Chấp hành viên chuyên “xoá nợ” cho đương sự

Kiểm sát viên bén duyên nghề thi hành án dân sự

Đến nay, Chấp hành viên (CHV) Nguyễn Thành Yên đã gắn bó với nghề THADS trọn một nhiệm kỳ 5 năm. Kể lại hành trình đến với công việc hiện tại, anh Yên chưa hết bồi hồi buổi sáng đưa ra quyết định ngã rẽ sự nghiệp: “Tôi công tác tại Viện KSND huyện Hàm Tân (cũ), tỉnh Bình Thuận rồi sang Viện KSND thị xã La Gi, tiếp đến là Viện KSND huyện Hàm Tân (mới) với vai trò là Kiểm sát viên sơ cấp với thâm niên Ngành kiểm sát gần 18 năm, chuyên phụ trách lĩnh vực án hình sự”, anh kể.

Khoảng giữa năm 2020, anh Yên được phân công kiểm sát THADS, ngã rẽ nghề nghiệp của anh cũng bắt nguồn từ đây. Sự là trong một lần cùng các CHV THADS huyện Hàm Tân trước đây giải quyết vụ việc chia tài sản chung sau ly hôn. Tuy thực hiện vai trò kiểm sát quá trình tổ chức thi hành án nhưng nam KSV đã tích cực vận động người chồng để lại căn nhà cho vợ cũ, đổi lại người vợ sẽ trả phần tiền tương ứng: “Mình cũng nói chuyện như những người đàn ông với nhau thôi, khuyên người chồng rằng dù hết duyên vợ chồng thì vẫn còn tình nghĩa cha – con, để lại căn nhà cũng là cách để con mình có chỗ ở đàng hoàng, phù hợp với đạo lý, không ngờ sau vài lần nói chuyện người chồng nghe theo phương án đó thật”, anh nở nụ cười chia sẻ.

Trong 9 tháng làm công tác kiểm sát thi hành án dân sự, bản thân anh Yên không ngừng tự tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu đến việc tổ chức THADS. Chính sự học hỏi, cộng với những buổi dân vận thực tiễn giúp người KSV thấy được nỗi vất vả của cán bộ THADS trong quá trình tổ chức thực hiện Bản án, Quyết định có hiệu lực thi hành của Tòa án vấp phải những khó khăn, phức tạp, những vui buồn ra sao. 

Đặc biệt, sau những lần sát cánh cùng CHV THADS thuyết phục đương sự, anh Yên nhận ra bản thân có năng khiếu vận động, thuyết phục; rồi có lần anh nói đùa với vợ một cách vu vơ “hay là chuyển sang nghề thi hành án để phát huy năng lực bởi công tác ở đâu thì vẫn thực hiện nhiệm vụ chính trị chung”.  Vợ anh Yên cũng là KSV nên cứ nghĩ chồng chỉ bông đùa.

Nhưng rồi sau nhiều lần trăn trở, đúng ngày 20/4/2021, KSV Nguyễn Thành Yên đã viết đơn tự nguyện chuyển ngành, được Bộ trưởng Bộ Tư pháp tiếp nhận và bổ nhiệm Chấp hành viên sơ cấp, cũng là lúc anh bén bước chân vào nghề THADS.

Nói như CHV Nguyễn Thành Yên, anh đến với nghề THADS là do duyên nợ. Bản thân anh gắn với ngành kiểm sát gần 18 năm, suốt quãng thời gian đó, anh là KSV thực hành quyền công tố Kiểm sát điều tra – Kiểm sát xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự, ít khi được phân công mảng dân sự. Nhưng rồi chỉ sau 9 tháng được giao nhiệm vụ kiểm sát công tác THADS, anh Yên đã yêu và quyết đến với nghề.

“Đến bây giờ, sau gần 5 năm công tác tại Chi cục THADS huyện Hàm Tân, Chi cục THADS thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận cũ, và nay là Phòng THADS khu vực 15, tỉnh Lâm Đồng, tôi luôn cảm thấy tự hào vì ngã rẽ cuộc đời mà bản thân mình đã chọn, cho dù có chông gai, khó khăn, vất vả hơn nhưng cũng vì nhiệm vụ chính trị, vì bình yên, công bằng … và lúc này hơn bao giờ hết trong lòng lại chút bâng khuâng “ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ sẽ dành phần ai”, Phó phòng THADS Khu vực 15 tỉnh Lâm Đồng trải lòng.

Bí quyết dân vận “xóa nợ” cho đương sự 1,5 tỷ đồng

Theo lãnh đạo Phòng THADS Khu vực 15 tỉnh Lâm Đồng, qua thống kê thì số vụ việc CHV Nguyễn Thành Yên có rất nhiều hồ sơ đình chỉ. Nói một cách dễ hiểu, các hồ sơ thi hành án đình chỉ khi các bên đương sự, nhất là người được thi hành án tự nguyện đồng ý, tức là họ từ bỏ quyền lợi được pháp luật bảo vệ: “Hay nói dễ hiểu hơn là khi người được thi hành án xóa nợ cho người phải thi hành án, không được yêu cầu thi hành án lại thì mới đi đến đình chỉ vụ việc”, Phó Trưởng phòng THADS Khu vực 15- Lâm Đồng lý giải.

Lục tìm trí nhớ, Phó Trưởng phòng Nguyễn Thành Yên tâm đắc nhất với vụ việc “xóa nợ” gần 2 tỷ đồng cuối năm 2022 sau 6 tháng tiếp nhận giải quyết. Đó là vụ việc anh Yên nhận ủy thác từ cơ quan THADS tỉnh Khánh Hòa, bên phải thi hành án phải trả cho người được thi hành án tổng cả gốc lẫn lãi hơn 2,5 tỷ đồng. Là người có kinh nghiệm tố tụng, ngay khi tiếp nhận hồ sơ, nghiên cứu bản án, anh Yên nhận ra người phải thi hành án trong vụ việc thực chất là người đứng giữa vay hộ tiền cho người khác rồi bị lừa, họ không chiếm đoạt, hưởng lợi khoản tiền này nhưng “tình ngay lý gian” nên phải có trách nhiệm trả nợ; khoản vay gốc 1,9 tỷ đồng, còn lại là tiền lãi.

Tiếp đó, anh Yên xác minh các bên đương sự, nhận thấy người được thi hành án ở Hà Nội, đi lại xa xôi rất vất vả. Còn người phải thi hành án đã lớn tuổi, sống phụ thuộc con cái. Bản thân người phải thi hành án có tài sản là căn nhà từ đường đang ở, nếu bán theo giá thị trường khoảng 2,5 tỷ đồng:

“Nhưng đây không phải là tài sản riêng của họ; muốn bán thì người được thi hành án phải khởi kiện vụ án khác, tài sản sau đó cũng chia làm đôi, chưa tính tới việc có bán được nhanh hay không do đây là nhà từ đường, nhiều người có tâm lý ngại mua bán”, anh Yên kể, thêm rằng đã phân tích rõ ràng để người được thi hành án hiểu rõ ngọn nguồn, dự báo kết quả pháp lý có thể xảy ra.

Mặt khác, CHV Nguyễn Thành Yên tích cực làm việc, phân tích với người phải thi hành án để lắng nghe ý kiến. Qua nhiều buổi vận động, người phải thi hành án chia sẻ khó khăn, muốn được trả cho bên được thi hành án 1 tỷ đồng, đó cũng là tất cả khả năng của họ.

Tiếp tục đem ý kiến này trao đổi với bên được thi hành án, anh Yên nhiều lần tổ chức cho 2 bên trao đổi trực tiếp, cố gắng tìm được tiếng nói chung. Sau 6 tháng vận động, mời các bên đương sự lên làm việc, cuối cùng bên được thi hành án chấp nhận lấy về 1 tỷ đồng với điều kiện trả tiền “ngay và luôn”. Các bên thống nhất đề nghị cơ quan thi hành án hoãn kê biên tài sản, tạo điều kiện cho các bên thỏa thuận. Để thể hiện thiện chí, bên phải thi hành án vay mượn trả trước 500 triệu đồng, ngay sau đó thế chấp chính tài sản lấy thêm 500 triệu đồng trả nợ. Sau đó các bên làm đơn đề nghị và cơ quan thi hành án ban hành quyết định đình chỉ.

Trong vụ việc này, theo anh Yên thì mấu chốt để 2 bên tìm được thỏa thuận đó là khoản vay quá lâu, người được thi hành án muốn thu hồi tiền nhanh. Họ cũng xác minh, thấy được năng lực tài chính của người phải thi hành án nên nếu kéo dài nữa thì càng tốn kém mà chưa chắc đã thu về được lợi ích nhiều hơn nên mới thỏa thuận như trên. “Nói dễ hiểu thì nếu bên được thi hành án làm căng sự việc, đi tới cùng theo quy định pháp luật cũng chỉ thu về khoảng 1 tỷ đồng nhưng phải khởi kiện, chờ đợi, tốn kém chi phí đi lại. Còn bên phải thi hành án được xoá khoản nợ hơn 1,5 tỷ đồng nên rất thiện chí trả nợ”, anh nói.

Giúp đương sự “xóa nợ” 70 chỉ vàng

Một thành tích đáng kể nữa của CHV Nguyễn Thành Yên là việc giúp đương sự xóa nợ 70 chỉ vàng. Vụ việc xảy ra từ năm 1998, theo bản án thì người được thi hành án cho vợ chồng người phải thi hành án vay tiền đầu tư ghe đi biển đánh bắt thuỷ hải sản tổng cộng 7,5 lượng vàng, giá vàng thời điểm này chỉ vài trăm ngàn đồng mỗi chỉ. Người phải thi hành án đã trả được 5 chỉ vàng, còn nợ 70 chỉ nên bị người được thi hành án khởi kiện ra toà.

Tiếp nhận hồ sơ từ đồng nghiệp, CHV Yên đọc kỹ bản án rồi tiếp cận các đương sự để xác minh, thực hiện công tác dân vận. Trước tiên, nam CHV tìm hiểu hoàn cảnh, điều kiện người phải thi hành án. Vợ chồng người này đều đã ở tuổi 80, đang sống phụ thuộc con cái. Về khoản nợ năm xưa, người phải thi hành án cũng có trách nhiệm, đã trả được 5 chỉ vàng, sau đó ghe chìm, họ bỏ nghề từ năm 1999. Chưa kể thời điểm mượn vàng chỉ vài trăm ngàn mỗi chỉ, còn khi anh Yên tiếp nhận hồ sơ, tổ chức xác minh năm 2024, giá vàng trên 80 triệu mỗi lượng, tính sơ sơ khoản nợ trên 600 triệu đồng.

Mặc dù người thi hành án có tài sản là căn nhà đang ở nhưng căn nhà nhỏ xập xệ là nơi ở duy nhất của cả đại gia đình 3 thế hệ: “Nếu cưỡng chế căn nhà thì họ sẽ không có chỗ ở. Trong vụ việc này, người phải thi hành án nhận thức được trách nhiệm, có thiện chí nhưng điều kiện họ quá khó khăn. Tất nhiên trên tinh thần thượng tôn pháp luật, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, trong tình huống xấu nhất vẫn phải cưỡng chế căn nhà”- anh Yên suy nghĩ và quyết định tìm gặp bên được thi hành án để trao đổi.

May mắn rằng, bản thân anh Yên có mối quan hệ từ trước với người được thi hành án. Người này điều kiện khá giả, thường xuyên ra nước ngoài sống cùng con cái và có xu hướng theo đạo phật: “Tận dụng thời gian người được thi hành án có nhà, tôi vận dụng các mối quan hệ để thuyết phục dần dần. Những lần chuyện trò, tôi cũng chia sẻ để người được thi hành án hiểu được thời điểm cho vay mượn giá vàng thấp, hiện giá vàng rất cao, còn chiếc ghe cũng đã bị chìm”, CHV Nguyễn Thành Yên kể lại, thêm rằng từ chỗ kiên quyết đòi nợ, người được thi hành án dần dần mủi lòng, nói rằng sẽ cho trả nợ dần.

“Nút thắt” để thuyết phục người được thi hành trong vụ việc nay theo CHV Yên là chỉ còn cách “đánh” vào tình thương. Đưa ra bức tranh về hoàn cảnh của người phải thi hành án để bên chủ nợ cảm thông hơn nữa: “Tôi cố gắng khai thác vào sự hướng thiện của người được thi hành án, giải thích để họ hiểu được phía con nợ không còn khả năng thực thi bản án, còn nếu cương quyết cưỡng chế sẽ đẩy cả một đại gia đình ra đường, trong khi đạo phật có nói “cứu một mạng người còn hơn xây bảy tòa tháp”. Kiên trì vận động 2 năm liền, cuối cùng người được thi hành án đồng ý xóa nợ”, anh Yên vui mừng nhớ lại và cho biết hồ sơ vụ việc được đình chỉ vào tháng 3/2025.

Cũng liên quan đến chuyện đi biển, năm 2006 anh Nguyễn Thành Yên cũng đã giúp đương sự “xóa nợ” 40 triệu đồng, khoản tiền này ở thời điểm bấy giờ không phải là nhỏ.

Chia sẻ về kinh nghiệm giải quyết án, CHV Nguyễn Thành Yên chia sẻ mỗi khi tiếp nhận hồ sơ, trước tiên cần xác minh người phải thi hành án còn tài sản để bảo đảm thi hành án hay không, có tài sản thì giá trị tài sản có đủ thi hành án không để định hướng giải quyết tiếp theo. Tiếp đó, CHV cung cấp đầy đủ thông tin, vạch ra các hướng giải quyết cũng như tiên lượng kết quả đạt được để người được thi hành so sánh, “cân đo đong đếm” mà quyết định một cách khách quan, có lợi nhất.

Phó Trưởng phòng THADS khu vực 15 – Lâm Đồng chia sẻ, khi vận động, thuyết phục, trước tiên phải đặt mình vào vị trí người được thi hành án, người phải thi hành án để cảm nhận, tiên lượng diễn tiến cảm xúc. Cái khó nhất của người CHV là hài hòa lợi ích, đưa bên được và bên phải thi hành án tiến sát nhau về quyền lợi. Trong quá trình này, nan giải nhất chính là thay đổi trạng thái tâm lý của đương sự.

Cụ thể, những sự việc khi đã đưa ra tòa giải quyết thì các bên không thể thương lượng, thỏa thuận với nhau mới cần đến pháp luật phán xét. Trải qua một quá trình tố tụng kéo dài, người được thi hành án mới đòi lại quyền lợi của mình. Thế nhưng khi để họ tự nguyện “xóa nợ” cho bên phải thi hành án là chuyện không dễ. Nhiều lần đi vận động, không ít người được thi hành án còn mắng anh Yên “Tiền tôi, tôi đòi, mắc gì ông đi xin cho người ta”. Nhưng để hoàn thành nhiệm vụ được giao, với mục tiêu nhanh chóng khép lại những hồ sơ, CHV Nguyễn Thành Yên vẫn miệt mài chọn giải pháp dân vận những vụ việc không có khả năng thi hành án để các bên thống nhất đình chỉ giải quyết.