Chênh lệch giá đền bù – khó thuyết phục dân
Đến thời điểm này, trong khi công tác đền bù, giải phóng mặt bằng (GPMB) phục vụ dự án đường ô tô cao tốc Hải Phòng-Hà Nội đối với đất nông nghiệp (giai đoạn 1) cơ bản hoàn tất, thì việc GPMB đối với đất thổ cư diễn ra chậm chạp. Lý do cơ bản của tình trạng này là sự chênh lệch giữa giá đất đền bù với giá đất tái định cư.
Dậm chân tại chỗ
Trưởng Phòng Tài nguyên-Môi trường huyện An Lão Nguyễn Duy Đảm cho biết: huyện đã hoàn thành các bước kiểm kê, tính toán đền bù đối với đất thổ cư ở 5/6 xã nằm trong giai đoạn 1 của dự án. Huyện công khai nguồn gốc, diện tích đất và vật kiến trúc trên đất ở các xã trên. Tiến độ xây dựng các khu tái định cư cũng được đẩy nhanh. Đến nay, có 204 hộ với gần 142 nghìn m2 nhận tiền đền bù với số tiền chi trả gần 13,3 tỷ đồng. Hiện chỉ còn khu tái định cư tại xã Quang Trung điều chỉnh quy hoạch và khu tái đinh cư đò Dọc (xã Mỹ Đức) với diện tích hơn 42,3 nghìn m2 chưa tiến hành kiểm kê đền bù.
Tổng số diện tích đất ở huyện An Lão phải tính toán đền bù hơn 56,5 nghìn m2 với 451 hộ phải di dời. Những xã có diện tích và hộ hộ di dời, bố trí tái định cư nhiều là Mỹ Đức với 56 hộ và hơn 17,5 nghìn m2, An Thắng 14,7 nghìn m2, Tân Viên hơn 13 nghìn m2, Quốc Tuấn gần 6,7 nghìn m2... Tổng diện tích đất phải thu hồi xây dựng khu tái định cư là hơn 436,5 nghìn m2 với 764 hộ, trong đó, xã Mỹ Đức có 3 khu tái định cư với diện tích 105,9 nghìn m2; Quốc Tuấn 1 khu diện tích 60,2 nghìn m2; Tân Viên và An Thắng xây dựng chung khu tái định cư quy mô hơn 57,3 nghìn m2, xã Quang Trung 213 nghìn m2.
Huyện tiến hành các quy trình kiểm kê đền bù đối với toàn bộ diện tích nằm trong giai đoạn 2 của dự án. Tuy nhiên, việc giải phóng mặt bằng đối với phần diện tích đất thổ cư gần như vẫn dậm chân tại chỗ, do giá đền bù đất thổ cư chênh lệch, thấp hơn quá nhiều so với giá đất tái định cư mà người dân phải nộp.
Vướng cơ chế
Xã Tân Viên, địa phương có nhiều hộ dân phải di dời, cấp đất tái định cư với 79 hộ. Tại thời điểm này, những hộ dân trong diện di dời lo lắng. Bởi với mức giá đền bù hiện nay, nhiều hộ không đủ tiền để mua đất trong khu tái định cư. Để được cấp đất tái định cư, người dân phải chi trả các khoản như kinh phí xây dựng hạ tầng kỹ thuật, kinh phí đền bù, GPMB khu tái định cư, cộng thêm giá đất ở. Tổng số tiền người dân phải trả để có lô đất tái định cư dự kiến vào khoảng 1,3 triệu đồng/m2. Trong khi đó, giá đền bù đối với đất thổ cư ở đây chỉ khoảng 200 nghìn đồng/m2, mức chênh lệch khá lớn.
Trong số 6 xã đang tiến hành thu hồi đất thổ cư và cấp đất tái định cư, chỉ có khu vực Quán Rẽ (xã Mỹ Đức) và khoảng vài chục hộ dân ở khu mặt đường xã Quang Trung có giá đền bù cao, khoảng hơn 1 triệu đồng/m2. Tuy nhiên, theo nhận định của Trưởng Phòng Tài nguyên-Môi trường huyện: những khu vực có giá đền bù cao, thì giá đất ở tái định cư cũng cao theo. Bởi những khu vực đó cũng có giá đền bù đối với khu vực xây dựng tái định cư cao. Người dân vẫn phải trả khoản chênh lệch không nhỏ để được cấp đất trong khu tái định cư. Đơn cử như xã An Thắng hiện có khoảng 30 hộ phải di dời, cấp tái định cư. Giá đền bù đất thổ cư ở đây phổ biến ở mức 200 nghìn đồng/m2. Khu tái định cư trên địa bàn xã đang san lấp mặt bằng, chưa có công trình hạ tầng kỹ thuật. Giá đất tái định cư cũng vào khoảng 500 nghìn đồng/m2, theo đó người dân trong diện di dời vẫn phải nộp thêm 200-300 nghìn đồng/m2 đất tái định cư. Thực tế này gây không ít khó khăn cho cuộc sống của người dân có đất trong diện cần giải phóng mặt bằng phục vụ dự án. Nguy cơ người dân chậm di dời, bàn giao mặt bằng sẽ là không nhỏ.
Giai đoạn 2 của dự án đường ô tô cao tốc Hải Phòng- Hà Nội đang được triển khai với diện tích phải kiểm đếm đền bù không nhỏ. Nếu một số vướng mắc trong thực hiện chính sách hỗ trợ tái định cư không được tháo gỡ kịp thời sẽ rất khó đẩy nhanh tiến độ dự án./.
Nguyên Mai