Chưa đủ cơ sở để điều chỉnh giá điện từ ngày 1-6
Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng khẳng định, chưa đủ cơ sở để nói chắc chắn giá điện có được điều chỉnh từ ngày 1-6 hay không.
Tại buổi họp báo công bố Quyết định 24 của Thủ tướng Chính phủ về điều chỉnh giá bán điện theo cơ chế thị trường, Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng khẳng định, chưa đủ cơ sở để nói chắc chắn giá điện có được điều chỉnh từ ngày 1-6 hay không. Việc điều chỉnh giá điện phải phản ánh đúng chi phí, biến động thị trường nhưng cũng phải tính toán đến việc giảm thiểu tác động bất lợi tới ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội. Giá điện cũng chỉ được điều chỉnh khi có sự thay đổi lớn của 3 thông số đầu vào cơ bản là tỷ giá, giá nhiên liệu và cơ cấu nguồn phát.
Chỉ điều chỉnh giá khi có biến động đầu vào
Theo Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng, những năm qua, do việc điều chỉnh chưa tương ứng với biến động của các yếu tố đầu vào hình thành giá, nên giá điện hiện ở mức thấp hơn giá thành sản xuất, kinh doanh điện. Đây là một nguyên nhân làm các dự án điện không hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, dẫn đến tình trạng thiếu điện trong những năm qua. Vì vậy, để ngành điện phát triển bền vững, đáp ứng đủ nhu cầu điện cho phát triển kinh tế - xã hội và sinh hoạt của nhân dân, Thủ tướng ban hành quyết định 24 ngày 15-4-2011 về điều chỉnh giá bán điện theo cơ chế thị trường, từng bước xây dựng giá điện phản ánh đầy đủ các yếu tố đầu vào của hoạt động sản xuất, kinh doanh điện, tiến tới hình thành và phát triển thị trường điện lực cạnh tranh tại Việt Nam. Việc điều chỉnh giá điện theo cơ chế thị trường cũng tương tự như điều chỉnh giá xăng dầu, nhưng khác ở chỗ đối với giá xăng dầu, Bộ Tài chính là cơ quan nhà nước chịu trách nhiệm, còn đối với giá điện, Bộ Công Thương là cơ quan quản lý ngành phải chịu trách nhiệm về quản lý giá điện.
Theo quyết định 24, giá bán điện được điều chỉnh trong năm khi có biến động của các thông số đầu vào cơ bản (gồm giá nhiên liệu, tỷ giá hối đoái và cơ cấu sản lượng điện phát là các thông số thường xuyên biến động ngoài khả năng kiểm soát của đơn vị phát điện) so với thông số đã được sử dụng để xác định giá bán điện hiện hành. Thời gian điều chỉnh giá bán điện giữa 2 lần liên tiếp tối thiểu là 3 tháng. Trường hợp cần thiết, Nhà nước sử dụng quỹ bình ổn giá điện và các giải pháp khác để bình ổn giá bán điện nhằm giảm thiểu tác động bất lợi tới ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội.
Trong trường hợp biến động của các thông số đầu vào cơ bản làm giá bán điện giảm 5% trở lên so với giá bán điện hiện hành, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phải giảm giá bán điện ở mức tương ứng; trường hợp giá bán điện tăng bằng hoặc trên 5%, EVN được phép tăng giá điện tương ứng sau khi được Bộ Công Thương chấp thuận; trường hợp cần thiết điều chỉnh giá bán điện tăng trên 5%, EVN có trách nhiệm báo cáo Bộ Công Thương, trình Bộ Tài chính thẩm định và báo cáo Thủ tướng. Bộ Công Thương sẽ tham khảo ý kiến các tổ chức, đoàn thể để giảm thiểu tác động bất lợi tới ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội và đưa ra quyết định chính thức. Hiện nay, Bộ Công Thương đang hoàn thiện các hướng dẫn tính toán giá bán điện theo biến động của thông số đầu vào này, dự kiến ban hành vào tháng 5 tới.
Liên quan đến việc giá điện được điều chỉnh theo cơ chế thị trường thì việc tiếp tục hỗ trợ người nghèo, người có thu nhập thấp thực hiện thế nào, Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng cho hay, có hai hình thức hỗ trợ giá điện cho người nghèo, người thu nhập thấp. Một là, đối với những hộ nghèo, hộ thu nhập thấp thường xuyên sử dụng không quá 50kWh/tháng sẽ được hưởng giá điện ưu đãi (993 đồng/kWh) bằng 80% so với các hộ bình thường (1.242 đồng/kWh). Hai là hỗ trợ trực tiếp, đối với các hộ nghèo mỗi tháng sẽ được nhận 30 nghìn đồng từ ngân sách Nhà nước. Hiện các địa phương đang triển khai việc này rất tốt.
Công nhân Điện lực Hải Phòng lắp đặt trạm điện tại huyện Cát Hải.
Xử lý hết nợ, mới tính đến quỹ bình ổn giá
Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng cho biết, để can thiệp vào việc tăng hay giảm giá điện trong trường hợp cần thiết, Chính phủ cũng cho phép ngành điện lập quỹ bình ổn giá điện. Quỹ bình ổn giá điện được lấy từ kinh phí kinh doanh, sản xuất điện, còn việc hình thành, quản lý và điều hành, trong thời gian tới, Bộ Tài chính có hướng dẫn chi tiết. Cũng như các quỹ bình ổn khác, quỹ bình ổn giá điện được hình thành, quản lý và sử dụng với mục tiêu bình ổn giá điện để cho việc điều chỉnh giá điện không ảnh hưởng nhiều đến sản xuất, kinh doanh cũng như đời sống của xã hội.
Tuy nhiên, theo Phó cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) Nguyễn Thị Thanh Hương, chỉ khi nào xử lý hết chi phí “treo” của EVN, mới tính đến quỹ bình ổn giá. Các khoản “treo” của EVN hiện chưa được tính vào giá điện gồm 2 khoản: khoản lỗ của năm 2010 và một số khoản nợ, gồm nợ lưới điện hạ áp nông thôn và nợ Tập đoàn Dầu khí về chi phí vận hành bảo dưỡng. Phó Tổng giám đốc EVN Đinh Quang Tri bổ sung, hiện các khoản treo của EVN chưa được hạch toán trong giá điện, bao gồm khoản lỗ năm 2010 là 8.000 tỷ đồng do mua, bán và phân phối điện dưới giá thành, trong khi tỷ giá, giá đầu vào thay đổi đáng kể; và 17.000 tỷ đồng chênh lệch tỷ giá đến ngày 31-12-2010, theo quy định phải hạch toán vào giá nhưng Bộ Tài chính không cho phép hạch toán vào giá thành. Trong khi đó, nhằm bảo đảm điện cho sản xuất, phục vụ phát triển kinh tế, EVN phải chạy các nguồn điện có giá cao và từ ngày 1-4, EVN mới bắt đầu thu tiền điện theo giá mới, nhưng số tiền thu tăng này chưa thể đủ để trả nợ… Do đó, EVN ưu tiên thanh toán nợ cho các hợp đồng mua bán điện với nước ngoài như: các dự án đầu tư điện theo hình thức BOT, Phú Mỹ 2, Phú Mỹ 3… Riêng việc chênh lệch tỷ giá, EVN đề xuất Chính phủ cho phép có lộ trình trích dần từng bước để giảm sức ép tăng giá điện.
Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng cũng cho hay, từ ngày 1-7 năm nay sẽ vận hành thử nghiệm thị trường phát điện cạnh tranh. Khi vận hành theo thị trường phát điện cạnh tranh, cơ chế giá điện có thể tách thành 4 khâu: giá phát điện, giá truyền tải điện, giá phân phối điện, chi phí điều hành - quản lý và dịch vụ phụ trợ hệ thống điện. Hiện Bộ Công Thương giao Cục Điều tiết điện lực xây dựng giá điện, thực hiện điều tiết và giám sát chặt chẽ hoạt động của thị trường phát điện cạnh tranh. Hàng năm, giá bán điện bình quân được xây dựng trên cơ sở bảo đảm thu hồi chi phí cho sản xuất, kinh doanh điện tương ứng với 4 khâu trên.
Tuy nhiên, để tiến tới một thị trường điện cạnh tranh hoàn hảo, cần đi một quãng đường dài. Việc điều chỉnh giá điện theo cơ chế thị trường cũng như việc tái cơ cấu ngành điện, vận hành thí điểm thị trường điện là bước đi quan trọng và cần thiết để hình thành một thị trường điện tương đối tốt, minh bạch, mang lại hiệu quả cho ngành điện cũng như lợi ích của người tiêu dùng./.
Kim Oanh