Chùa Vẽ - điểm đến của du khách thập phương

Chùa nằm trong quần thể ba di tích gồm chùa Vẽ, phủ Thượng Đoạn, đền Phú Xá thuộc địa phận phường Đông HảI (quận Hải An) bên sông Bạch Đằng lịch sử. Ngày 25-1-1994, chùa được công nhận là di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia, trở thành môt di tích lịch sử quan trọng của thành phố Cảng. Hội chùa mở vào dịp 3-3 và 20-8 âm lịch. Ngoài các dịp tuần rằm, mồng một hằng tháng, vào những ngày thường, chùa là nơi tham quan, dâng hương của khách thập phương và người dân thành phố. Đến với chùa Vẽ, ấn tượng đầu tiên là cổng tam quan với hàng chữ đắp nổi: 'Hoa Linh bảo tự' cùng đôi câu đối 'Hàm giác bối thần đáo cảnh đương sinh hoan hỉ đức/Tòng chân xả vọng nhập thiền nghi khởi từ bi tâm' ( Hiểu được sự giác ngộ, từ bỏ chốn bụi trần nên sinh đức hoan hỉ/Theo điều chân, bỏ điều tà, vào cửa thiền hãy mở rộng từ bi). Đôi câu đối gợi cảm giác nhẹ nhàng, thanh tĩnh khi bước chân vào khung cảnh tĩnh tâm chốn Phật thiền. Sau tam quan là khoảng không gian phong quang, khoáng đạt rất đỗi uy nghiêm. Toàn bộ khuôn viên nhà chùa toạ lạc trên khu đất rộng khoảng 7000m2, gồm các công trình kiến trúc: nhà thờ tổ, toà chính điện, học đường, khách đường và nhà bia - lưu giữ 'trùng tu Phật tự bi ký', 'Hoa Linh tự bi ký'...Nhà chùa có khu vườn tháp với các tháp Thiệu Long, Vọng Nam...và một hồ rộng thả hoa súng điều hoà không khí cho chùa. Ngay chính điện là khoảng sân rộng và vườn Tỳ Ni với sự góp mặt của nhiều loại cây cảnh cùng những pho tượng đắp nổi theo phong cách kiến trúc quen thuộc của Phật giáo như bộ tượng 5 anh em Kiều Trần Như ngồi nghe Phật Đà thuyết pháp...Bức đại tự 'Thiên Long hiến đoan' cùng 5 tầng tượng pháp bài trí ở gian giữa. Cao nhất là bộ tượng Tam thế, thứ đến là tượng Phật A di đà cùng Quan âm và Đại thế chí Bồ tát, tiếp đó là tượng Đức Thích Ca Mâu Ni cùng Văn Thù và Phổ Hiền Bồ tát, tầng dưới là toà Cửu Long và tượng Đức Phật lúc sơ sinh trong tư thế một tay chỉ trời, một tay chỉ đất với câu nói 'Thiên thượng địa hạ, duy ngã độc tôn', ngoài cùng là các pho tượng dược sư. Bộ tượng Kim Cương được đặt ở hai bên ban chính. Ban phải chính điện thờ Đức ông Cấp cô độc, Ngô Vương Quyền và Hưng Đạo đại vương. Ban trái thờ Phật bà nghìn tay nghìn mắt, tam toà thánh mẫu và bà chúa Nam Phương. Nhà thờ tổ thờ tổ sư Đạt Ma cùng các vị sư từng trụ trì tại đây với bức đại tự 'Tổ ấn trùng quang'. Điểm khác biệt của toà điện này với các toà khác là ở 4 đầu đao uốn cong với hình rồng mềm mại vươn ra bốn phía như muốn bay lên trời cao. Phía trước nhà thờ tổ là pho tượng Phật Di Lặc giơ hai tay biểu tượng cho cột chống trời.

Theo các sư ni nhà chùa, xưa kia, chùa có tên Bù Ni tự, sau đổi thành Hoa Linh tự. Năm 938, Ngô Quyền cho lập đồn binh ở đây chống quân Nam Hán. Năm1288, Quốc công tiết chế Trần Hưng Đạo bí mật tới đây lập đài quan sát, vẽ địa đồ xây dựng kế hoạch tác chiến cho trận đánh quyết định trên sông Bạch Đằng. Bởi vậy, chùa được nhân dân gọi là chùa Vẽ. Các bi ký lưu giữ tại chùa ghi lại, từ khi xây dựng đến nay, chùa được trùng tu nhiều lần, trong đó có hai đợt trùng tu lớn vào năm 1705, 1922. Sau mỗi đợt trùng tu, chùa lại mang những nét riêng của nghệ thuật kiến trúc đương thời. Đến giữa thế kỷ 20, do tác động của chiến tranh và thiên nhiên, chùa bị hư hại nhiều, các cổ vật bị thất thoát...Đầu năm 1995, sư Thích Tâm Chính về đây trụ trì phát động công đức đại trùng tu chùa lần thứ 3 khởi công vào ngày 11-6-1995. Sau đợt đại trùng tu này, chùa mang phong cách kiến trúc đời Trần. Đến nay, chùa được trùng tu khá hoàn chỉnh, vừa mang những nét xưa của ngôi cổ tự vừa mang những nét mới trong quy mô, sự sắp xếp hệ thống tượng pháp và cách trang trí khuôn viên./.

Văn Hưng- Minh Phượng

( Đại học khoa học-xã hội và Nhân văn)