Chợ Lá và triển lãm gốm kỷ lục tạo điểm nhấn du lịch Núi Bà Đen dịp Quốc khánh

Đi chợ không dùng tiền trên đỉnh núi

Chiều 30/8, dòng người nối nhau trước những gian hàng lợp lá trên đỉnh Núi Bà Đen, nơi không có tiếng hỏi giá hay cảnh đếm tiền như ở một khu chợ thông thường. Du khách đưa “tấm vé tự hào” cho người bán để nhận lại bánh, chè, xôi và nhiều món ăn dân gian. Cuộc trao đổi ngắn gọn kết thúc bằng nụ cười của cả người trao lẫn người nhận.

Theo đại diện Sun World Ba Den Mountain, ba phiên Chợ Lá được tổ chức liên tiếp từ ngày 30/8 đến hết ngày 1/9/2026, phục vụ người dân và du khách trong kỳ nghỉ Quốc khánh. Mỗi hành khách đi cáp treo lên đỉnh núi được phát một “tấm vé tự hào” để đổi món ăn tại các gian hàng mà không phải trả thêm tiền. Thực đơn gồm bánh ít, bánh cuốn, bánh tráng, bánh ú, bánh xu xê, bánh bột lọc, bánh bò, bánh da lợn, sắn hấp dừa, chè và xôi. Cách tổ chức có điều chỉnh so với phiên chợ dân gian, nhưng chiếc lá vẫn được sử dụng như biểu tượng của sự trao đổi không đặt nặng giá trị vật chất.

Chợ Lá trên đỉnh núi được bố trí theo hình ảnh làng quê Nam Bộ với những gian hàng bằng tre lá, rổ bánh dân gian và người phục vụ mặc áo bà ba, quàng khăn rằn. Hình ảnh những món bánh nhiều màu sắc cùng cách bài trí bằng vật liệu gần gũi tạo cảm giác thân thuộc giữa quần thể du lịch hiện đại. Xen giữa các gian hàng là trò chơi dân gian, hoạt động giao lưu và chương trình biểu diễn nghệ thuật phục vụ du khách.

Phiên chợ trên đỉnh Núi Bà Đen không phải điểm khởi đầu của câu chuyện Chợ Lá Tây Ninh. Nhiều năm qua, vào khoảng ngày 14 và 15 tháng Giêng âm lịch, người dân tại khu vực Hòa Thành lại góp công, góp của, chuẩn bị những món ăn chay để tổ chức các phiên chợ không dùng tiền. Theo một số tài liệu và lời kể của người dân địa phương, lương y Bùi Quốc Thái, một thầy thuốc Nam thường khám bệnh, bốc thuốc miễn phí, được cho là người có vai trò khởi xướng hoạt động này hơn 10 năm trước. Từ một buổi gặp gỡ đầu năm của bạn bè và những người làm thiện nguyện, Chợ Lá dần thu hút cộng đồng cùng tham gia rồi trở thành nét sinh hoạt văn hóa của địa phương.

Tinh thần sẻ chia tiếp tục được duy trì tại phiên Chợ Lá đầu năm Bính Ngọ 2026 ở khu phố Long Mỹ, phường Long Hoa, với khoảng 80 gian hàng và gần 100 món chay. Bà Nguyễn Thị Băng Tuyết, thành viên ban tổ chức, cho biết kinh phí do người dân đóng góp, còn nguyên liệu được mua về để mọi người trực tiếp chế biến tại chỗ. Người tham gia có thể góp tiền, nguyên liệu, công sức hoặc tự chuẩn bị món ăn với mục đích chung là tạo nên một phiên chợ không đặt mục tiêu thu lợi.

Với người tham dự, niềm vui của Chợ Lá không nằm ở giá trị của phần ăn mà ở cảm giác được đón nhận bằng sự hào sảng của người địa phương. Tại phiên chợ ở phường Long Hoa, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, du khách đến từ Vĩnh Long, dùng lá đổi một chiếc bánh tiêu và cho biết đây là lần đầu bà trải nghiệm cách đi chợ đặc biệt này. Bà Phạm Thị Lê, ngụ xã Tân Hội, mang theo một mớ lá để đổi bánh lọt, sau đó nhận thêm cháo và bánh mì mang về cùng bạn bè thưởng thức. Những chiếc lá người bán giữ lại không phải doanh thu mà là dấu tích của những lần cho đi, qua đó tạm xóa khoảng cách giữa người trao và người nhận.

Hơn 400 tác phẩm gốm và không gian hướng về lịch sử

Cùng với Chợ Lá, triển lãm nghệ thuật sắp đặt gốm tâm linh là một điểm nhấn trong chuỗi hoạt động tại Núi Bà Đen dịp Quốc khánh. Theo thông tin từ đơn vị tổ chức, sáng 29/8, Sun World Ba Den Mountain được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam trao chứng nhận “Triển lãm nghệ thuật sắp đặt gốm tâm linh có quy mô lớn nhất tại Việt Nam”. Triển lãm tạo nên không gian kết nối nghệ thuật gốm với văn hóa Phật giáo trên đỉnh núi cao nhất Nam Bộ.

Không gian trưng bày quy tụ hơn 400 tác phẩm điêu khắc gốm của nghệ sĩ Nguyễn Tuấn cùng các nghệ nhân làng gốm Phù Lãng, làng nghề truyền thống lâu đời của Bắc Ninh. Nổi bật trong số đó là hơn 200 tượng chú tiểu được tạo tác với nhiều trạng thái như ngồi thiền, mỉm cười hoặc chơi nhạc cụ. Ngoài tham quan, du khách còn có thể tham gia hoạt động làm gốm thủ công và tìm hiểu những công đoạn tạo nên một sản phẩm tại làng nghề. Cách tổ chức này giúp triển lãm không chỉ là nơi trưng bày tác phẩm mà còn tạo cơ hội để công chúng trực tiếp tiếp cận kỹ thuật làm gốm.

Anh Phạm Văn Hà, du khách đến từ TP HCM, cho biết trước đây anh chưa từng nghĩ có ngày mình có thể tự làm gốm theo cách của những nghệ nhân tại làng nghề có lịch sử nhiều thế kỷ ở vùng Kinh Bắc. Theo anh Hà, hoạt động thực hành giúp người tham gia hiểu rõ hơn những công đoạn tạo nên một sản phẩm thay vì chỉ quan sát tác phẩm đã hoàn thiện. Việc đưa nghệ nhân và kỹ thuật làm gốm đến điểm du lịch vì thế góp phần đưa di sản làng nghề đến gần công chúng.

Ở một khu vực khác, triển lãm lịch sử mang chủ đề “Trọn khoảnh khắc, chạm tự hào” giới thiệu hình ảnh, tư liệu và vật dụng thời chiến gắn với Núi Bà Đen. Nội dung trưng bày giúp du khách tìm hiểu về quá trình chiến đấu, hy sinh của các thế hệ cha anh trên ngọn núi từng giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử cách mạng Tây Ninh. Ngay tại khu vực triển lãm, quầy “ẩm thực tiền tuyến” phục vụ miễn phí bò kho, khoai, sắn luộc và tàu phớ, gợi lại những hương vị giản dị của một thời gian khó. Đây là hoạt động riêng trong chuỗi sự kiện, khác với những món bánh dân gian được đổi bằng “tấm vé tự hào” tại Chợ Lá.

Xuyên suốt kỳ nghỉ Quốc khánh, các tuyến đường lên núi, nhà ga cáp treo, khu vực đỉnh núi và những không gian trải nghiệm được trang hoàng bằng cờ Tổ quốc. Tâm điểm của chuỗi hoạt động là lễ thượng cờ ngày 2/9 tại quảng trường trên đỉnh Núi Bà Đen, cùng hoạt động xếp hình cờ đỏ sao vàng bên đài nước. Sắc đỏ của Quốc kỳ hòa cùng dòng người tham quan tạo nên không khí rộn ràng hướng về ngày lễ lớn của đất nước.

Trong trao đổi trước đó về định hướng phát triển sản phẩm tại Núi Bà Đen, bà Đào Thị Việt, Tổng Quản lý Sun World Ba Den Mountain, cho biết đơn vị hướng tới tổ chức chuỗi sự kiện văn hóa, tâm linh quanh năm, đồng thời tiếp tục đầu tư cảnh quan và sản phẩm du lịch. Mục tiêu được đặt ra là từng bước đưa Núi Bà Đen trở thành điểm đến văn hóa tâm linh hàng đầu Nam Bộ. Trong định hướng này, những hoạt động như Chợ Lá, triển lãm gốm và không gian lịch sử góp phần mở rộng hành trình từ tham quan, chiêm bái sang trải nghiệm văn hóa và nghệ thuật.

Tại hội nghị về kết nối, phát triển du lịch khu vực Núi Bà Đen diễn ra trước đó, ông Nguyễn Thành Thanh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tây Ninh, cho biết tỉnh đang định hướng hoàn thiện hạ tầng, tăng kết nối giữa Núi Bà Đen với các trọng điểm du lịch khác. Cùng với đó, địa phương chú trọng phát triển sản phẩm văn hóa - lễ hội, sinh thái, về nguồn, lịch sử, nông nghiệp và ẩm thực. Tuy nhiên, việc đưa một nét văn hóa cộng đồng vào không gian du lịch quy mô lớn cũng đòi hỏi sự tham gia của người dân, người làm món và những nhóm thiện nguyện để giữ được tinh thần sẻ chia ban đầu. Khi được phát triển trên nền tảng tôn trọng cộng đồng, Chợ Lá cùng các hoạt động văn hóa có thể trở thành dấu ấn riêng, góp phần nhận diện bản sắc du lịch Tây Ninh.