Chất vấn tâm huyết, trả lời thẳng thắn

Phải tăng mức xử phạt mới đủ sức răn  đe vi phạm trong lĩnh vực môi trường

Lần đầu trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi trường  nhận được 15 trong tổng số 24 chất vấn chung quanh vấn đề xử lý công ty Vedan-vấn đề dư luận rất quan tâm trong thời gian gần đây. Đại biểu Danh Út (Kiên Giang) hỏi: Vedan chấp hành không nghiêm chỉnh hai quyết định của Bộ về phạt môi trường, vậy trường hợp này pháp luật sẽ xử lý như thế nào? Bộ đổ trách nhiệm cho tỉnh, tỉnh thì nói trách nhiệm của Bộ, đến nay Vedan chỉ bị phạt  hành chính mà không bị đình chỉ hoạt động? Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên cho biết: Các cơ quan chức năng và địa phương đã cố gắng, nhưng xử phạt Vedan là một vấn đề rất phức tạp. Bộ trưởng cũng khẳng định, giữa Bộ Tài nguyên và Môi trường với địa phương không có tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ có quyền xử phạt vi phạm hành chính, còn việc dừng các khâu sản xuất của nhà máy là trách nhiệm của chính quyền địa phương. Trong các luật về thanh tra và các luật khác cũng không quy định trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp tỉnh là phải dừng sản xuất các nhà máy. Bộ trưởng cũng khẳng định vấn đề ô nhiễm môi trường  cần được  tiếp tục  nghiên cứu và giải quyết. Hiện nay môi trường của Việt Nam ô nhiễm nghiêm trọng là do lịch sử để lại. Nguyên nhân một phần  do trước khi chúng ta tiến hành công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước thì 80% số cơ sở và nhà máy của chúng ta đều có công nghệ từ những năm 80, 70 và 60, hầu hết các công nghệ này đều gây ô nhiễm môi trường. Vì vậy, đưa ra giải pháp mạnh để giải quyết triệt để vấn đề môi trường bây giờ như nhiều đại biểu Quốc hội phát biểu, cần phải tính toán rất kỹ trên trục phát triển bền vững. Phát triển bền vững là làm sao bảo đảm được tốc độ tăng trưởng kinh tế, giải quyết được công ăn việc làm cho người dân, bảo vệ môi trường.

Bộ  trưởng cũng thừa nhận: Trong thời gian vừa qua các nhà máy, xí nghiệp gây ô nhiễm môi trường chấp nhận xử phạt để tồn tại. Bởi vì tồn tại thì lợi nhuận của họ lớn hơn nhiều so với mức phạt. Nhưng thậm chí có nhiều nhà máy, xí nghiệp bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng tiền xử phạt cũng không đủ để phân tích một số mẫu của nhà máy đó. Ví dụ, phân tích mẫu dioxin, phân tích mẫu Flour khoảng 10 triệu đồng và tiền xử phạt này không đủ để răn đe. Chính vì vậy chúng tôi đề nghị trong thời gian tới  mỗi hành vi xử phạt 500 triệu đồng ( trước đây là 70 triệu đồng  thì mới có khả năng răn đe.

Bộ trưởng Cao Đức Phát nhận trách nhiệm về mình

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát là thành viên Chính phủ thứ hai trả lời chất vấn. Đại biểu Lê Thanh Liêm (Long An), Nguyễn Hồng Diện (Hậu Giang)…chất vấn về trách nhiệm khi thực hiện quyết định tạm dừng xuất khẩu gạo. Quyết định ngừng ký kết hợp đồng xuất khẩu gạo thì nông dân thêm một lần gánh chịu thiệt hại chứ không phải lần đầu tiên? Bộ trưởng Cao Đức Phát khẳng định: Chính phủ luôn thực hiện các biện pháp nhằm nâng cao thu nhập cho nông dân, tuy nhiên trong những trường hợp đặc biệt thì phải cân nhắc lợi ích chung. Bộ trưởng cũng thừa nhận Bộ chưa dự báo chính xác sản lượng lúa vụ chiêm xuân vừa qua: chúng tôi thấy rằng cần phải bám sát đồng ruộng hơn nữa để có dự tính, dự báo và báo cáo kịp thời với Chính phủ và các bộ, ngành liên quan để có sự  điều hành sát hơn và linh hoạt hơn bảo đảm lợi ích của bà con nông dân và cả nước. Bộ đã chấn chỉnh việc này đối với các cơ quan có liên quan đến công tác dự báo.

Đại biểu Lê Thanh Liêm (Long An): Gốc của vấn đề ngừng ký kết hợp đồng xuất khẩu gạo xuất phát từ dự báo sai sản lượng, sản lượng xuất khẩu thì 90% là ở đồng bằng sông Cửu Long. Tôi muốn đề cập chỗ này để quý bộ xác định trách nhiệm? Bộ trưởng Cao Đức Phát nói: Trách nhiệm về việc dự báo sai thuộc về cá nhân tôi, tôi chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Quốc hội về vấn đề này và xin nhận mọi hình thức kỷ luật của Quốc hội theo luật pháp. Tuy nhiên, đối với hệ thống, chúng tôi nghiêm túc kiểm điểm và rút kinh nghiệm, chấn chỉnh, tôi đã chỉ đạo, thành lập các cơ quan chuyên trách về dự báo tại Viện Chiến lược và Chính sách của Bộ, cũng như Trung tâm Tin học và Thống kê và yêu cầu các cục trưởng phải chịu trách nhiệm về vấn đề theo dõi và dự báo đối với sản lượng, đối với tình hình sản xuất tất cả các loại nông sản ở trong nước.

Về vấn đề chống ngập ở Hà Nội những ngày gần đây, đại biểu  Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) nêu: "Trong ứng phó với úng ngập, thấy rõ sự chủ quan, chậm trễ, bị động của Ban chỉ đạo Trung ương lẫn địa phương. Là Trưởng Ban Chỉ đạo phòng chống bão lũ TƯ, Bộ trưởng có đồng ý hay không?" Bộ trưởng Cao Đức Phát trả lời: Đợt lũ vừa rồi vượt xa năng lực của các hệ thống cơ sở hạ tầng hiện có, với lượng mưa quá lớn, có nơi lên tới 980mm. Bất ngờ thì có vì trận mưa lớn hơn so với chúng tôi dự kiến, nhưng nếu nói có lúng túng không thì xin khẳng định là không lúng túng…

 Nhiều đại biểu cho rằng: “Giải thích của Bộ trưởng chân thành nhưng không thuyết phục được cử tri".

Bài học từ điều chỉnh giá

Chất vấn Bộ trưởng  Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh đại biểu Nguyễn Thị Bạch Mai (Tây Ninh) đề nghị Bộ trưởng giải trình thêm vì sao hiện nay tốc độ gia tăng lạm phát đã chậm lại nhưng có một nghịch lý đang diễn ra là giá một số mặt hàng thực phẩm, dịch vụ không giảm mà còn gia tăng, ảnh hưởng đến đời sống của những người có thu nhập thấp. Đại biểu đặt vấn đề, để người tiêu dùng không bị “móc túi” bởi sự liên kết của các doanh nghiệp, Bộ trưởng sẽ đưa ra những biện pháp gì để bảo vệ người tiêu dùng ?

Trả lời chất vấn này, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh thừa nhận, nhìn chung các sản phẩm đầu vào đều đã hạ giá. Một số mặt hàng chưa thể hạ ngay được ví dụ như xăng dầu, khi giá thế giới xuống cần phải có thời gian để giá xăng dầu trong nước bảo đảm được khả năng kinh doanh bình thường và có lãi.

Đại biểu Nguyễn Thị Bạch Mai cho rằng, trả lời của Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho thấy quá trình giảm giá có một độ trễ nhất định để có thể bù lỗ cho các doanh nghiệp. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng độ trễ ấy cũng cần có một giới hạn, không để người dân phải chờ đợi mãi, gây tâm lý khó chịu về mức giá cả. Đại biểu cũng đặt vấn đề Chính phủ làm gì để có thể kiểm soát được đầu vào giá thành các sản phẩm dịch vụ để trên cơ sở đó người dân chấp nhận mua ở một mức giá mà có thể mang lại lợi nhuận hợp lý cho các doanh nghiệp, chứ các doanh nghiệp không thể liên kết với nhau, bắt tay làm giá để người tiêu dùng bị thiệt thòi.

Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho biết, lãnh đạo ngành đã rút ra bài học sau đợt điều chỉnh giá vừa qua, đó là phải kiên trì nền kinh tế thị trường, định hướng XHCN có sự quản lý của Nhà nước, trong cơ chế đó, việc điều hành giá cũng được tiến hành từng bước theo thị trường, hạch toán được minh bạch và đầy đủ. Một bài học nữa đó là cần phải có cơ chế giám sát và quản lý. Đối với xăng dầu, tới đây, Bộ Tài chính và Bộ Công Thương sẽ phối hợp công bố mức áp thuế của Nhà nước tương ứng với giá dầu nhập khẩu, đồng thời cũng công bố mức lãi hợp lý của các doanh nghiệp; công bố mức doanh nghiệp được trích để bù đến thời hạn nào… Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp sẽ chủ động trong việc điều chỉnh giá của mình trên thị trường, qua đó Nhà nước có thể kiểm soát, người dân sẽ giám sát.

Hôm nay, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu, Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân và  Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu tiếp tục trả lời chất vấn.