Chọn được người tài, chống “chạy” chức

Với cuộc thi tuyển Phó Hiệu trưởng Trường PTTH Phan Châu Trinh, ngành Giáo dục-Đào tạo thành phố đã nổ phát pháo lệnh đầu tiên đột phá trong công tác bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo. Từ đó đến nay, việc bổ nhiệm chức danh Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng của hàng loạt trường từ tiểu học đến THPT  đều lựa chọn hình thức thi tuyển. Tính cạnh tranh ở các cuộc thi tuyển sau càng khắc nghiệt, có nơi 15 người thi tuyển một chức danh. Thi tuyển chức danh lãnh đạo mở ra cơ hội cho nhiều người khẳng định năng lực của mình ở vị trí cao hơn mà không phải “xếp hàng” đợi đến lượt.

Thi để làm lãnh đạo không chỉ là sự tự nguyện cá nhân

	Thầy giáo Lê Trung Chinh, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT: “Tham gia thi tuyển chức danh lãnh đạo là thực hiện nghĩa vụ, trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp giáo dục”. TRONG ẢNH: Thầy giáo Lê Trung Chinh (đứng giữa) tại cuộc họp BGH Trường THPT Thái Phiên.

Cuộc thi tuyển chức danh Phó Hiệu trưởng Trường THPT Phan Châu Trinh được thông báo công khai rộng rãi trên các phương tiện thông tin và trên website của Sở Giáo dục-Đào tạo (GD-ĐT) thành phố. Đã có 10 người đăng ký ban đầu nhưng rút cuộc chỉ còn 3 người (vừa đủ với quy định tối thiểu số người dự thi theo đề án thi tuyển chức danh lãnh đạo của Sở GD-ĐT). Theo ông Huỳnh Văn Hoa, Giám đốc Sở GD-ĐT: “Thi tuyển chức danh lãnh đạo lúc đó quá mới mẻ.
 
Đây cũng là việc chưa từng có nên ít nhiều nảy sinh rào cản tâm lý e dè, chưa mạnh dạn trong đội ngũ cán bộ, giáo viên. Lãnh đạo các trường phải động viên nhiều. Tuy nhiên, sau cuộc thi tuyển thành công Phó Hiệu trưởng Trường THPT Phan Châu Trinh đã có sự thay đổi lớn trong nhận thức của cán bộ, giáo viên toàn ngành. Thi tuyển là trách nhiệm, là nghĩa vụ tham gia xây dựng, phát triển ngành Giáo dục của thành phố”.

Ông Lê Trung Chinh, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT, nguyên là chuyên viên Thanh tra Sở là người trúng tuyển, được bổ nhiệm Hiệu trưởng Trường THPT Thái Phiên cách đây 2 năm nói: “Khi quyết định nộp hồ sơ thi tuyển, tôi xác định nếu trúng tuyển thì đó là một trọng trách lớn, nặng nề và phức tạp hơn công việc mình đang làm. Nhưng với quá trình 8 năm làm Phó Hiệu trưởng Trường THPT Ông Ích Khiêm, tôi tin vào khả năng của mình và cũng mong muốn được khẳng định năng lực của mình”.

Có thể thấy trong các cuộc thi tuyển chức danh Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng ở các trường từ tiểu học đến THPT, số lượng ứng viên tham gia thi tuyển ngày càng đông, tỷ lệ chọi càng cao. Theo quy định tối thiểu phải có 3 người để thi tuyển một chức danh, nhưng có nơi tỷ lệ chọi là 1 chọi 3, 4, 5 thậm chí ở quận Thanh Khê có 15 giáo viên cùng thi tuyển chức danh Phó Hiệu trưởng trường tiểu học.

Ông Đặng Thanh, Trưởng Phòng Tổ chức cán bộ Sở GD-ĐT cho biết: Nhiều trường đã có ý thức chú trọng khâu sơ tuyển để tiến cử người đi thi tuyển lãnh đạo. Ứng viên phải đáp ứng tiêu chuẩn là cán bộ trong diện quy hoạch và phải được Hội đồng sư phạm, Ban Giám hiệu họp xét đánh giá cao về chuyên môn, được quần chúng tín nhiệm cao.

Tóm lại ứng viên được giới thiệu đã có một quá trình nỗ lực phấn đấu ở đơn vị mình công tác. Do đó những người thi tuyển, sau khi được bổ nhiệm đều nắm bắt ngay được công việc. Hiệu quả công tác quản lý của cán bộ bổ nhiệm qua thi tuyển tạo chuyển biến tích cực trong kết quả dạy và học của trường cùng các mặt công tác khác.

Không đổi mới sẽ sa vào hình thức

Câu chuyện của quận nọ, lãnh đạo đã dự tính bổ nhiệm trực tiếp một Hiệu trưởng trường tiểu học không qua thi tuyển vì đây mới chỉ là thí điểm. Dư luận đặt câu hỏi sao không tổ chức thi tuyển như các địa phương khác, quận quyết định tổ chức thi tuyển và người dự kiến bổ nhiệm trước đó cũng đạt điểm cao nhất. Rõ ràng cho dù cuộc thi khách quan, công khai, công bằng thực sự nhưng không tránh khỏi dư luận cho rằng việc làm này là hình thức để hợp thức hóa người đã được lãnh đạo chọn.

Trao đổi với chúng tôi, ông Đặng Công Ngữ, Giám đốc Sở Nội vụ cho rằng: “Nếu lãnh đạo địa phương này mạnh dạn tổ chức thi tuyển chức danh Hiệu trưởng trường tiểu học này thì sẽ không có dư luận nói trên cho dù đã thi một cách công bằng, khách quan”.

Theo ông Ngữ, thi tuyển là đưa tính cạnh tranh vào công tác bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý, có ưu điểm là công khai, minh bạch, khách quan, dân chủ và tạo được sự đồng thuận lớn trong cán bộ, công nhân, viên chức và nhân dân. Tuy nhiên, nếu không thường xuyên đổi mới sẽ sa vào hình thức, mất đi tính cạnh tranh, khách quan, dân chủ của việc bổ nhiệm lãnh đạo qua thi tuyển. Dư luận quan tâm đến cách làm đột phá của thành phố Đà Nẵng cũng đặt câu hỏi làm sao qua thi tuyển chọn được người thực sự có năng lực chứ không phải chỉ là người giỏi lý thuyết, trình bày đề án hay?

Ứng viên có thể lopby-vận động, tranh thủ trước với lãnh đạo để có được nhiều thông tin, được “mách nước” để có đề án hay hơn đối thủ. Đặc biệt nếu lãnh đạo của mình là chủ tịch Hội đồng thi tuyển thì ảnh hưởng lớn, có tính quyết định đối với kết quả thi tuyển.

Ông Ngữ cho biết, để tránh bệnh hình thức trong thi tuyển lãnh đạo, Sở đã tham mưu đổi mới về cơ cấu điểm trong các phần thi. Nếu như trước đây phần đề án của ứng viên có điểm tối đa chiếm 85% tổng điểm, nay chỉ còn 45%. Việc chấm điểm tập trung vào phần trả lời chất vấn của các thành viên Hội đồng thi tuyển và quan sát kỹ năng trình bày.
 
Ông Ngữ cũng thừa nhận chất lượng thành viên Hội đồng thi tuyển là vấn đề rất đáng quan tâm hiện nay. Rất khó tìm và mời nhà quản lý giỏi có tầm tham gia Hội đồng thi tuyển nhằm lựa chọn những người giỏi thực sự có năng lực quản lý, điều hành. Trình độ chuyên môn là một điều kiện dự thi và thi tuyển không phải để chọn người giỏi nhất về chuyên môn mà để bổ nhiệm người quản lý giỏi nhất.

Ông Lê Trung Chinh cho rằng: Hiện nay thành phố mới chú trọng đầu vào thi tuyển lãnh đạo. Cần quy định nếu người trúng tuyển khi được bổ nhiệm không thực hiện được như mục tiêu nêu trong đề án, không hoàn thành nhiệm vụ thì phải thay ngay, nhường chỗ cho người có năng lực thực sự. Đợi hết thời hạn bổ nhiệm 5 năm mới thay người là quá dài.

Bài và ảnh: Hoàng Anh