Chiêm ngưỡng, trải nghiệm với 'Khai văn' và 'Nét Kinh kỳ' tại Văn Miếu

Tên gọi “Khai văn” gợi mở hành trình hoàn thiện con người bằng tri thức và đạo học - từ mở mang tri thức, bồi đắp nhân cách đến nuôi dưỡng chí hướng, khát vọng và tinh thần cống hiến. Đó cũng là hành trình học tập, tu dưỡng và thực hành những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.

Lấy cảm hứng từ truyền thống đạo học được bồi đắp qua hàng nghìn năm tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chương trình được xây dựng xoay quanh năm giá trị: Khai Tâm - Mở lòng nhân ái; Khai Trí - Mở mang tri thức; Khai Chí - Xây dựng lý tưởng; Khai Nghiệp - Cống hiến bằng nghề nghiệp; Khai Sáng - Lan tỏa giá trị cho cộng đồng.

Qua đó, “Khai văn” tiếp nối một tinh thần căn cốt của truyền thống giáo dục Việt Nam: việc học không chỉ nhằm tích lũy tri thức mà còn hướng tới tu dưỡng đạo đức, lập chí và thực hiện trách nhiệm của người có học đối với quốc gia, dân tộc.

Cũng tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức chương trình “Nét Kinh kỳ”. Lấy cảm hứng từ hình ảnh phố phường, phố nghề và đời sống Thăng Long xưa, chương trình giới thiệu tới công chúng những hình ảnh, tư liệu về 36 phố phường Hà Nội, đồng thời kết nối với các hoạt động trải nghiệm nghề truyền thống, qua đó gợi mở câu chuyện về một Hà Nội vừa giàu chiều sâu lịch sử, vừa luôn vận động và tiếp nối trong đời sống hôm nay.

Phát biểu khai mạc chương trình, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết, trong ký ức của Thăng Long - Hà Nội, hình ảnh 36 phố phường, những phố hàng, phố nghề từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu của một Kinh kỳ nghìn năm văn hiến. Đằng sau mỗi tên phố không chỉ là một địa danh, mà còn là câu chuyện về nghề nghiệp, giao thương, cộng đồng và những tri thức được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Thông qua hình ảnh, tư liệu về 36 phố phường và những hoạt động trải nghiệm nghề truyền thống, “Nét Kinh kỳ” không chỉ giúp công chúng nhìn lại một Hà Nội xưa, mà còn thấy được sức sống của di sản trong đời sống đương đại. Đặc biệt, “Nét Kinh kỳ" năm nay có một điểm rất ý nghĩa đó là sự hiện diện của các nghệ nhân đến từ những vùng đất từng là những trung tâm, kinh đô quan trọng trong lịch sử dân tộc: Hoa Lư của Ninh Bình, Phú Xuân của Huế và Thăng Long của Hà Nội.

Từ những vùng đất khác nhau, các nghệ nhân mang đến đây những nghề truyền thống, những sản phẩm thủ công và trên hết là tri thức, kỹ năng và tinh thần của người làm nghề được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Nếu Thăng Long là nơi hội tụ của văn hiến, thì sự gặp gỡ hôm nay giữa Hoa Lư - Phú Xuân - Thăng Long cũng là một cuộc gặp gỡ của những dòng chảy văn hóa Việt Nam. Ba vùng đất, ba không gian lịch sử, nhiều nghề truyền thống khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở một giá trị chung: tình yêu đối với di sản và trách nhiệm trao truyền di sản cho thế hệ mai sau.

Ông Lê Xuân Kiêu nhấn mạnh: bảo tồn di sản không chỉ là giữ lại những gì thuộc về quá khứ. Điều quan trọng hơn là làm cho di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống, được trải nghiệm, được trân trọng và có khả năng truyền cảm hứng cho sáng tạo hôm nay. Và đó cũng là tinh thần mà Văn Miếu – Quốc Tử Giám mong muốn gửi gắm qua “Nét Kinh kỳ”.

Trong không gian trưng bày “Nét Kinh kỳ”, những hình ảnh tưởng như đã lắng lại trong ký ức được giới thiệu trở lại qua các tác phẩm và tư liệu về 36 phố phường Hà Nội, tạo nên một lát cắt về diện mạo Kinh kỳ xưa. Cùng với hình ảnh là những thông tin giới thiệu về lịch sử các con phố, nguồn gốc tên phố và những nghề thủ công gắn với từng tuyến phố, giúp công chúng có thêm cơ hội tìm hiểu về một Hà Nội của những “phố hàng, phố nghề” chuyên biệt. Qua đó, chương trình không chỉ gợi lại hình ảnh phố phường Hà Nội trong những năm đầu thế kỷ XX mà còn giúp công chúng nhận diện phố cổ như một không gian văn hóa được hình thành từ lịch sử, nghề nghiệp, giao thương và đời sống cộng đồng.

Điểm nhấn chương trình là các hoạt động trải nghiệm với sự tham gia của nghệ nhân đến từ một số làng nghề truyền thống. Người dân và khách du lịch có cơ hội quan sát, tìm hiểu và trực tiếp tương tác với các sản phẩm, kỹ thuật nghề của những làng nghề tiêu biểu như: gốm Bát Tràng, gốm Bồ Bát, thêu ren, đan cói Kim Sơn, giấy dó Phong Khê, Vietnam Silk House...

Qua trải nghiệm trực tiếp, du khách không chỉ chiêm ngưỡng sản phẩm mà còn có thể cảm nhận rõ hơn giá trị của lao động thủ công và sức sống của những nghề truyền thống trong đời sống đương đại. Việc đưa các hoạt động trải nghiệm nghề vào không gian di sản cũng tạo nên sự kết nối giữa ký ức phố nghề của Thăng Long xưa với các làng nghề đang tiếp tục tồn tại và phát triển hôm nay. Từ một sản phẩm thủ công, chương trình mở ra câu chuyện về nguyên liệu, kỹ thuật, bàn tay người thợ và những tri thức nghề được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Sự kết hợp giữa trưng bày hình ảnh, tư liệu lịch sử và hoạt động trải nghiệm nghề, chương trình góp phần giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, có thêm cách tiếp cận sinh động với những giá trị văn hóa truyền thống của Hà Nội.

Chương trình kéo dài đến ngày 19/9/2026.