Chất lượng và xã hội hoá giáo dục- hai vấn đề lớn của giáo dục Việt Nam

Theo Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục- đào tạo Nguyễn Thiện Nhân, chất lượng và xã hội hoá giáo dục là  hai vấn đề lớn của ngành Giáo dục hiện nay. Chất lượng giáo dục được quy định bởi nhiều yếu tố: chương trình giáo dục, hệ thống sách giáo khoa, đội ngũ giảng viên, phương pháp giảng dạy, cơ sở vật chất , chất lượng học sinh đầu vào, tài chính và công tác quản lý... Mỗi yếu tố đang có những chuyển biến và kết quả riêng nhưng cũng đều đang bộc lộ nhiều bất cập. Từng bước, ngành Giáo dục đào tạo đang tìm biện pháp giải quyết. Chẳng hạn, chương trình SGK đã được từng bước đổi mới và hoàn thiện trong 5 năm qua, đầu vào của các ngành học được xiết chặt hơn, trình độ giáo viên không ngừng được nâng cao. Kết quả một cuộc khảo sát cho thấy, trong số 8700 giáo viên có tới 1900 giáo viên không đạt yêu cầu. Do đó, ngành Giáo dục có cuộc vận động giáo viên tự học, tự bồi dưỡng hoặc tự nguyện chuyển sang lĩnh vực khác để bảo đảm yêu cầu của giáo dục. Bên cạnh đó là cuộc vận động đổi mới phương pháp giảng dạy, ban hành bộ sách giúp giáo viên tiếp cận với phương pháp giảng dạy hiện đại. Sau khi sửa chữa được 70.000 phòng học, cả nước vẫn còn thiếu 120.000 phòng học, ký túc xá cho sinh viên từng bước được quan tâm nhưng nguồn kinh phí hạn hẹp, chưa thể đáp ứng ngay các yêu cầu. Bộ Giáo dục- đào tạo cũng đang xây dựng đề án đổi mới cơ chế tài chính cho toàn ngành, huy động sự đóng góp của nhân dân trong điều kiện dân chịu đựng được, kết hợp với nguồn vốn từ ngân sách, từ các tổ chức kinh tế, xã hội để cơ sở vật chất và điều kiện học tập của các bậc học ngày càng được nâng cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập.

Tuy phần giải trình của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục đào tạo Nguyễn Thiện Nhân khá ngắn gọn, súc tích, đi thẳng vào vấn đề, nhưng nhiều đại biểu Quốc hội vẫn chưa hài lòng. Đại biểu Hoàng Văn Khanh (Hà Nội) chất vấn: có bao nhiêu luận án tiến sĩ có thể áp dụng vào thực tế? tại sao sách giáo khoa liên tục được sửa đổi nhưng vẫn chưa thật sự phù hợp, chưa nói tới việc lãng phí khi có quá nhiều các loại sách tham khảo và sách làm bài tập chỉ sử dụng được 1 lần, năm sau vứt bỏ. Đại biểu Nguyễn Lân Dũng (Đăk Lăk) băn khoăn tại sao nội dung, phương pháp giảng dạy, chương trình học còn quá khác biệt so với chương trình bậc phổ thông của các nước. Đại biểu Lê Như Tiến (Bình Định) hỏi Bộ trưởng tại sao sinh viên ra trường vẫn khó khăn trong xin việc làm, vấn đề kết hợp giữa đào tạo và nhu cầu được tiến hành như thế nào? Đại biểu Đặng Như Lợi (Cà Mau) đề cập tới việc bằng thật, học giả còn phổ biến. Đại biểu Bùi Văn Duôi (Hoà Bình) thắc mắc tại sao có sự phân biệt đối xử giáo viên mầm non trong và ngoài biên chế. Hiện tại, giáo viên mầm non của các tỉnh miền núi chưa được biên chế, tiền lương chỉ có 450.000 đồng/tháng nên rất thiệt thòi so với giáo viên ở miền xuôi, nhất là ở các tỉnh, thành phố lớn...

Tất cả những băn khoăn, thắc mắc, kiến nghị của đại biểu Quốc hội, đồng thời của cử tri cả nước được Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân trực tiếp trả lời. Tuy nhiên, với một thời lượng ít mà các vấn đề quá lớn nên mới chỉ đáp ứng được một phần yêu cầu của đại biểu Quốc hội. Điểm mấu chốt là Chính phủ, ngành Giáo dục đào tạo đã nhìn ra những bất cập, yếu kém hiện nay và đang tích cực tìm biện pháp khắc phục. Những kết quả đạt được trong cuộc vận động nói không với tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục, nói không với đào tạo không đáp ứng yêu cầu xã hội, huy động một nguồn lực rộng rãi trong xã hội đầu tư vào giáo dục, kéo doanh nghiệp về với nhà trường... đã và đang khẳng định chủ trương đúng đắn trong phát triển giáo dục- đào tạo. Dù còn nhiều khiếm khuyết nhưng vẫn phải khẳng định, trình độ của hầu hết học sinh, sinh viên hiện nay  khá hơn các thế hệ trước nhiều. Nhiều em khi còn đang học đã được các Tập đoàn kinh tế lớn tuyển chọn và tiếp tục đào tạo nói lên điều đó. Mặc dù vậy, vẫn còn phải phấn đấu nhiều và đây là trách nhiệm của toàn dân.

Kết thúc phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng khẳng định, chất lượng chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp này được nâng lên một bước. Các câu hỏi đối với Bộ trưởng Bộ Giáo dục- đào tạo Nguyễn Thiện Nhân đã sát sườn, tập trung hơn, phần trả lời cũng ngắn gọn, rõ ràng, nhất là những giải pháp đang làm, sắp tới sẽ làm. Chất lượng và xã hội hoá giáo dục là hai vấn đề lớn, mang tính chất lâu dài chứ không phải một sớm một chiều. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng mong Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục -đào tạo Nguyễn Thiện Nhân tiếp tục tập trung làm trong thời gian tới và trong các kỳ họp lần sau, nếu các đại biểu tiếp tục có những câu chất vấn như vậy sẽ được Bộ trưởng trả lời với các nội dung mới hơn, hiệu quả cao hơn, chất lượng tốt hơn.

Hồng Thanh