Chính sách thuế với hoạt động báo chí: Thêm thuận lợi, nhưng còn không ít khó khăn

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư 150 hướng dẫn về thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với cơ quan báo chí. Nhiều điểm thay đổi về thuế, cách tính thuế TNDN trong Thông tư 150 góp phần giúp cơ quan báo chí có thêm nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ chính trị. Tuy nhiên, việc tiếp tục đánh đồng báo chí với doanh nghiệp mà không tính đến các yếu tố đặc thù khiến nhiều khó khăn của các cơ quan báo chí, đặc biệt là các báo Đảng, vẫn chưa  thể giải quyết căn bản.

Điểm nổi bật của thông tư mới là các cơ quan báo chí tự bảo đảm chi phí hoạt động được dùng thu nhập từ  hoạt động quảng cáo đề bù đắp phần chênh lệch thu, chi trước khi xác định số thuế TNDN phải nộp. Trước khi có Thông tư 150, hoạt động quảng cáo của các cơ quan báo chí sẽ chịu thuế suất thuế TNDN 25% như các đơn vị hoạt động theo Luật Doanh nghiệp. Trong khi các DN sản xuất kinh doanh được hưởng rất nhiều ưu đãi về thuế của Chính phủ, thì cơ quan báo chí lại hiếm khi được ưu ái. Với thông tư mới ban hành, nguồn thu từ hoạt động quảng cáo của các đơn vị báo chí sẽ được dùng để bù lỗ chi phí in ấn, phát hành báo. Sau khi bù đắp, nếu đơn vị vẫn có lãi thì mới phải nộp thuế TNDN. Quy định này sẽ giúp tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình xác định thuế TNDN của các đơn vị báo chí hiện nay…

Phương án điều chỉnh thuế với hoạt động báo chí đã tháo gỡ nhiều khó khăn cho các cơ quan báo chí

Trước khi Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 150, một trong những vướng mắc lớn nhất của các cơ quan báo chí là việc có được sử dụng nguồn thu từ hoạt động quảng cáo để bù đắp cho hoạt động phát hành, in ấn hay không. Bởi trên thực tế, mảng phát hành, in ấn của các cơ quan báo chí, đặc biệt là những tờ báo không chạy theo mục đích thương mại hóa thường bị thua lỗ. Trong khi đó, lợi nhuận thu được từ hoạt động quảng cáo (nếu có) theo quy định cũ, lại không được dùng để bù đắp cho lĩnh vực phát hành, in ấn của mỗi tờ báo.
Ví dụ một đơn vị in khoảng trên 5 vạn số báo với mức giá 2.500 đồng/tờ. Trên thực tế, mỗi số báo cần sử dụng khoảng 10% tổng số tiền thu được từ phát hành báo để trả nhuận bút; 19,25% để trả phí phát hành và phải trang trải nhiều khoản chi khác. Nếu tính gộp các chi phí, tiền để in và phát hành một tờ báo lên tới 5.000 đồng/tờ, gấp đôi giá bán báo đến tay người đọc . Mảng phát hành báo thường không có lãi, song nguồn thu từ hoạt động quảng cáo lại không được dùng để bù đắp. Đây chính là vướng mắc mà nhiều đơn vị báo chí mong muốn có hướng sửa đổi phù hợp.

Tại khoản 2, điều 13, Luật Thuế TNDN quy định: “Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao và môi trường được áp dụng thuế suất 10%”. Theo phân ngành kinh tế quốc dân của Tổng cục Thống kê, báo chí được xếp vào lĩnh vực văn hóa, tuy nhiên, thuế TNDN đối với các cơ quan báo chí vẫn ở mức 25%. Chính vì vậy, nhiều quan điểm cho rằng, nên thay đổi mức thuế suất thuế TNDN áp dụng đối với báo chí, để tạo điều kiện cho báo chí phát triển.

Mặt khác, dù đánh đồng cơ quan báo chí như doanh nghiệp, song cơ chế tiền lương khi xác định thuế TNDN lại chỉ được chấp nhận hệ số lương một lần vào chi phí hợp lý của hoạt động dịch vụ. Phần chênh lệch thực tế trả cao hơn phải lấy từ thu nhập sau thuế. Hay như bất cập của việc tính chi phí đối với báo biếu làm nhiệm vụ chính trị. Bởi để có thể phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước - một nhiệm vụ chính trị quan trọng đối với những tờ báo Đảng - đến với những người thuộc diện trên, cơ quan báo phải chi phí rất nhiều (như vận chuyển, phát hành…) nhưng lại không được hạch toán chi phí đó vào chi phí hợp lý là đánh đồng và bất hợp lý với các báo không phải làm nhiệm vụ này.
Một điểm được nhiều cơ quan báo chí quan tâm là vấn đề nhuận bút sẽ được hạch toán ra sao? Giải thích về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Phụng, Phó vụ trưởng Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính) nêu ví dụ: căn cứ vào khoản ngân sách được cấp, cơ quan  báo xây dựng, tính toán mức chi phí về tiền lương, nhuận bút. Nếu như mức nhuận bút xây dựng trên cơ sở đó thấp (ví dụ như căn cứ trên ngân sách mức nhuận bút chỉ là 10 đồng ,trong khi đó, mức đòi hỏi và thực tế là 20 đồng) thì cơ quan báo chí có thể dùng khoản chênh lệch từ thu-chi của hoạt động quảng cáo, phát hành để trả thêm vào khoản nhuận bút đó cho phù hợp với yêu cầu của thực tế.
Đại diện một số cơ quan báo chí cho rằng, do là một ngành nghề đặc thù nên hoạt động báo chí cần có những cơ chế tài chính đặc thù. Lãnh đạo nhiều cơ quan báo chí mong muốn Bộ Tài chính sớm nghiên cứu cơ chế hợp lý  các khoản chi đặc thù cho lao động nghề báo như tiền làm đêm, ăn ca, làm thứ bảy, chủ nhật... đồng thời cần quy định rõ chính sách tài chính áp dụng cho các tờ báo phục vụ nhiệm vụ chính trị và các tờ báo thiên về hoạt động kinh doanh, giải trí...
Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn cho biết, quy định mới vừa được ban hành dựa trên việc tổng hợp ý kiến và nghiên cứu hoạt động của một số đơn vị báo chí. Sau khi áp dụng trong năm tài chính 2010, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục tập hợp ý kiến của các đơn vị báo chí và nghiên cứu, sửa đổi cho phù hợp với thực tế hoạt động báo chí truyền thông trong bối cảnh hiện nay.

Hải Nguyên (tổng hợp)