Chi ngân sách thoả đáng cho giáo dục-đào tạo, nhưng phải hiệu quả

Bên cạnh việc khẳng định tính tích cực của tình hình ngân sách năm 2007, nhất là xu hướng ổn định, tự chủ hơn về nguồn thu (thu nội địa tăng, tỷ trọng các khoản thu từ tài nguyên khoáng sản và dầu thô giảm), các đại biểu thẳng thắn chỉ ra rằng công tác thực hiện thu ngân sách vẫn còn nhiều thiếu sót. Đại biểu Nguyễn Văn Phúc (Bình Thuận) đặt câu hỏi: “Tại sao ta hấp dẫn đầu tư nước ngoài đến thế mà thu từ các doanh nghiệp ở khu vực này nhiều năm nay lại không đạt kế hoạch? Phải chăng có hiện tượng chuyển giá mà ta chưa kiểm soát được”. Tuy nhiên, khoản thất thu lớn nhất, theo nhiều đại biểu, vẫn là nguồn thuế, phí từ đất đai. Đại biểu Lê Quốc Dung (Thái Bình) cho rằng số thu 17.000 tỷ đồng từ đất đai trong năm 2007 chưa phản ánh đúng tiềm năng. Nguyên nhân quan trọng do quản lý đất đai chưa chặt chẽ, nghiêm minh; nhiều trường hợp “ôm” đất để đó nhiều năm không bị xử lý; công tác định giá đất yếu kém. Giá đất do Nhà nước quy định có rất nhiều điểm bất hợp lý, dẫn đến thất thu. Đề nghị Chính phủ xem xét tăng cường lực lượng cán bộ định giá đất và tổ chức hoạt động của đội ngũ này”. Đồng tình với quan điểm này, nhiều đại biểu nhận định, nếu làm tốt, thu ngân sách từ lĩnh vực đất đai năm 2008 có thể đạt con số hàng tỷ USD chứ không chỉ dừng ở mức dự kiến 21.000 tỷ đồng.

Về dự toán ngân sách năm 2008, đại biểu Nguyễn Thị Kim Ngân (Hải Dương) cho rằng, bản dự toán thể hiện tính tích cực, phản ánh chủ trương nâng cao nội lực khi dự kiến nguồn thu nội địa tăng ở tất cả các khu vực và cao hơn xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, đại biểu này e ngại khoản dự phòng ngân sách còn mỏng và băn khoăn về 2 khoản phân bổ ngân sách trung ương chi sự nghiệp đảm bảo an sinh xã hội và thực hiện các chương trình xóa đói giảm nghèo. Bởi với tốc độ tăng giá như hiện nay mà chi sự nghiệp bảo đảm an sinh xã hội gần như không tăng so với năm 2007 thì khó mà đạt được mục tiêu công bằng xã hội. Mức chi cho các chương trình giảm nghèo có tăng nhưng không nhiều, trong khi mục tiêu giảm nghèo đặt ra cho năm 2008 và đến năm 2010 rất quyết liệt. Cần lường trước những biến cố bất thường như thiên tai, dịch bệnh… rất dễ “kéo” những hộ cận nghèo xuống trở lại mức nghèo.  

Liên quan đến vấn đề thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, các đại biểu đánh giá cao sự chỉ đạo quyết liệt trong vấn đề này ở hầu hết các lĩnh vực liên quan đến ngân sách nhà nước trong 9 tháng qua. Đại biểu Trần Văn (Cà Mau) kiến nghị Chính phủ cần làm rõ 2 loại lãng phí: vô hình và hữu hình. Báo cáo của Chính phủ đề cập tương đối rõ về các hành vi lãng phí ngân sách nhà nước ở dạng hữu hình, nghĩa là có thể đo đếm được. Tuy nhiên, những lãng phí ở dạng vô hình ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế còn lớn hơn nhiều. Đó là lãng phí do sử dụng vốn và quản lý tài sản tại các doanh nghiệp Nhà nước, quản lý tài sản công, quản lý tài nguyên khoáng sản chưa hiệu quả; lãng phí do quy hoạch, bố trí dự án dàn trải kém hiệu quả hay chưa thật cần thiết; tiến độ giải ngân các nguồn vốn Nhà nước, tiến độ thi công các công trình, dự án sử dụng ngân sách Nhà nước, nhất là những dự án, công trình quan trọng quốc gia chậm, gây lãng phí lớn về cơ hội, thị trường, hiệu quả kinh tế- xã hội... Những lãng phí ở dạng vô hình ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế nhưng chưa được tính ra những con số tuyệt đối, trong khi ai cũng có thể cảm nhận rất rõ dạng lãng phí này trên thực tế.

Trong ngày làm việc thứ 8, các đại biểu nghe Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Thu Ba trình bày báo cáo tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Đặc xá và thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật này.