKLĐ còn là “cánh cửa” để công nghệ, khoa học kỹ thuật tiên tiến của rất nhiều ngành nghề như xây dựng, cơ khí, điện tử, dệt may, chế biến thủy sản, dịch vụ, vận tải biển, đánh bắt chế biến hải sản; chuyên gia y tế, giáo dục, nông nghiệp, tin học...  được chuyển giao về, cũng như mở rộng thị trường cho hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nước. Đặc biệt, XKLĐ còn là nơi đào tạo nghề, góp phần không nhỏ nâng cao chất lượng “chất xám” và tác phong làm việc để lao động Việt Nam dần tiệm cận và hội nhập thực sự vào thị trường lao động khu vực và quốc tế.

Chính vì thế, Việt Nam rất chú trọng củng cố các thị trường XKLĐ truyền thống như Hàn Quốc, Malaysia, Philippines, Đài Loan (Trung Quốc), Ả Rập Xê–út… và phát triển, mở rộng sang các thị trường XKLĐ tiềm năng như Nhật Bản, các nước châu Phi và Trung Đông, châu Âu (như CHLB Đức), Thái Lan, Lào, Australia… Số lao động được đưa đi XKLĐ tăng hàng năm cho thấy khả năng đáp ứng ngày càng cao của lao động Việt Nam đối với yêu cầu của nhiều thị trường lao động đa dạng, khó tính và tính cạnh tranh cao, khẳng định tính đúng đắn của chủ trương và các chương trình XKLĐ đang được triển khai.

Những “mảng tối” cần được thắp sáng

XKLĐ giúp nhiều người đổi đời nên cũng sinh ra nhiều “cò” XKLĐ hoành hành do lòng tham và sự thiếu hiểu biết của người dân nhưng cũng là “nhờ” vào những “lỗ hổng” trong công tác quản lý XKLĐ. “Cò” dùng những lời hứa “lương cao, việc nhẹ nhàng, thủ tục dễ” để “móc túi” NLĐ những khoản lo lót đến hàng chục nghìn USD. Đáng nói là không chỉ những người dân thiếu hiểu biết về XKLĐ bị lừa mà còn có cả cán bộ địa phương cũng trở thành nạn nhân của những đường dây lừa đảo XKLĐ.

Năm 2016, kế hoạch XKLĐ được giao là 100.000 người đi làm việc ở nước ngoài, song thực tế đã đưa được 126.296 lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Đây là năm thứ 3 liên tiếp số lượng lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài vượt mức 100.000 lao động/năm. Đặc biệt, trong năm 2017, Bộ sẽ nghiên cứu, hoàn thiện Đề án “Đưa lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài giai đoạn 2017-2020 và định hướng đến năm 2025” để báo cáo Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Theo Cục Quản lý Lao động ngoài nước, cấp ủy, chính quyền một số địa phương chưa thực sự quan tâm, còn thờ ơ với công tác XKLĐ nên không tuyên truyền, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận với hoạt động XKLĐ bằng những con đường chính thức, khiến họ phải tìm những con đường “phi chính thức” và dính bẫy của “cò”.

Dù đã có hơn 500.000 lao động được đi XKLĐ song còn quá nhỏ so với số lao động đang thất nghiệp hoặc có việc làm không ổn định. Lao động Việt Nam đi XKLĐ đã được tuyển chọn nhưng chất lượng còn “non”, một số chưa có tác phong và ý thức lao động công nghiệp. 

Nhất là một bộ  phận NLĐ khi hết hạn hợp đồng vẫn ở lại cư trú, làm việc bất hợp phát trên nước bạn; một số thực tập sinh bỏ trốn khỏi nơi làm việc, vi phạm pháp luật nước sở tại. Dù Chính phủ đã ban hành quy định phạt tiền và “khoản đặt cọc chống trốn ở lại” nhưng chưa thể là giải pháp hữu hiệu để bảo vệ uy tín, hình ảnh NLĐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. 

Giúp NLĐ khỏi nỗi lo thất nghiệp khi về nước

Theo lãnh đạo Cục Quản lý Lao động ngoài nước, năm 2017 được nhận định sẽ có nhiều khởi sắc trong công tác XKLĐ khi một số thị trường tiềm năng như Nhật Bản, Hàn Quốc, CHLB Đức, các nước Trung Đông... sẽ mở rộng và tạo thêm nhiều cơ hội cho lao động tay nghề cao sang làm việc. Vì vậy, “đưa công tác XKLĐ là một nhiệm vụ của Đảng bộ, chính quyền các cấp cùng các ban, ngành có liên quan đến công tác XKLĐ tại địa phương” là một trong những giải pháp được các sở LĐTB&XH nhấn mạnh để đạt các mục tiêu phát triển hoạt động XKLĐ trong thời gian tới. 

Theo đại diện các sở LĐTB&XH, các cơ quan, tổ chức, DN có chức năng XKLĐ phải tuyên truyền, tạo điều kiện để NLĐ được trang bị kiến thức và kỹ năng (như biết tiếng nước ngoài, có tay nghề, có ý thức chấp hành pháp luật...) trước khi đi XKLĐ. Đồng thời, phải có trách nhiệm quản lý, giáo dục NLĐ ở nước sở tại, tránh những vấn đề nảy sinh do thiếu ý thức chấp hành pháp luật và quy định. 

Nguyên nhân chính khiến nhiều NLĐ trốn ở lại, cư trú bất hợp pháp tại nước nhập khẩu lao động sau khi hết hạn hợp đồng được xác định là “lo thất nghiệp khi hồi hương”. Do đó, các chuyên gia lao động kiến nghị các cơ quan chức năng chú trọng đến chính sách “hậu” XKLĐ để NLĐ yên tâm về nước sau khi hết hợp đồng như có chính sách hỗ trợ và khuyến khích để NLĐ hết hạn hợp đồng lao động có cơ hội quay lại tiếp tục tham gia các chương trình XKLĐ… Tăng cường hơn nữa sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành LĐTB&XH với Ngân hàng Chính sách xã hội trong việc phân bổ vốn, đối tượng cho vay… đối với những người đi XKLĐ.

Cần tăng cường công tác quản lý nhà nước về XKLĐ, kiểm soát chặt các công ty có chức năng XKLĐ để  kịp thời phát hiện, xử lý những vi phạm quy định về XKLĐ ảnh hưởng đến quyền lợi của NLĐ và uy tín của lao động Việt Nam tại các thị trường lao động ngoài nước.  

* Bộ trưởng Bộ LĐTB&XH Đào Ngọc Dung: 

“Tiềm năng XKLĐ và nhu cầu người dân làm việc ở nước ngoài rất lớn, có đến 277 DN được cấp phép nhưng chỉ đưa được hơn 120.000 người ra nước ngoài làm việc thì hiệu quả vẫn chưa cao. Nên khẩn trương sửa Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và một số văn bản dưới luật. Cần tìm mọi giải pháp nâng cao chất lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài. Xu hướng chung phải phối hợp chặt hệ thống đào tạo nghề; bằng mọi giá phải giữ được các thị trường truyền thống, đồng thời mở ra các thị trường mới, mở rộng đối tượng XKLĐ; phối hợp với Văn phòng quốc gia về giảm nghèo đưa lao động ở các huyện nghèo, bãi ngang ven biển... đi XKLĐ cũng như khích lệ các DN XKLĐ và yêu cầu các DN bên cạnh việc tuân thủ các kỷ cương, nguyên tắc, cũng phải chấp hành đúng pháp luật, đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng cho người đi XKLĐ”.

* Ông Phạm Viết Hương – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Lao động ngoài nước (Bộ LĐTB&XH) cho biết: 

“Với những yêu cầu ngày càng cao từ các đối tác, chất lượng đã và đang là yếu tố ngày càng quan trọng trong thị trường XKLĐ ngoài nước. NLĐ có ý định ra nước ngoài làm việc, ngoài sức khỏe cần phải chuẩn bị thêm những kỹ năng cần thiết như: ngoại ngữ, chuyên môn nghề nghiệp… Các DN hoạt động trong lĩnh vực XKLĐ cũng cần phải đầu tư nhiều hơn cho cơ sở đào tạo, qua đó sẵn sàng đáp ứng yêu cầu khắt khe từ những thị trường khó tính. Cơ hội làm việc cho những lao động xuất khẩu trong năm 2017 đang rất lớn, đặc biệt là những người sở hữu chuyên môn cao. Nhu cầu lao động có chuyên môn cao tại nhiều nước là rất lớn, điều quan trọng là phải chuẩn bị tốt nguồn nhân lực để sẵn sàng đáp ứng”.

* Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Văn Thanh: 

“Để công tác XKLĐ đạt kết quả rất cần sự vào cuộc quyết liệt mà đầu mối là Sở LĐ TB&XH. Cần tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, giúp người dân nâng cao nhận thức, lợi ích của XKLĐ, đồng thời giúp họ nắm rõ thông tin về thị trường lao động, ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật. Các doanh nghiệp đầu mối XKLĐ cần làm tốt công tác giáo dục định hướng, dạy nghề, ngoại ngữ cho người lao động cũng như việc giải quyết kịp thời các vướng mắc, rủi ro trong quá trình thực hiện hợp đồng đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài. Có như vậy mới mong công tác XKLĐ đạt kết quả trong thời gian tới”.

Ngọc Bảo
Cùng chuyên mục
Phó Cục trưởng Trần Thanh Hải: "Thương lái của mình chỉ biết lái xe lên biên giới nhưng không biết người mua hàng bên kia biên giới là ai"

Phó Cục trưởng Bộ Công Thương nói về rủi ro "đến mùa lại chở nông sản lên biên giới"

(PLVN) -  Sau nhiều ngày căng thẳng ở cửa khẩu với hàng nghìn xe nông sản ùn ứ chờ thông quan, chính quyền địa phương các tỉnh biên giới đã đồng loạt thông báo “dừng nhận xe chở hàng lên cửa khẩu”. Hàng ngàn tấn nông sản tới vụ sẽ phải đi bằng đường nào khi “con đường huyết mạch” đóng lại ngay trước thềm Tết Nguyên đán?

Đọc thêm

Chuẩn bị "bóc tem" ứng dụng chống ùn tắc xe tại cửa khẩu biên giới

Thông tin về lưu lượng phương tiện tại cửa khẩu sẽ được cập nhật theo thời gian thực và công khai trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.
(PLVN) - Bộ Tài chính, Bộ Giao thông vận tải vừa giao Tổng cục Hải quan phối hợp với Tổng cục Đường bộ Việt Nam xây dựng, triển khai chức năng cảnh báo ùn tắc trên Cổng thông tin một cửa quốc gia thông qua việc kết nối, trao đổi dữ liệu định vị xe tải lưu thông và tập kết tại các cửa khẩu.

Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản muốn mở rộng đầu tư tại Việt Nam

Hơn 55% doanh nghiệp Nhật muốn mở rộng sản xuất tại Việt Nam
(PLVN) - Văn phòng đại diện tại Hà Nội của Cơ quan Xúc tiến thương mại Nhật Bản vừa công bố một số kết quả nổi bật của Chương trình Khảo sát thực trạng của các doanh nghiệp (DN) Nhật Bản đầu tư tại nước ngoài năm 2021, trong đó có Việt Nam với 702 DN tham gia khảo sát.

Phát động Chương trình Khởi nghiệp quốc gia 2022

6 nhóm tác giả của các dự án khởi nghiệp xuất sắc trong năm 2021.
(PLVN) -Được sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam ( VCCI), chiều 19/1, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Trao giải dự án Khởi nghiệp xuất sắc 2021 và Phát động Chương trình Khởi nghiệp quốc gia năm 2022...

Ngân hàng chưa “gật đầu” với BOT Diễn Châu - Bãi Vọt

BIDV là ngân hàng đầu mối cho vay đối với Dự án BOT Diễn Châu - Bãi Vọt
(PLVN) -Trao đổi với PLVN, Chủ tịch HĐQT Ngân hàng BIDV Phan Đức Tú ngày 19/1 - cho hay, ngân hàng này vẫn đang trong quá trình xem xét và vẫn chưa có quyết định cho vay đối với Dự án BOT cao tốc Bắc - Nam phía Đông, đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt.

PVN lên kế hoạch phát điện thương mại và dứt điểm tranh chấp tại 3 dự án lớn

Năm nay, sẽ phát điện thương mại nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1

(PLVN) - Năm 2022, PVN sẽ đẩy mạnh công tác tìm kiếm thăm dò để gia tăng sản lượng, với mục tiêu đạt 10-18 triệu tấn dầu. Đồng thời hoàn thành, đưa vào vận hành thương mại hai nhà máy điện là Sông Hậu 1, Thái Bình 2 và giải quyết xong tranh chấp với đối tác nước ngoài (là Power Machines) tại Dự án nhiệt điện Long Phú 1.

Mua sắm Tết vẫn còn… dè dặt

Nhiều siêu thị dự báo, sau ngày 23 tháng Chạp, sức mua sẽ cải thiện
(PLVN) -  Chỉ còn chưa đầy 2 tuần nữa là đến Tết Nhâm Dần nhưng thị trường hàng hóa mua sắm Tết vẫn còn khá… đìu hiu. Người mua vẫn còn dè dặt trong việc chuẩn bị cho Tết Nguyên đán.

Nhà băng cẩn trọng cho vay các dự án dệt may

 Ảnh minh họa.
(PLVN) - Ngành Dệt may được đánh giá là một trong các ngành kinh tế có mức độ rủi ro môi trường và xã hội cao so với các ngành, lĩnh vực kinh tế khác do quá trình sản xuất cần phải khai thác, sử dụng và xả thải một lượng nước lớn...

Vượt Indonesia, Việt Nam đứng đầu ASEAN về quy mô hệ thống điện

Tổng công suất lắp đặt nguồn điện toàn hệ thống đến nay đạt 76.620 MW
(PLVN) - Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Tập đoàn điện lực Việt Nam và các đơn vị trong năm 2021 đều có lợi nhuận; Giá trị nộp ngân sách năm 2021 toàn Tập đoàn đạt 22.440 tỷ đồng. Đáng chú ý, lần đầu tiên, quy mô hệ thống điện Việt Nam đã vượt qua Indonesia, đứng đầu ASEAN.