Chống bệnh lãng phí
Thời gian gần đây, dư luận quan tâm nhiều về tình trạng lãng phí trong đầu tư xây dựng cơ bản. Kết quả thanh tra các dự án do Thanh tra Nhà nước tiến hành cho thấy, tổng số sai phạm về tài chính chiếm 13- 19% tổng số vốn đầu tư.
Số kiến nghị phải thu hồi cũng lên tới khoảng 5% tổng số vốn đầu tư. Các địa phương, Bộ, ngành thanh tra, kiểm tra các dự án phát hiện nhiều sai phạm và kiến nghị thu hồi hàng trăm tỷ đồng. Mới đây, Thanh tra Bộ Tài chính cũng phát hiện tình trạng lãng phí tại các dự án đầu tư, gây thất thoát hàng trăm tỷ đồng.
Chỉ tính riêng về áp dụng sai định mức, đơn giá, tăng giá gói thầu không đúng quy định, Tổng Công ty điện lực Việt Nam gây lãng phí 109 tỷ đồng, tỉnh Lào Cai 8,6 tỷ đồng, Bộ Văn hoá- Thông tin 10 tỷ đồng. Lãng phí do nghiệm thu, thanh quyết toán sai khối lượng, sai đơn giá lên tới vài chục tỷ đồng. Một số tỉnh nghèo như Hà Giang, Thái Bình, tình trạng lãng phí đầu tư lên tới mức báo động. Tại Hà Giang, khi tổng thu nhập chỉ đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu chi nhưng đầu tư cho xây dựng cơ bản quá lớn, dẫn tới hụt vốn, nợ lòng vòng lẫn nhau với số nợ lên tới 1800 tỷ đồng, khiến nhiều dự án phải lại. Hai dự án mới đây tại Thái Bình như Nhà máy chế biến thuỷ sản đông lạnh và Nhà máy chế biến gạo có số vốn đầu tu lên tới hàng chục triệu USD nhưng có nơi mới đầu tư gần 5 tỷ đồng phải dừng lại do thiết bị không đồng bộ, nơi thì chỉ hoạt động được 15% công suất...
Trông người lại ngẫm đến ta. Hải Phòng hiện cũng có không ít các dự án đầu tư không mang lại hiệu quả như mong muốn mà điển hình là Nhà máy chế biến cà chua và Công ty dệt Hải Phòng, gần đây là Công ty Thành Long... Các dự án này từng được coi là dự án trọng điểm của thành phố, được tập trung vốn đầu tư từ Quỹ hỗ trợ phát triển nhưng sau khi hoạt động, công suất được phát huy rất thấp, dẫn tới tình trạng nợ đọng, lãng phí trong sử dụng vốn đầu tư phát triển, khả năng thu hồi vốn gốc rất khó.
Điều đáng nói là hầu hết các dự án gây lãng phí đều được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước hoặc nguồn vốn tín dụng ưu đãi của Chính phủ. Rõ ràng, việc quản lý, phát huy nguồn vốn ngân sách còn có nhiều điều đáng lưu tâm. Chống căn bệnh lãng phí là việc làm cần thiết hiện nay nhằm lập lại trật tự trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, trong đó cần xác định rõ trách nhiệm cá nhân và có sự ràng buộc rõ ràng khi quyết định đầu tư mới mong triệt được tận gốc căn bệnh nan y này./.