Chất lượng hàng thủy sản tại các chợ: Khó biết nguồn gốc, lo chất lượng

Hàng thuỷ sản trong các chợ ở Hải Phòng có bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm? Đó là điều người tiêu dùng lo lắng bởi nhiều thông tin rằng thủy sản bán trong các chợ được bảo quản bằng các loại hoá chất. Trong khi đó, chưa có ngành chức năng nào quản lý, kiểm tra mặt hàng này tại các chợ hay cảnh báo cho người tiêu dùng về những mặt hàng được tẩm ướp bằng hoá chất ảnh hưởng đến sức khoẻ.

Hàng tươi, hàng khô khó biết nguồn gốc
Đi dạo quanh các chợ, nhìn người ta bán hàng thuỷ sản mà nhiều khi nổi cả gai ốc. Hàng tươi giãy đành đạch có , nhưng ươn đến đổi cả màu sắc, bốc mùi lên cũng không thiếu. Ngoài những sạp hàng có vẻ sạch sẽ, có nhiều sạp hàng nhếch nhác, bẩn thỉu. Người ta buôn bán đủ các loại hải sản đã ươn, bốc mùi. Hôm nay bán không hết, các chủ hàng lại mang về để bán vào ngày hôm sau. Các mặt hàng cá khô để trong quầy bao lâu cũng không hỏng. Có loại, ruồi không đậu. Người ta bảo, đó là những loại cá khô đã được ướp loại thuốc bảo quản làm chậm quá trình phân huỷ nên cá rất đanh, để được lâu. Tại hàng loạt chợ Cố Đạo, chợ Ga, chợ Đổ luôn sẵn các loại hàng khô, các chủ sạp đều khẳng định: Chúng tôi đều lấy từ gốc, không tẩm ướp thêm gì cả. Người bán nói thế nhưng người mua tin làm sao được, ai mà biết được nguồn gốc các loại hàng thủy sản?

Tư thương thu mua hàng thủy sản của ngư dân tại bến cá Đồ Sơn.                                                                                                         Ảnh: Duy Lân

ở những chợ ngoại thành, do tất cả loại thủy sản tươi ngon nhất được mang về các chợ nội thành bán cho được giá nên người ta bày bán các loại thủy sản loại 2, loại 3 cho bà con. Cá, tôm to thì phần lớn đã ươn hoặc là sấy khô, để cả ngày không có ruồi đậu. Cá tươi thì chủ yếu là con nhỏ, vụn. Một người dân ở Quần Mục (Đại Hợp, Kiến Thụy) khuyên tôi: Mua hàng thuỷ sản phải cẩn thận. Bây giờ người ta ướp thủy sản bằng những chất không nguồn gốc, nghĩ mà ghê. Anh bảo, trước đây mỗi chuyến đi biển phải dùng mấy tấn nước đá, tính tiền nước đá đã cả triệu đồng. Nay cứ một vài lạng thuốc (nguồn gốc đâu không biết” chỉ vài chục nghìn đồng nhưng có thể  giúp thuỷ sản tươi ngon rất lâu. Chất đó là chất gì, ở đâu, người ta không cần biết”. Anh Vũ Văn Cự, Trưởng tập đoàn đánh cá Lập Lễ (Thủy Nguyên) khẳng định: “ Đến những người đi biển cũng không biết sản phẩm mình đánh bắt được bán đi đâu vì họ thường bán cho tư thương, chủ yếu là tàu Trung Quốc ngay trên ngư trường. Do vậy, cách tốt nhất để biết rõ nguồn gốc thủy sản mình mua có đúng là tự nhiên, tươi ngon hay không chỉ có cách mua hàng tại các tàu khai thác cá”. Điều này rất khó với người tiêu dùng.

Người tiêu dùng tự bảo vệ mình
Thời gian gần đây, báo chí liên tục đưa tin về việc các lô hàng thuỷ sản của một số doanh nghiệp Việt Nam bị cảnh cáo, bị cấm nhập khẩu vào thị trường một số nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Mỹ…vì bị phát hiện nhiễm dư lượng kháng sinh, bơm tạp chất vào sản phẩm. Đây đều là những sản phẩm xuất khẩu đã được kiểm tra kỹ nguồn nguyên liệu, kiểm tra nghiêm ngặt, chế biến qua những dây chuyền hiện đại. Vậy mà, vẫn có những lô hàng bị phát hiện những chất có hại cho sức khoẻ của con người. Chỉ cần một lô hàng bị phát hiện, sản phẩm của cả doanh nghiệp hoặc quốc gia sẽ bị khuyến cáo, tăng cường kiểm tra hoặc cấm nhập khẩu.
Còn những sản phẩm bán ở các chợ, chất lượng như thế nào? cơ quan nào chịu trách nhiệm? Sở Nông nghiệp- PTNT cho rằng, việc kiểm tra chất lượng hàng thủy sản tại các chợ không phải chức năng, nhiệm vụ của ngành. Công việc này là chức năng của Trung tâm y tế dự phòng và các đoàn kiểm tra liên ngành mà Sở Nông nghiệp- PTNT chỉ là thành viên. Tuy nhiên, tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành rất mất thời gian, nhiều đơn vị, cơ quan tham gia. Có năm tổ chức được đoàn kiểm tra liên ngành, có năm không có đoàn nào. Nguyên nhân chủ yếu do lực lượng mỏng. Trong khi đó, việc kiểm tra chất lượng an toàn thực phẩm hàng thủy sản khó khăn. Muốn chứng minh một sản phẩm thủy sản không an toàn, có sử dụng chất cấm, đoàn kiểm tra phải có cả hệ thống phương tiện kiểm định phức tạp, không thể khẳng định bằng mắt thường.
Để tự bảo vệ mình và gia đình trước nguy cơ ngộ độc thực phẩm, người tiêu dùng đành phải tự lựa chọn. Vì dù có ám ảnh chuyện hàng thủy sản bị nhiễm chất cấm nào đó có hại cho sức khoẻ, người tiêu dùng cũng không có cách nào phát hiện, cũng đành “nhắm mắt” mà mua. “Việc xử lý các sản phẩm thuỷ sản không bảo đảm an toàn phải được xử lý từ gốc”-Phó giám đốc Sở Nông nghiệp- PTNT Đào Viết Thuận cho biết. Nếu xử lý tại các chợ, chỉ là xử lý phần ngọn, sẽ không đạt hiệu quả. Hiện nay, các doanh nghiệp đã tự bảo vệ thương hiệu, chất lượng sản phẩm của mình ngay từ khâu nguyên liệu, kiểm tra chặt chẽ đầu vào để hạn chế tới mức thấp nhất việc nhập, chế biến các nguyên liệu không an toàn. Vì vậy, đã đến lúc các sản phẩm thuỷ sản đưa ra các chợ cũng phải được kiểm tra từ gốc: vùng nuôi, hộ nuôi, tàu khai thác để có cơ sở xử lý nếu phát hiện có vi phạm. Tất nhiên không phải cứ hàng thuỷ sản là sử dụng các chất cấm, nhưng người tiêu dùng phải nắm được chút thông tin nào đó về thứ mà mình sử dụng.  Cơ quan chức năng cần có những biện pháp mạnh hơn trong kiểm soát, công bố các chợ, các sạp hàng, các mặt hàng mất an toàn để người tiêu dùng tự lựa chọn và bảo vệ mình.

Hoàng Yên