Chợ đêm Cầu Ngói Thanh Toàn: Nơi lưu giữ thanh âm và hương vị làng quê xứ Huế

- Thưa bà, với vai trò là người đứng đầu Đảng ủy và HĐND phường, xin bà cho biết đâu là “hạt mầm” khởi nguồn và những quyết sách cốt lõi nào đã đánh thức phiên chợ đêm Cầu Ngói Thanh Toàn tái sinh mạnh mẽ gắn với mô hình quản lý mới hiện nay?

Bà Hồ Vũ Ngọc Lợi: Chợ đêm Cầu Ngói Thanh Toàn được hình thành từ năm 2022 trên cơ sở nâng tầm các phiên chợ quê ngày hội được tổ chức hằng năm. Đây là bước đi chiến lược nhằm khai thác tiềm năng lợi thế của địa phương, thúc đẩy du lịch cộng đồng và tăng thu nhập cho người dân.

Thời điểm vàng và Quyết sách mới - Bước sang dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ vừa rồi, chúng tôi quyết định cho tái khởi động mạnh mẽ phiên chợ này. Quyết sách này gắn liền với việc triển khai mô hình chính quyền 2 cấp để tăng tính chủ động, tự quyết cho cơ sở.

Động lực lớn nhất đến từ bệ phóng thành công của chương trình Tết quê Cầu Ngói, sự quyết tâm chính trị cao độ của lãnh đạo Đảng ủy, chính quyền, sự quan tâm của lãnh đạo thành phố Huế và trên hết là ngọn lửa hưởng ứng nhiệt thành từ người dân, du khách.

Chợ đêm hàng tuần vào các ngày thứ sáu, thứ bảy, chủ nhật tại Cầu Ngói Thanh Toàn (cách trung tâm thành phố Huế khoảng 7km). Đêm Cầu Ngói Thanh Toàn sẽ có các hoạt động trưng bày, giới thiệu, mua bán các sản phẩm đặc thù trong và ngoài của địa phương thực hiện ở khu vực chợ, dọc bờ sông gần cầu Ngói…

Để chuẩn bị cho hoạt động này, tại không gian khu vực diễn ra chợ đêm Cầu Ngói Thanh Toàn được trang trí thêm hệ thống đèn chiếu sáng, đèn lồng, tạo không gian tham quan, trải nghiệm “check-in” đa dạng, ấn tượng cho du khách

Về bộ máy điều hành, UBND phường Thanh Thủy giữ vai trò chủ trì. Bên cạnh đó, chúng tôi huy động sức mạnh tổng hợp thông qua sự phối hợp chặt chẽ của Ủy ban MTTQ Việt Nam phường, các đoàn thể chính trị - xã hội, Hợp tác xã Nông nghiệp và Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công.

- Giữa bạt ngàn các khu chợ đêm hiện đại mang tính thương mại hóa cao, bà có thể chia sẻ về “chất lôi cuốn độc bản” và những giá trị văn hóa nào đang được định vị là “linh hồn” giữ chân du khách khi đến với Thanh Toàn?

Bà Hồ Vũ Ngọc Lợi: Đó là sự khác biệt độc nhất: Điểm đặc sắc nhất tạo nên thương hiệu riêng cho chợ đêm Cầu Ngói Thanh Toàn chính là không gian văn hóa làng quê đặc trưng của Việt Nam với tâm điểm là di tích kiến trúc Cầu Ngói. Nơi đây không đơn thuần là một khu ẩm thực, mà là một “bảo tàng sống” về văn hóa trải nghiệm do chính người dân nơi đây nắm giữ.

Đó là “linh hồn” kết tinh từ ký ức làng quê, với ẩm thực mộc mạc: Thực khách sẽ được thưởng thức những món ăn rất chất Huế như bánh bèo, bánh nậm, bánh lọc, bánh khoái, bánh canh cá lóc, cá trê dưa môn, trứng lộn um bầu, bún hến, bánh đúc, gánh chè quê hay đậu hũ...

Với thức quà bản địa: Các gian hàng trưng bày sản phẩm OCOP độc đáo của địa phương và các vùng lân cận như: gạo thơm Thủy Thanh, gà kiến, các loại rau, củ, quả, dưa môn, dưa chuối. Các sản phẩm đồng quê như: cá rô đồng, ếch đồng, lóc đồng, lươn, ốc, trứng lộn. Các sản phẩm lưu niệm của các hộ dân, tinh dầu, áo dài Huế.

Ngoài ra, âm thanh di sản là những điệu hò bài chòi, hò giã gạo, hò ru em... vang lên từ chính giọng ca mộc mạc của người dân bản xứ.

Bên cạnh đó, du khách được trực tiếp trải nghiệm làm nón lá, gói bánh chưng bánh tét, đạp nước tát nước trên đồng, đánh bắt cá trên sông; hoặc hòa mình vào các trò chơi dân gian như bịt mắt đập om, bịt mắt bắt vịt, nhảy sạp.

Điều đáng quý là lực lượng nòng cốt giữ lửa cho các hoạt động này phần lớn là các chị em phụ nữ và các lão nông địa phương; những người bình thường ngày thường lội ruộng, đêm xuống lại trở thành những “đại sứ văn hóa” chuyên nghiệp.

Đặc biệt, Ban tổ chức cũng lưu ý các hộ dân tham gia ẩm thực đăng ký mặt hàng, giá niêm yết, bảo đảm chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm trong suốt quá trình diễn ra phiên chợ. Các gian hàng tư nhân hoặc của xã bố trí ở khu vực chợ quê nếu là nữ đứng bán thì nhất thiết phải mặc áo bà ba chân quê, quần đen.

- Khi thực hiện xã hội hóa, Đảng ủy và chính quyền địa phương đã giải bài toán cân bằng lợi ích như thế nào để người dân không bị “thương mại hóa” cuốn đi, mà thực sự trở thành “chủ thể di sản” tự chủ kinh tế, thưa bà?

Bà Hồ Vũ Ngọc Lợi: Công thức “Nhà nước tạo bệ phóng, Nhân dân làm chủ thể”: Chúng tôi nhất quán vận hành theo triết lý “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”. Kinh phí tổ chức là sự hòa quyện linh hoạt giữa ngân sách nhà nước và nguồn lực xã hội hóa.

Ở đây có sự phân vai rất rõ: Nhà nước kiến tạo hạ tầng bằng cách đầu tư hệ thống điện chiếu sáng, chỉnh trang cảnh quan hai bên bờ sông Cầu Ngói, quy hoạch các lô quầy bài bản và bảo đảm an ninh trật tự. Nhân dân đóng vai trò chủ thể khi trực tiếp trưng bày, giới thiệu và kinh doanh các sản vật quê hương, biến di sản thành sinh kế.

Đồng thời, cơ chế “trải thảm đỏ” cho kinh tế số và xã hội hóa: Phường luôn khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ bố trí mặt bằng, khu vực trưng bày miễn phí cho các sản phẩm OCOP, sản phẩm thủ công truyền thống.

Chính quyền cũng dùng nguồn lực truyền thông của mình để kích cầu, kéo du khách về để nâng cao hiệu quả kinh doanh, tối ưu hóa nguồn thu cho người dân và doanh nghiệp.

- Trên cương vị người đứng đầu Đảng ủy, xin bà cho biết làm sao để vừa giữ được “hồn cốt” làng quê, vừa vươn mình thành điểm đến du lịch cộng đồng mang tính quốc tế?

Bà Hồ Vũ Ngọc Lợi: Những tín hiệu thực tế sau khi tái khởi động rất khởi sắc. Lượng khách du lịch, bao gồm cả nội địa và quốc tế, đang có xu hướng tăng trưởng rõ rệt, đặc biệt bùng nổ vào các dịp cuối tuần, lễ, Tết.

Quan trọng hơn, chợ đêm đã giải quyết được bài toán an sinh xã hội, từng bước tạo thêm nguồn thu nhập và giải quyết việc làm cho nhiều lao động địa phương, nhất là các hộ kinh doanh nhỏ, hộ làm nghề truyền thống và dịch vụ du lịch cộng đồng tại địa phương. Phiên chợ vừa giúp quảng bá hình ảnh quê hương Thanh Thủy, vừa bảo tồn giá trị văn hóa và tạo không gian sinh hoạt cộng đồng vui tươi, gắn kết Nhân dân.

Khi Huế đã vươn mình ở một vị thế mới – Thành phố trực thuộc Trung ương, Thanh Thủy định vị chợ đêm Cầu Ngói không chỉ là điểm đến nội địa, mà phải là “địa chỉ đỏ” trên bản đồ du lịch cộng đồng quốc tế. Chúng tôi tập trung vào 3 mũi nhọn hành động:

Một là, tiếp tục xây dựng kế hoạch kêu gọi, thu hút đầu tư phát triển chợ đêm theo hướng bền vững, gắn chặt với phát triển du lịch cộng đồng và bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống.

Hai là, từng bước quy hoạch chi tiết lại không gian khu vực Cầu Ngói Thanh Toàn, nghiên cứu mở rộng không gian phiên chợ dọc theo hai bên bờ sông để tạo thêm điểm tham quan, tăng hành trình trải nghiệm của du khách.

Ba là, chú trọng xây dựng thương hiệu riêng cho chợ đêm Cầu Ngói Thanh Toàn thông qua việc nâng cao chất lượng phục vụ, phát triển các sản phẩm đặc trưng địa phương, các hoạt động văn hóa dân gian, ẩm thực truyền thống và tăng cường quảng bá hình ảnh du lịch cộng đồng Thanh Thủy đến với du khách trong và ngoài nước.

- Trân trọng cảm ơn bà! Chúc cho những quyết sách của chính quyền địa phương sẽ tiếp tục đưa Chợ đêm Cầu Ngói Thanh Toàn phát triển bứt phá trong thời gian tới!