Chiến dịch 500 ngày đêm tại Tuyên Quang: Hành trình đưa hài cốt liệt sĩ trở về

Từng là chiến trường ác liệt trong cuộc đấu tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, Tuyên Quang có hơn 4.000 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh song đến nay vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa được tìm thấy hoặc chưa xác định được danh tính.

Hưởng ứng Chiến dịch “500 ngày đêm”, địa phương đang huy động nhiều lực lượng triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), Ban Chỉ đạo quốc gia đã phát động Chiến dịch 500 ngày đêm với mục tiêu toàn quốc tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, tập trung trọng tâm vào các địa bàn vùng lõi như Lào Cai, Lạng Sơn và Tuyên Quang. Trong đó, Tuyên Quang là một trong những địa bàn trọng điểm

Theo kế hoạch, đến giữa tháng 7.2026, tỉnh Tuyên Quang sẽ hoàn thành việc lấy mẫu ADN đối với 84 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính đồng thời phấn đấu tìm kiếm, quy tập từ 600 - 650 hài cốt liệt sĩ.

Bước vào thực tiễn triển khai "Chiến dịch 500 ngày đêm", tỉnh Tuyên Quang ghi nhận có khoảng hơn 4.370 liệt sĩ hy sinh và chôn cất ban đầu trên địa bàn; qua nhiều nỗ lực, đến nay đã quy tập được 3.195 liệt sĩ và 05 mộ tập thể. Như vậy, vẫn còn khoảng 1.175 liệt sĩ đang nằm lại chiến trường cần tiếp tục tìm kiếm.

Hành trình tìm kiếm những người con đã hy sinh vì Tổ quốc tại Tuyên Quang là cuộc hành trình giữa núi rừng đầy gian khó. Sau gần nửa thế kỷ, những dấu tích của chiến tranh đã bị thời gian và thiên nhiên bào mòn, nhiều khu vực từng là trận địa ác liệt nay đã thay đổi địa hình, địa vật. Không ít hài cốt liệt sĩ vẫn nằm lại dưới những lớp đất đá, trong các hào chiến đấu, hang núi, khe đá sâu từ 3 - 4m, khiến công tác tìm kiếm gặp vô vàn trở ngại.

Ở những điểm cao từng là nơi diễn ra các trận đánh khốc liệt, mỗi bước chân của cán bộ, chiến sĩ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đều phải thật thận trọng. Địa hình chủ yếu là núi đá hiểm trở, nhiều khu vực còn tiềm ẩn nguy cơ bom mìn, vật nổ sót lại sau chiến tranh.

Do điều kiện địa hình phức tạp, các phương tiện cơ giới gần như không thể phát huy hiệu quả, lực lượng tìm kiếm phải chủ yếu dựa vào sức người, kiên trì đào từng lớp đất đá, lần tìm từng dấu tích với hy vọng đưa thêm những đồng đội đã hy sinh trở về.

Phía sau những cuộc tìm kiếm ấy là những ngày tháng cán bộ, chiến sĩ bám rừng, dựng lán trại giữa núi cao để thực hiện nhiệm vụ. Điều kiện ăn ở, sinh hoạt tại thực địa còn nhiều thiếu thốn, thời tiết vùng núi khắc nghiệt, mưa lũ kéo dài có thể làm gián đoạn tiến độ, nhưng các lực lượng vẫn kiên trì từng ngày.

Với họ, mỗi phần hài cốt được tìm thấy không chỉ là kết quả của một nhiệm vụ, mà còn là sự trở về của một người đồng đội, một người con đã nằm lại nơi chiến trường sau những năm tháng hy sinh vì đất nước.

Cấp ủy, chính quyền Tuyên Quang đã vào cuộc với quyết tâm chính trị cao nhất. Ban Chỉ đạo tỉnh được kiện toàn nhanh chóng với 17 thành viên. Đồng thời, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được tăng cường mạnh mẽ, quân số từ 18 đồng chí được nâng lên 67 đồng chí, lựa chọn những người có sức khỏe tốt, trách nhiệm cao và tổ chức tập huấn chuyên môn bài bản.

Sau 106 ngày đêm triển khai chiến dịch, Ban Chỉ đạo đã tiếp nhận 38 nguồn tin về mộ liệt sĩ, tổ chức xác minh được 37 thông tin và kết luận chính xác 04 thông tin đủ cơ sở để khảo sát (đạt 10,8%). Lực lượng tìm kiếm được tỏa đi các điểm nóng vùng lõi như: Điểm cao 685 (thôn Nặm Ngặt, xã Thanh Thủy), Điểm cao 1688 (thôn Nhìu Sang, xã Lao Chải), Điểm cao 1030 (xã Minh Tân)... áp dụng phương pháp cuốn chiếu, làm đến đâu gọn đến đó.

Tính đến ngày 28/6/2026, lực lượng tham gia Chiến dịch đã huy động tổng cộng 10.531 ngày công, trong đó lực lượng thường trực đóng góp 4.718 ngày công, lực lượng phối hợp, huy động tham gia thực hiện nhiệm vụ đóng góp 5.813 ngày công. Kết quả này cho thấy sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm của các lực lượng trong quá trình triển khai nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh.

Kết quả đến ngày 28/6/2026, các lực lượng đã phát quang 491,15 ha, đào lấp 10.283 m3 đất đá và tìm kiếm trên diện tích 964 ha. Qua đó, đã quy tập được 27 mộ, xác định có 42 hài cốt liệt sĩ (gồm 23 mộ đơn và 04 mộ tập thể với 19 hài cốt).

Những ngôi mộ tập thể được phát hiện tại Điểm cao 211A, 211B và đặc biệt tại Điểm cao 685, lực lượng tìm kiếm đã phát hiện mộ tập thể gồm 7 hài cốt liệt sĩ. Tỉnh đã long trọng tổ chức lễ truy điệu và an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên cho 12 liệt sĩ và 01 mộ tập thể, số còn lại hiện được chăm sóc tại Nhà chờ, dự kiến an táng vào trung tuần tháng 7/2026.

Song song đó, chiến dịch thu thập ADN cũng vượt qua nhiều khó khăn. Tại 10/10 nghĩa trang liệt sĩ, tỉnh đã hoàn thành khai quật 84 mộ cần lấy mẫu. Bất chấp thời gian phong hóa, đã lấy được 58/84 mẫu (đạt 69%), 31% số mộ chưa thể lấy được mẫu do chất lượng mẫu không đáp ứng yêu cầu.

Sáu tháng cuối năm 2026 là giai đoạn Chiến dịch 500 ngày đêm, Tuyên Quang đã bàn giao 58 mẫu hài cốt liệt sĩ cho Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam theo đúng quy trình; triển khai lấy khoảng 4.000 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ. Mục tiêu số hóa cũng được đặt ra khẩn trương, phấn đấu hoàn thiện cơ sở dữ liệu nghĩa trang, mộ liệt sĩ đồng bộ trước ngày 22/12/2026.

Chiến dịch này là trách nhiệm chung của toàn hệ thống chính trị và toàn xã hội, là biểu hiện cao cả của lòng biết ơn đối với những người đã ngã xuống. Hơn bao giờ hết, Ban Chỉ đạo tỉnh thiết tha kêu gọi các cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong, thân nhân liệt sĩ và Nhân dân tích cực cung cấp mọi thông tin, kỷ vật liên quan đến mộ liệt sĩ. Sự chung tay của toàn xã hội lúc này chính là ngọn hải đăng soi đường, đưa các anh trở về với gia đình, xoa dịu phần nào nỗi đau khắc khoải của những người vợ, người mẹ mòn mỏi ngóng trông suốt nửa thế kỷ qua.