Chưa kiểm soát thuốc lá thế hệ mới do sợ hệ lụy hay khó quản lý?

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Vì sao Việt Nam vẫn chưa quản lý thuốc lá thế hệ mới trong khi 184 nước thuộc WHO đã cho phép làm điều đó? Lời giải về chính sách quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng vẫn còn bỏ ngỏ cho các cơ quan, chính quyền sở tại, dấy lên nỗi băn khoăn về sức khỏe người dùng và xã hội.

Loay hoay tìm định nghĩa cho thuốc lá thế hệ mới trong khi thế giới đã nhất quán từ lâu?

Trong khi Việt Nam vẫn đang gặp phải một số câu hỏi về cách định nghĩa, phân loại thuốc lá thế hệ mới (TLTHM) thì một số sản phẩm như thuốc lá làm nóng (TLLN) đã được thế giới đồng thuận về cách phân loại từ lâu. Hội nghị lần thứ 8 các nước thành viên (COP8) thuộc Công ước khung về Kiểm soát Thuốc lá (FCTC) do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tổ chức đã chỉ định: TLLN là sản phẩm thuốc lá.

WHO, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) đều nhất quán với định nghĩa này. Theo đó, 184 trong số 195 quốc gia thành viên của WHO đã cho phép lưu hành và quản lý sản phẩm này dưới luật.

Dù đã sớm được công nhận tại nhiều nước, nhưng tại Việt Nam, TLLN vẫn chưa được đưa vào kiểm soát theo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTHTL) hiện hành (từ năm 2012). Với mức độ độc tính giảm thiểu đáng kể so với thuốc lá điếu đốt cháy, không chỉ các nhà lãnh đạo y tế, chính phủ, mà các cộng đồng, hiệp hội người dùng cũng đồng loạt ủng hộ việc sử dụng TLLN như một giải pháp chuyển đổi cho người hút thuốc trưởng thành gặp khó khăn trong việc cai thuốc.

Chưa kiểm soát thuốc lá thế hệ mới do sợ hệ lụy hay khó quản lý? ảnh 1

Kiểm soát sớm là góp phần giảm tác hại từ khói thuốc. (Ảnh minh họa, nguồn EWN)

Chính vì vậy, kiểm soát mặt hàng này sớm là bước đi cần thiết giúp các bệnh nhân không thể bỏ thuốc, người hút thuốc lá chủ động và thụ động đều có cơ hội được giảm thiểu nguy cơ bệnh tật và tử vong đến từ khói thuốc đốt cháy thông thường.

Thế giới ngăn chặn tác động đến xã hội, giới trẻ bằng cách nào?

Cơ quan Y tế Công cộng Anh (PHE) cho biết, kết quả khảo sát mới nhất ở Anh ủng hộ quan điểm rằng việc sử dụng thuốc lá điện tử (TLĐT) không “bắc cầu” chuyển sang hút thuốc điếu thông thường. Các khảo sát quy mô lớn trên toàn cầu cũng không tìm thấy mối liên kết bắc cầu giữa việc sử dụng các sản phẩm TLĐT và TLLN với việc hút thuốc lá điếu tại Hoa Kỳ, Úc, Nhật Bản, Pháp, Thụy Sĩ...

Trái với nhận định là TLTHM sẽ “tạo ra một thế hệ nghiện nicotine mới” ở giới trẻ, thông qua 5 cuộc khảo sát tại Anh từ năm 2015-2017, tổ chức chống thuốc lá ASH khẳng định, hầu hết người trẻ chỉ thử trải nghiệm TLĐT và không trở thành người dùng thường xuyên. Đồng thời, nhiều công trình nghiên cứu khoa học quốc tế chứng minh TLTHM còn góp phần giúp giảm thiểu tác hại từ khói thuốc lá điếu.

Tại Việt Nam, xu hướng giới trẻ sử dụng TLTHM gia tăng thời gian qua là do chưa có chế tài kiểm soát chặt chẽ, khiến người dùng dễ tiếp cận các nguồn hàng bất chính từ chợ đen. Đồng thời, việc chưa áp dụng luật quản lý dẫn đến thiếu hướng dẫn chính thức về cách sử dụng hay phân loại TLTHM chính danh, từ đó tạo kẽ hở cho tội phạm buôn lậu điều hướng việc sử dụng sai mục đích, sai đối tượng, dẫn đến những hệ lụy xã hội đối với giới trẻ, thậm chí các ca ngộ độc ma túy trá hình như hiện nay.

Như vậy, vấn đề lớn khi cho phép lưu hành TLTHM ở mức độ cộng đồng là cần đảm bảo nâng cao năng lực, nguồn lực quản lý thị trường, kiểm soát về y tế công cộng nhằm một mặt cung cấp giải pháp giảm tác hại cho người hút thuốc trưởng thành, mặt khác ngăn chặn tối đa sự tiếp cận của giới trẻ.

Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi và Trung tâm Ung thư Quốc gia Nhật Bản kết luận: “Mức phơi nhiễm với khí hơi (aerosol) từ TLLN thấp hơn 3 bậc so với thuốc lá điếu đốt cháy trong cùng điều kiện phòng kín”.

Chưa kiểm soát thuốc lá thế hệ mới do sợ hệ lụy hay khó quản lý? ảnh 2

Tiến sĩ Lion Shahab trình bày nghiên cứu tại hội nghị khoa học “No Smoke Summit”.

PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Phổi Việt Nam, Chủ tịch Liên chi hội Hô hấp TP Hồ Chí Minh) đánh giá, làm nóng thuốc lá thay vì đốt cháy sẽ giảm đáng kể tác nhân gây hại, có thể hỗ trợ cho những bệnh nhân không thể cai thuốc lá, đặc biệt là các bệnh nhân phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).

Nghiên cứu mới nhất của Đại học King’s College London cũng khẳng định, người chuyển đổi sang TLTHM sẽ giảm đáng kể khả năng phơi nhiễm với các chất gây ung thư, bệnh phổi và tim mạch. “Nghiên cứu này là cơ sở để trấn an các nhà hoạch định chính sách và cơ quan y tế về lợi ích sức khỏe cộng đồng”, theo ông Lion Shahab, Tiến sĩ Sức khỏe tâm lý, Khoa Khoa học hành vi và sức khỏe, Viện Dịch tễ và y tế Anh nhận định.

Dưới góc độ chuyên môn và cộng đồng, Thạc sĩ, Bác sĩ Lê Đình Phương - Trưởng khoa Nội Tổng quát và Y học gia đình, Bệnh viện Việt Pháp - FV, TP Hồ Chí Minh phát biểu, cần phải giúp người hút thuốc vừa cắt cơn “nghiện” nicotine, vừa chuyển đổi hành vi hút thuốc lá điếu sang một sản phẩm nào đó ít độc hại hơn, phù hợp với khuynh hướng của thế giới bây giờ.

Có thể nói, TLTHM dựa trên nguyên lý không đốt cháy là giải pháp giảm tác hại so với thuốc lá điếu thông thường, đã được giới khoa học, các tổ chức y tế và chính phủ ở các quốc gia tiên tiến công nhận và khuyến khích người dân chuyển đổi. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nếu quản lý tốt TLTHM bằng luật pháp thì vấn đề liên quan đến giới trẻ hoàn toàn có thể kiểm soát được.

Bên cạnh đó, giải pháp này sẽ giúp giảm gánh nặng cho các cơ quan quản lý thị trường, giảm gánh nặng bệnh tật cho y tế, khuyến khích người hút thuốc thực hiện lối sống lành mạnh, có ý thức xây dựng cộng đồng không khói thuốc.

Đọc thêm

Hành trình chấm dứt nạn buôn bán thịt chó

Ông Đ.T.Hiệp dỡ bỏ biển hiệu tại nhà hàng của mình. (Nguồn ảnh: HSI)
(PLVN) -  Theo báo cáo, hàng năm ước tính có khoảng 5 triệu cá thể chó bị giết hại dã man để lấy thịt ở Việt Nam. Điều đó đồng nghĩa với việc một bộ phận người tiêu dùng Việt Nam đang phải đối mặt trước những nguy cơ vô cùng nghiêm trọng đối với sức khỏe con người từ việc lây truyền các bệnh có khả năng gây chết người như bệnh dại.

Vinfast hợp tác chiến lược với Inform triển khai giải pháp quản lý vận tải phương tiện

Vinfast hợp tác chiến lược với Inform triển khai giải pháp quản lý vận tải phương tiện
(PLVN) - Ngày 24/11, VinFast - công ty sản xuất xe điện đến từ Việt Nam và INFORM - công ty phần mềm AI hàng đầu chuyên cung cấp các giải pháp doanh nghiệp công bố hợp tác chiến lược về quản lý vận tải xe điện cho VinFast trên toàn cầu. Đây là hợp tác quan trọng giúp VinFast theo dõi sát tình trạng của xe từ trong quá trình sản xuất đến vận chuyển, trước khi chính thức bàn giao tới khách hàng.

Giải quyết mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển các làng nghề của Việt Nam

Các làng nghề truyền thống và doanh nghiệp ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác.
(PLVN) - Vừa qua, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã tổ chức Hội nghị: “Hợp tác phát triển sản phẩm làng nghề Hà Nội và các tỉnh phía Bắc” nhằm tạo điều kiện, cơ hội gặp gỡ giữa các nhà phân phối và người tiêu dùng trong các tỉnh có nhu cầu lớn, qua đó thúc đẩy hoạt động sản xuất, tiêu thụ sản phẩm địa phương.

Phát hiện hàng chục kg hàng hóa nghi vấn là pháo nổ vận chuyển qua công ty chuyển phát nhanh

Lực lượng chức năng kiểm tra số hàng hóa nghi vẫn là pháo nổ tại địa điểm kinh doanh thuộc Công ty cổ phần dịch vụ giao hàng nhanh – Chi nhánh Hà Nội.
(PLVN) - Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 22 phối hợp với Công an quận Bắc Từ Liêm vừa tiến hành kiểm tra và phát hiện hơn 11 kg hàng hóa nghi vấn là pháo nổ vận chuyển qua Công ty cổ phần dịch vụ giao hàng nhanh - Chi nhánh Hà Nội (địa chỉ ngõ 196 đường Phú Diễn - phường Phú Diễn - quận Bắc Từ Liêm).

Khi 'một chạm' trở thành xu thế

Ảnh minh họa
(PLVN) - Chuyển đổi số không chỉ thay đổi thói quen mà thậm chí còn có khả năng dẫn dắt hành vi tiêu dùng và lối sống. Điều này dễ dàng nhận thấy ở hệ sinh thái WINLife do Techcombank và Masan kiến tạo.

Vụ Shopee kinh doanh hàng vi phạm: Sàn thương mại điện tử chưa thực hiện nghiêm quy định của pháp luật

Các sản phẩm chất làm đầy, làm thon gọn mặt bày bán trên các sàn thương mại điện tử.
(PLVN) - "Luật sư Nguyễn Văn Tuấn - Giám Đốc Công Ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội) cho biết, dù có các quy định cụ thể chi tiết nhưng để tình trạng hàng kém chất lượng, không có nhãn mác, nhãn phụ được bán đến tay người tiêu dùng cũng cho thấy các sàn thương mại điện tử còn chưa thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật...".

Hội chợ Đặc sản Vùng miền Việt Nam 2022 tại Hà Nội

Hội chợ Đặc sản Vùng miền Việt Nam 2022 tại Hà Nội
(PLVN) - Với quy mô 260 gian hàng của 350 doanh nghiệp, Hợp tác xã của hơn 60 tỉnh, thành phố trong cả nước, người dân Thủ đô có cơ hội tiếp cận các đặc sản vùng miền tại Hội chợ Đặc sản Vùng miền Việt Nam 2022 đang diễn ra tại Khu đô thị Vinhomes Royal City…