Chi phí sản xuất tăng cao, nông dân Quảng Trị khó có lãi dù lúa Đông Xuân được mùa

Có mặt tại cánh đồng lúa thôn Phúc Tự Tây, xã Hoàn Lão, tỉnh Quảng Trị, thời điểm này bà con nông dân đang khẩn trương thu hoạch vụ Đông Xuân. Dù lúa được mùa, năng suất khá cao, song không khí trên đồng ruộng vẫn kém phần phấn khởi bởi áp lực chi phí sản xuất ngày càng lớn.

Nhiều nông dân cho biết, vụ này lúa được mùa, giá thu mua không giảm nhiều so với năm trước, tuy nhiên các khoản chi phí đầu vào đều tăng mạnh do giá xăng dầu biến động, kéo theo giá vật tư nông nghiệp, nhân công, cày bừa, vận chuyển đồng loạt tăng cao nên hầu như không có lãi, thậm chí thua lỗ nếu tính đủ công lao động.

Ông Hoàng Văn Lợi, trú thôn Phúc Tự Tây cho hay, mỗi sào lúa hiện tốn khoảng 1,5 triệu đồng chi phí sản xuất, gồm tiền giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, cày bừa và thu hoạch. Trong khi đó, với năng suất khoảng 2,5 tạ/sào và giá bán khoảng 5.500 đồng/kg, tổng thu chỉ tương đương chi phí bỏ ra.

“Làm cả vụ mà không có đồng lãi nào, nếu tính cả công lao động thì chắc chắn lỗ”, ông Lợi nói.

Cùng chung tâm trạng, ông Hoàng Văn Hiệu cho biết, gia đình ông canh tác 6 sào ruộng, sản lượng khoảng 1,8 tấn lúa tươi. Theo tính toán, với mặt bằng chi phí hiện nay, người trồng lúa gần như rất khó có lãi.

“Máy móc dịch vụ cũng tăng giá, mỗi nơi thu một kiểu. Mong Nhà nước có giải pháp để người dân đỡ khó khăn hơn, chứ hiện nay gần như mọi rủi ro người nông dân đều phải gánh chịu”, ông Hiệu chia sẻ.

Theo nhiều hộ dân, hiện lúa VN10 được thương lái thu mua khoảng 5.500 đồng/kg, lúa Xuân Mai dao động 5.200-5.300 đồng/kg, giá tương đương năm trước. Tuy nhiên, do chi phí sản xuất tăng cao nên nhiều hộ chỉ hòa vốn, thậm chí thua lỗ nếu năng suất thấp.

Ông Nguyễn Văn Thoan, nông dân thôn Phúc Tự Tây cho biết, gia đình ông có 2 mẫu ruộng để nuôi ba con ăn học. Vụ Đông Xuân năm nay năng suất khá nhưng áp lực chi phí khiến bà con rất lo lắng.

“Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công cày bừa, vận chuyển đều tăng nhưng giá lúa gần như đứng yên nên lợi nhuận của nông dân giảm mạnh. Chúng tôi mong có thêm chính sách hỗ trợ để bà con yên tâm tái sản xuất vụ Hè Thu”, ông Thoan nói.

Ở góc độ người thu mua, ông Nguyễn Hải Ngân, đại lý thu mua lúa tại xã Hoàn Lão cho biết, giá lúa hiện nay cơ bản tương đương năm 2025, tuy nhiên chi phí logistics, vận chuyển và thị trường tiêu thụ đều gặp khó nên cả người thu mua lẫn nông dân đều chịu áp lực.

“Giá này nông dân rất khó có lãi. Nếu chi phí vật tư và dịch vụ tiếp tục tăng trong thời gian tới, khả năng nhiều diện tích bị bỏ hoang là rất lớn”, ông Ngân nhận định.

Theo ông Ngân, cùng một khu vực nhưng những chân ruộng phía Bắc Quốc lộ 1 đạt khoảng 3 tạ/sào, trong khi phía Nam chỉ đạt 2,2-2,5 tạ/sào. Với mức năng suất thấp hơn 2,5 tạ/sào thì người dân gần như cầm chắc thua lỗ.

Chi phí đầu vào tăng, lợi nhuận người trồng lúa bị bào mòn

Theo Tiến sĩ Nguyễn Cẩm Long, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hoàn Lão, nguyên Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bố Trạch, việc chuyển đổi mô hình sản xuất nhằm nâng cao giá trị trên đồng ruộng luôn là điều ông trăn trở.

Ông Long cho rằng, thực tế giá lúa hiện nay không giảm sâu, tuy nhiên chi phí sản xuất nông nghiệp liên tục tăng đã tạo áp lực lớn đối với người trồng lúa.

“Chi phí từ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, làm đất, thu hoạch đến vận chuyển đều tăng, trong khi giá lúa gần như đứng yên nên lợi nhuận của nông dân bị bào mòn rất mạnh. Người chịu áp lực lớn nhất cuối cùng vẫn là nông dân”, ông Long phân tích.

Theo ông Long, nếu tình trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý sản xuất, nguy cơ bỏ hoang ruộng trong vụ Hè Thu là rất lớn, nhất là tại những vùng sản xuất kém hiệu quả.

Để giải quyết căn cơ, ông Long cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, trong đó đẩy mạnh liên kết chuỗi giữa nông dân và doanh nghiệp nhằm ổn định đầu ra, giảm bớt rủi ro thị trường và nâng cao giá trị sản xuất.

“Muốn người dân gắn bó với đồng ruộng thì phải tổ chức được chuỗi sản xuất bền vững, có doanh nghiệp đồng hành từ đầu vào đến tiêu thụ sản phẩm. Khi đó mới có thể chia sẻ rủi ro và đảm bảo lợi nhuận cho người sản xuất”, ông Long nhấn mạnh.

Cũng theo ông Long, xã Hoàn Lão đang phối hợp với doanh nghiệp triển khai các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, đồng thời nghiên cứu chuyển đổi những diện tích lúa kém hiệu quả sang cây trồng phù hợp hơn nhằm nâng cao giá trị sản xuất trên cùng đơn vị diện tích.

Ông Bùi Phước Trang, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị cho biết, chi phí vật tư nông nghiệp và dịch vụ sản xuất tăng cao đang ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất lúa của người dân. Trong khi đó, vụ Hè Thu tới dự báo tiếp tục nắng nóng, nguy cơ thiếu nước và giá nông sản tiêu thụ chậm sẽ càng gây khó khăn cho việc tái đầu tư sản xuất.

Trước thực trạng này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo đã có văn bản yêu cầu các địa phương, ngành chức năng triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ sản xuất nông nghiệp trong điều kiện nắng nóng kéo dài, chi phí đầu vào tăng cao; đồng thời tăng cường kiểm soát thị trường vật tư nông nghiệp, không để xảy ra tình trạng đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý.

UBND tỉnh cũng yêu cầu các địa phương đẩy mạnh hướng dẫn nông dân sử dụng giống ngắn ngày, tiết giảm chi phí sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp và tăng cường liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ nông sản, góp phần giúp người dân ổn định sản xuất trong thời gian tới.