Chưa giám định đã biết thiệt hại?
Nguyên Trưởng ban quản lý công trình thị xã Hà Tĩnh kêu oan vì đã rất thận trọng và làm đúng pháp luật nhưng vẫn bị truy tố…
Nguyên Trưởng ban quản lý công trình thị xã Hà Tĩnh kêu oan vì đã rất thận trọng và làm đúng pháp luật nhưng vẫn bị truy tố…
Không thiên vị nhưng vẫn bị truy tố..
Năm 2003, UBND tỉnh Hà Tĩnh thực hiện dự án khôi phục Hào Thành, giao cho UBND thị xã Hà Tĩnh là chủ đầu tư. UBND thị xã Hà Tĩnh đã giao cho Ban Quản lý công trình thị xã Hà Tĩnh thực hiện hạng mục nạo vét Hào Thành với giá trị hơn 1 tỷ 605 triệu đồng. Hạng mục này được lựa chọn nhà thầu theo hình thức chỉ định thầu.
Phiên tòa sơ thẩm
Khi biết Ban Quản lý công trình thị xã Hà Tĩnh “có dự án”, Lê Danh Thành đã gặp ông Nguyễn Đăng Thêm, Trưởng Ban quản lý đề nghị cho Công ty Hà Thành được thi công. Ông Thêm đồng ý với điều kiện công ty phải có chức năng và đủ năng lực thi công hạng mục này. Nhưng khi nhận được hồ sơ năng lực của Công ty Hà Thành, thấy doanh nghiệp này không có chức năng nạo hút bùn, ông Nguyễn Đăng Thêm đã từ chối.
Lê Danh Thành tìm đến Doanh nghiệp tư nhân Hồng Lam, một doanh nghiệp có chức năng san lấp mặt bằng, nạo hút bùn để bàn bạc và xin được liên danh cùng thực hiện dự án. Tuy nhiên, ông Nguyễn Đăng Thêm cũng nói “không” vì đây là dự án nhỏ, không chấp nhận nhà thầu liên danh. Vì thế, Công ty Hà Thành đã bị loại.
Khi Công ty Hà Thành bị loại, doanh nghiệp tư nhân Hồng Lam “ứng cử” làm nhà thầu. Ông Nguyễn Đăng Thêm được đưa đi thăm cơ sở vật chất và thiết bị thi công của doanh nghiệp này. Với hồ sơ năng lực và những gì “mắt thấy tai nghe”, Tổ tư vấn xét thầu đã đề nghị UBND thị xã Hà Tĩnh chọn doanh nghiệp tư nhân Hồng Lam thi công nạo vét Hào Thành.
Chưa giám định đã buộc tội
Doanh nghiệp tư nhân Hồng Lam đã thực hiện việc nạo vét bùn ở Hào Thành như thiết kế được duyệt, nhưng phần thi công đào đất cấp 2 và cấp 3 phải thực hiện bằng máy thì doanh nghiệp này không sử dụng máy mà thi công bằng biện pháp thủ công. Ban Quản lý công trình thị xã Hà Tĩnh là chủ đầu tư cũng không có ý kiến gì về việc thay đổi biện pháp thi công vì thi công kiểu gì cũng được, “miễn là sạch được bùn”.
Tuy không sử dụng máy thi công một số hạng mục nhưng nhà thầu vẫn lập hồ sơ nghiệm thu, thanh toán các hạng mục thi công theo dự toán được duyệt với tổng số tiền 1 tỷ 621 triệu đồng. Ban Quản lý công trình thị xã Hà Tĩnh đã ký nghiệm thu và chuyển hồ sơ đến kho bạc để thanh toán cho nhà thầu. Tổng số tiền mà doanh nghiệp tư nhân Hồng Lam được thanh toán là 1 tỷ đồng.
Vì lý do này, tháng 8/2009, ông Nguyễn Đăng Thêm và cấp dưới cùng nhà thầu bị khởi tố về tội “Cố ý làm trái các quy định của nhà nước về quản lý kinh tế, gây hậu quả nghiêm trọng”.
Nhưng, trước khi bị khởi tố cho đến khi vụ án được đưa ra xét xử và buộc tội các bị cáo, Cơ quan điều tra lại không xác định “hậu quả nghiêm trọng” xảy ra làm căn cứ để buộc tội. Dự án kéo dài việc thanh, quyết toán đến cuối năm 2009 chưa xong. Tháng 9/2009, doanh nghiệp này mới có văn bản đề nghị thanh toán khối lượng thi công là hơn 406 triệu đồng. Như vậy, số tiền mà Kho bạc chuyển cho doanh nghiệp Hồng Lam thực tế chỉ là khoản tiền tạm ứng và doanh nghiệp này phải hoàn lại tiền trả vượt mức thi công.
Không quan tâm đến thực tế này, các cơ quan tố tụng TP Hà Tĩnh vẫn buộc tội đối với ông Nguyễn Văn Thêm và những người tham gia thực hiện gói thầu, khiến các bị can không tâm phục, khẩu phục.
Xác định hậu quả có vai trò như thế nào trong vụ án này, chúng tôi có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Hồng Bách để làm rõ hơn “nỗi oan” của những người bị truy tố. * Thưa Luật sư, có bắt buộc phải xác định thiệt hại khi khởi tố vụ án như thế này không? - Đối với tội “cố ý làm trái… gây hậu quả nghiêm trọng” thì phải xác định được hậu quả mới có cơ sở khởi tố vụ án và xác định trách nhiệm của người làm sai. Vụ án này cũng giống như vụ án xảy ra tại công trình tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ, cơ quan điều tra bắt buộc phải xác định được “hậu quả nghiêm trọng” là thiệt hại được xác định giá trị bằng tiền, thì mới có cơ sở để khởi tố đối với người làm sai. * Cơ quan điều tra cũng đã xác định được “hậu quả nghiêm trọng” bằng việc lấy số tiền đã ứng cho nhà thầu trừ đi giá trị thực tế thi công, như thế có đúng không, thưa ông? - Xác định thiệt hại như vậy là không đúng về cả nội dung và thẩm quyền. Việc xác định thiệt hại phải được cơ quan chuyên môn thực hiện bằng kết luận giám định và phải tuân theo các nguyên tắc tài chính mà pháp luật quy định. Theo quy định của pháp luật, Cơ quan điều tra phải trưng cầu giám định tài chính để xác định thiệt hại. Chỉ khi có kết luận của cơ quan giám định thì mới có căn cứ khởi tố. Hiện nay, chưa có kết luận giám định tài chính nhưng đã có người bị kết án thì rõ là vụ án có dấu hiệu “khởi tố oan”. Hơn nữa, phép tính của Cơ quan điều tra là không đúng. Vì số tiền mà Kho bạc chuyển cho nhà thầu nếu vượt quá mức thực tế thi công mà hai bên chưa làm thủ tục quyết toán công trình thì nhà thầu phải hoàn lại số tiền thừa. Việc trả tiền thừa như thế chưa phải là hậu quả nghiêm trọng. * Như vậy, ông cho rằng chưa có thiệt hại xảy ra đối với những công trình chưa quyết toán? - Đúng vậy. Vụ án “tượng đài” ở tỉnh Điện Biên cũng vậy. Khi công trình chưa thực hiện xong việc quyết toán thì các hạng mục có thể được kiểm tra, điều chỉnh lại việc nghiệm thu, thanh toán.Thực tế, nhà thầu đã có văn bản đề nghị thanh toán khối lượng thực thi công có hơn 406 triệu đồng. Phần tiền họ đã nhận là tạm ứng, họ có trách nhiệm hoàn trả lại. Các cơ quan tố tụng hơi vội vàng trong những vụ án liên quan đến xây dựng công trình nên khiến nhiều người đang từ chỗ có công lại thành có tội. * Xin cảm ơn ông!