Chủ động nghiên cứu, cập nhật các tiêu chuẩn để góp phần duy trì niềm tin số

Ngày 21/7, tại Hà Nội, Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC), Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với SAVIS Group và DigiCert tổ chức Hội thảo quốc tế “Định hình tương lai hạ tầng PKI: Chuyển đổi các tiêu chuẩn mật mã cho dịch vụ tin cậy hướng tới kỷ nguyên hậu lượng tử”.

Kỷ nguyên hậu lượng tử và những thách thức mới đối với niềm tin số

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh nhiều quốc gia trên thế giới đang đẩy mạnh nghiên cứu và chuẩn bị cho những tác động của điện toán lượng tử đối với hạ tầng số. Sự phát triển của công nghệ này không chỉ mở ra những cơ hội mới về năng lực tính toán mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới các cơ chế bảo mật đang được sử dụng để bảo vệ dữ liệu, danh tính số và các giao dịch điện tử.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC) Tô Thị Thu Hương cho biết: Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ của kinh tế số, xã hội số và chính phủ số. Trong tiến trình đó, hạ tầng khóa công khai (PKI), chữ ký số và các dịch vụ tin cậy giữ vai trò nền tảng trong việc xác thực danh tính điện tử, bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu và tạo lập niềm tin cho các giao dịch trên môi trường số.

Theo Giám đốc Tô Thị Thu Hương, việc chủ động nghiên cứu, cập nhật các tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế tiên tiến và chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho quá trình chuyển đổi trong tương lai không chỉ góp phần duy trì niềm tin số, bảo vệ các giao dịch điện tử mà còn tạo nền tảng cho việc tăng cường khả năng liên thông, công nhận dịch vụ tin cậy và giao dịch điện tử xuyên biên giới, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên số.

Ba thách thức lớn đối với hạ tầng tin cậy số trong thập kỷ tới

Tại Hội thảo, các chuyên gia tập trung trao đổi về những thách thức và xu hướng mới trong lĩnh vực dịch vụ tin cậy; chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về hiện đại hóa hạ tầng PKI, nâng cao khả năng thích ứng của các hệ thống mật mã và chuẩn bị lộ trình chuyển đổi sang các giải pháp bảo mật thế hệ mới nhằm bảo đảm niềm tin số trong tương lai.

Theo đó, các chuyên gia trong nước và quốc tế đã tập trung trao đổi về ba thách thức lớn đang tác động trực tiếp đến sự phát triển của hạ tầng tin cậy số trên phạm vi toàn cầu.

Thứ nhất, sự phát triển của điện toán lượng tử đặt ra yêu cầu chuyển đổi sang các tiêu chuẩn mật mã mới nhằm bảo vệ dữ liệu, danh tính số và các giao dịch điện tử trong tương lai.

Thứ hai, sự bùng nổ của điện toán đám mây, AI, IoT và các hệ thống số quy mô lớn làm gia tăng nhanh chóng số lượng chứng thư số, thiết bị và dịch vụ cần được xác thực, đòi hỏi hạ tầng PKI phải được hiện đại hóa.

Thứ ba, xu hướng rút ngắn thời hạn chứng thư số nhằm nâng cao an toàn bảo mật đang tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý và vận hành hệ thống.

Các chuyên gia nhận định đây không chỉ là thách thức về công nghệ mà còn là bài toán về quản trị, tiêu chuẩn hóa và khả năng thích ứng của các tổ chức trong môi trường số.

Một trong những khái niệm được quan tâm tại Hội thảo là “Crypto Agility” - khả năng cho phép các hệ thống linh hoạt chuyển đổi thuật toán mật mã. Đặc biệt, các chuyên gia nhấn mạnh lộ trình ứng dụng cơ chế mật mã lai ghép (Hybrid Cryptography) chính là bước đi chiến lược, thiết thực nhất hiện nay để các tổ chức cung cấp dịch vụ công cộng (CA) tại Việt Nam từng bước chuyển đổi an toàn mà không làm gián đoạn hệ thống hiện tại.

Hội thảo cũng cập nhật những xu hướng quốc tế mới nhất trong lĩnh vực định danh điện tử, xác thực điện tử, chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng chia sẻ kinh nghiệm đánh giá rủi ro, kiểm kê tài sản mật mã và xây dựng lộ trình chuyển đổi sang các giải pháp bảo mật thế hệ mới cho các hệ thống thông tin quan trọng.

Chung tay xây dựng một hạ tầng tin cậy số an toàn, linh hoạt

Tiếp nối các nội dung về tiêu chuẩn và kinh nghiệm quốc tế, ông Hoàng Nguyên Vân, Phó Viện trưởng Viện Sáng tạo Chuyển đổi số (VIDTI) đã trình bày tham luận về mật mã hậu lượng tử trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Theo ông Hoàng Nguyên Vân, ngành tài chính - ngân hàng cần chủ động chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử nhằm ứng phó với nguy cơ "Thu hoạch trước, giải mã sau" đối với dữ liệu nhạy cảm. Ông cũng đề xuất lộ trình tham khảo cho giai đoạn 2026-2030, bao gồm kiểm kê tài sản mật mã, đánh giá rủi ro, thử nghiệm các thuật toán và mô hình triển khai mới, từng bước xây dựng năng lực làm chủ hệ sinh thái mật mã hậu lượng tử, góp phần bảo vệ dữ liệu, giao dịch điện tử và an ninh tài chính quốc gia trong tương lai.

Theo các chuyên gia, quá trình chuyển đổi sang các tiêu chuẩn mật mã hậu lượng tử là một hành trình dài hạn, cần được chuẩn bị từ sớm và triển khai theo lộ trình phù hợp.

Thời gian tới, Việt Nam cần tiếp tục theo dõi các xu hướng công nghệ và tiêu chuẩn quốc tế; đẩy mạnh nghiên cứu, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tiễn; đồng thời tăng cường đánh giá hiện trạng hạ tầng mật mã và hạ tầng tin cậy số trong các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, việc hiện đại hóa các hệ thống quản lý chứng thư số, nâng cao năng lực quản trị tài sản mật mã, tăng cường tự động hóa và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực an toàn thông tin cũng được xem là những yếu tố quan trọng để bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả và an toàn.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế trong việc chia sẻ kinh nghiệm, tiếp cận các xu hướng công nghệ mới và tham gia vào quá trình xây dựng các tiêu chuẩn toàn cầu về dịch vụ tin cậy và bảo mật hậu lượng tử.

Tại Hội thảo, các đại biểu thống nhất nhận định rằng việc bảo đảm niềm tin số trong kỷ nguyên hậu lượng tử không phải là nhiệm vụ của riêng một cơ quan hay tổ chức nào mà cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức tài chính, các nhà cung cấp dịch vụ tin cậy và cộng đồng chuyên gia.

Hội thảo “Định hình tương lai hạ tầng PKI” đã khép lại thành công, đánh dấu bước chuyển từ nhận thức sang hành động của các cơ quan, tổ chức Việt Nam trong quá trình chủ động chuẩn bị cho những thay đổi của kỷ nguyên hậu lượng tử. Theo đó, việc chung tay xây dựng một hạ tầng tin cậy số an toàn, linh hoạt và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế không chỉ là yêu cầu về công nghệ, mà còn là điều kiện quan trọng để củng cố niềm tin số, bảo đảm an toàn cho các giao dịch điện tử và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế số Việt Nam.