Chấp hành mệnh lệnh cấp trên: Công chức được loại trừ trách nhiệm hình sự?

(PLO) - Cuối tuần qua, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đinh Trung Tụng đã chủ trì cuộc họp chỉnh lý Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Nhiều nội dung quan trọng của Dự án Bộ luật tiếp tục nhận được ý kiến góp ý hoàn thiện như các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, các quy định đối với người chưa thành niên phạm tội…
Thứ trưởng Đinh Trung Tụng tại cuộc họp Thứ trưởng Đinh Trung Tụng tại cuộc họp
Khắc phục tình trạng “trên bảo, dưới không nghe”
Về các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự (TNHS), Dự thảo Bộ luật Hình sự (BLHS) sửa đổi, bổ sung 3 trường hợp đương nhiên được coi là phòng vệ chính đáng gồm chống trả lại người đang dùng vũ khí để chống lại việc bắt giữ hoặc để tiếp tục phạm tội; chống trả lại người đang thực hiện hành vi giết người, hiếp dâm, cướp tài sản; chống trả lại người có hành vi tấn công vào nơi ở của người khác vào ban đêm. 
Nhiều ý kiến nhất trí với việc bổ sung các trường hợp đương nhiên được coi là phòng vệ chính đáng như Dự thảo nhằm nâng cao hiệu quả của chế định này, tạo sự chủ động hơn cho các lực lượng bảo vệ pháp luật, khuyến khích người dân tích cực tham gia tấn công, trấn áp tội phạm. 
Bên cạnh đó, một số ý kiến không đồng tình vì quy định như vậy rất dễ dẫn đến việc lạm dụng. Theo loại ý kiến này, để được coi là phòng vệ chính đáng hay vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hay là phạm tội thông thường phải do Tòa án quyết định.
Giải trình vấn đề trên, đơn vị được giao chủ trì soạn thảo (Vụ Pháp luật Hình sự -Hành chính) cho biết, quy định hiện nay không động viên được người dân tham gia đấu tranh phòng chống tội phạm, nhiều trường hợp còn e ngại chống trả lại hành vi xâm hại lợi ích hợp pháp của chính mình cũng như vô tình làm “bó tay” các cơ quan chức năng trong đấu tranh chống tội phạm, nhất là đối với các tội phạm ma túy, các đối tượng lâm tặc có sử dụng vũ khí chống lại lực lượng bắt giữ. Bởi thế, việc bổ sung là cần thiết, thể hiện sự đổi mới tư duy trong lập pháp hình sự và đây cũng là kinh nghiệm lập pháp hình sự của một số nước như Liên bang Nga, Trung Quốc, Đức…
Riêng đối với trường hợp thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên, Dự thảo Bộ luật chỉ loại trừ TNHS trong quan hệ chỉ huy – phục tùng trong lực lượng vũ trang nhân dân. 
Có chuyên gia nêu quan điểm, như vậy là chưa phù hợp mà cần mở rộng đối với cả quan hệ chấp hành, điều hành trong tổ chức bộ máy nhà nước vì Luật Cán bộ, công chức năm 2008 đã quy định rõ việc cấp dưới phải tuyệt đối chấp hành quyết định của cấp trên mặc dù có căn cứ cho rằng việc thi hành quyết định ấy là trái pháp luật và người đã ra quyết định phải chịu trách nhiệm về hậu quả xảy ra. 
Nếu được, đây sẽ là một quy định mới nhằm khắc phục tình trạng “trên bảo, dưới không nghe” đã và đang là căn bệnh nan y trong hoạt động quản lý, điều hành của bộ máy hành chính.
Áp dụng biện pháp thay thế xử lý hình sự với trẻ em
Hoàn thiện chính sách xử lý đối với người chưa thành niên (NCTN), Dự thảo Bộ luật bổ sung quy định về áp dụng biện pháp thay thế xử lý hình sự. Cục Bổ trợ tư pháp đề nghị cân nhắc quy định biện pháp thay thế xử lý hình sự vì đây là biện pháp không có tính hình sự nhưng lại xem xét trên cơ sở quy trình tố tụng.
Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính nhận thấy Khoản 2 Điều 69 BLHS 1999 quy định việc miễn TNHS mà không có biện pháp giám sát, giáo dục kèm theo, do đó không phát huy được hiệu quả giáo dục, giúp NCTN phạm tội sửa chữa lỗi lầm. Để nâng cao hiệu quả của chế định trên cũng như bảo đảm hiệu quả giáo dục, giúp đỡ NCTN phạm tội được miễn TNHS, giúp các em trở thành người có ích, tăng cường phòng ngừa vi phạm, Dự thảo BLHS nên quy định cùng với việc miễn TNHS, cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng các biện pháp mang tính xã hội kèm theo đối với NCTN và giao cho cơ quan, cá nhân có liên quan thực hiện. 
Trường Đại học Luật đề nghị chỉ nên thu hẹp phạm vi áp dụng các biện pháp thay thế xử lý hình sự đối với tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng do vô ý. Về đề xuất này, đơn vị soạn thảo cho rằng, nhằm tạo sự linh hoạt cho người tiến hành tố tụng cân nhắc áp dụng biện pháp thay thế xử lý hình sự đối với một số tội rất nghiêm trọng do cố ý nhưng thuộc trường hợp phạm tội lần đầu, có thái độ ăn năn, khắc phục hậu quả, nhân thân tốt, đặc biệt là có thể áp dụng được với NCTN từ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi (trừ một số tội rất nghiêm trọng như giết người, cố ý gây thương tích, hiếp dâm trẻ em, cướp tài sản, cướp giật tài sản, mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em…).
Thục Quyên
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Đại tá Trần Hồng Phú: Cán bộ Công an tận tụy vì Nhân dân và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

Đại tá Trần Hồng Phú: Cán bộ Công an tận tụy vì Nhân dân và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc
(PLVN) -  Hơn 20 năm công tác trong lực lượng Công an nhân dân là chừng ấy năm Đại tá Trần Hồng Phú - Phó Giám đốc Công an tỉnh Ninh Bình không ngừng băn khoăn, trăn trở và nhắc nhở bản thân cùng các đồng đội nỗ lực hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, bảo đảm đời sống nhân dân được bình yên và hạnh phúc.

Lâm Đồng tăng cường quản lý hoạt động công chứng

Lâm Đồng tăng cường quản lý hoạt động công chứng.
(PLVN) - Thời gian qua hoạt động công chứng trên địa bàn tỉnh Lâm đồng đã từng bước ổn định và phát triển, chất lượng, quy mô và tính chuyên nghiệp của các tổ chức hành nghề công chứng, đội ngũ công chứng viên từng bước được nâng cao. Tuy nhiên hoạt động công chứng ở tỉnh vẫn còn bộc lộ một số vướng mắc, tồn tại.

Trường Đại học Luật Hà Nội chuẩn bị tổ chức Diễn đàn Luật học và phát triển năm 2022

Trường Đại học Luật Hà Nội chuẩn bị tổ chức Diễn đàn Luật học và phát triển năm 2022
(PLVN) - Với mục tiêu phát triển thành trường đại học trọng điểm định hướng nghiên cứu, thể hiện trách nhiệm xã hội, sự tiên phong và với mong muốn góp phần tích cực hơn nữa trong tư vấn chính sách cho Đảng và Nhà nước, Trường Đại học Luật Hà Nội chọn chủ đề “Một số vấn đề về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” làm trọng tâm cho toàn bộ các hoạt động khoa học thuộc khuôn khổ Diễn đàn Luật học và Phát triển năm 2022.

Doanh nhân Nguyễn Văn Tưởng, Chủ tịch Công ty Trầm hương Khánh Hòa: “Trường Sa có nhiều tiềm năng trở thành trung tâm kinh tế trên biển”

Doanh nhân Nguyễn Văn Tưởng, Chủ tịch Công ty Trầm hương Khánh Hòa: “Trường Sa có nhiều tiềm năng trở thành trung tâm kinh tế trên biển”
(PLVN) - Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 khẳng định: “Tổ chức thực hiện các hoạt động hỗ trợ dân sự, du lịch biển, đảo, phát triển ngư nghiệp để xây dựng huyện đảo Trường Sa trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển của cả nước”. Chung quanh vấn đề này, chúng tôi có cuộc phỏng vấn ông Nguyễn Văn Tưởng- Chủ tịch Công ty Trầm hương Khánh Hòa, người đã dành nhiều tâm huyết nghiên cứu vấn đề kinh tế biển dưới góc nhìn của doanh nhân và trong chuyến thăm Trường Sa mới đây, đã được trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển đảo”

Nữ giáo sư hết lòng vì người nông dân mảnh đất Chín Rồng

Nữ giáo sư hết lòng vì người nông dân mảnh đất Chín Rồng
(PLVN) - Năm 23 tuổi, Nguyễn Minh Thuỷ, cô sinh viên vừa tốt nghiệp ngành Chế biến, trường Đại học Cần Thơ thì được trường giữ lại làm cán bộ giảng dạy. Sự kiện ấy đã bắt đầu cuộc đời giảng dạy và nghiên cứu khoa học nhiều thành tựu của nữ giáo sư Nguyễn Minh Thuỷ, người vừa vinh dự nhận giải Kovalevskaia năm 2021.

Đại học Luật Hà Nội: Nỗ lực gặt hái nhiều thành tựu trong hoạt động nghiên cứu khoa học

Đại học Luật Hà Nội: Nỗ lực gặt hái nhiều thành tựu trong hoạt động nghiên cứu khoa học
(PLVN) - Hưởng ứng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam năm 2022, từ ngày 18/5/2022 đến ngày 31/5/2022, Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức Diễn đàn Luật học và Phát triển với chủ đề “Một số vấn đề về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”. Báo Pháp luật Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn PGS.TS. Tô Văn Hòa – Phó Bí thư đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội về sự kiện khoa học này.

Dương Thị Liên: Nữ Phó Viện trưởng VKSND Nghệ An bản lĩnh, tâm huyết với ngành Kiểm sát

Hơn 31 năm khoác trên mình màu áo thiên thanh Phó Viện trưởng VKSND Nghệ An Dương Thị Liên luôn xuất sắc hoàn thành nhiệm vụ.
(PLVN) -Bằng bản lĩnh và sự tận tụy với nghề kiểm sát, Phó Viện trưởng VKSND tỉnh Nghệ An – bà Dương Thị Liên luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và là người lãnh đạo gương mẫu. Nhiều sáng kiến, giải pháp trong công tác của bà đã được các cấp ghi nhận, vinh dự được Bộ Tư pháp tặng Giấy khen vì sự nghiệp Tư pháp.

Làm sao để thượng tôn pháp luật?

Chương trình bình chọn tôn vinh “Gương sáng Pháp luật” của Báo Pháp luật Việt Nam- Một Chương trình hướng đến việc nâng cao ý thức thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong xã hội.
(PLVN) -  Xây dựng pháp luật là yêu cầu tất yếu của Nhà nước, chấp hành pháp luật là ý thức, trách nhiệm của công dân. Việc thượng tôn pháp luật có vị trí, vai trò rất quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến thắng lợi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Cô giáo trẻ người Mường trở thành nữ Đại biểu Quốc hội không ngại va chạm vấn đề nóng

Từ bỏ nhiều cơ hội tốt, cô Phượng quyết tâm trở về quê hương để trở thành cô giáo làng.
(PLVN) - Là một cái tên không còn xa lạ trong ngành giáo dục, câu chuyện về cô giáo trẻ Hà Ánh Phượng đã truyền cảm hứng cho rất nhiều thế hệ học sinh, giáo viên trên cả nước. Không chỉ là một giáo viên tiếng Anh, giờ đây trên cương vị mới là một Đại biểu Quốc hội, cô gái trẻ người Mường đang từng ngày nỗ lực góp phần vào sự đổi thay trên chính quê hương mình.

TS.BS Hoàng Thanh Tuấn: Người “đổi đời” cho hàng ngàn số phận

BS Hoàng Thanh Tuấn
(PLVN) -Với chữ duyên, tình yêu và niềm đam mê, BS Hoàng Thanh Tuấn đã bén duyên với lĩnh vực phẫu thuật tạo hình (PTTH) thẩm mỹ. Bằng tình thương và trách nhiệm với xã hội, anh đã giúp thay đổi diện mạo, cuộc đời cho hàng ngàn con người. Và hơn hết, trái tim bao la và nồng ấm của vị thầy thuốc trẻ luôn hướng về cộng đồng…

Ông Nguyễn Văn Phụng và dấu ấn quản lý thuế doanh nghiệp lớn

Ông Nguyễn Văn Phụng và dấu ấn quản lý thuế doanh nghiệp lớn
(PLVN) - Đêm trước hôm ra mắt Cổng thông tin điện tử dành cho người cung cấp nước ngoài, ông Nguyễn Văn Phụng, Cục trưởng Cục Thuế Doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế) nhắn tin: “Đây là chiến dịch cuối cùng trước khi anh nghỉ!”. Gần 40 năm “bén duyên” với thuế, tên của ông gắn với nhiều “chiến dịch” mà dấu ấn rõ nét nhất là quản lý thuế (QLT) doanh nghiệp lớn (DNL)…

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn trong tình hình mới

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn trong tình hình mới
(PLVN) - Ngày 13/5, Trường Đại học Công đoàn tổ chức Hội thảo quốc gia “ Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn trong điều kiện Việt Nam thực hiện CPTPP và EVFTA ” . Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Phan Văn Anh , thành viên Hội đồng trường - tới dự và phát biểu.

Người cán bộ biên phòng xứng đáng với phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ

Người cán bộ biên phòng xứng đáng với phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ
(PLVN) - Thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, sáng tạo, gương mẫu, nói đi đôi với làm, Đại úy Lèng Văn Trai, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng (ĐBP) Mường Khương, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Lào Cai đã có nhiều cách làm sáng tạo trong các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới ở địa phương.

Thiếu tá Trần Anh Tuấn – Cán bộ Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy: “Chiến sĩ Công an đẹp hơn trong mắt người dân!”

Thiếu tá Trần Anh Tuấn dạy đàn cho trẻ em khiếm thị
(PLVN) -Hình ảnh chiến sĩ công an điển trai, đôn hậu với bộ quân phục xanh lá mạ ôm đàn ngồi giữa các em học sinh khiếm thị Trường PTCS Nguyễn Đình Chiểu, anh cảnh sát giao thông bất đắc dĩ hiên ngang đứng phân luồng giao thông giờ tan tầm trên đường Thanh Bình (Hà Đông), hay chàng shipper lam lũ, cần mẫn chở chổi đi giao đã quá đỗi thân thương và hằn sâu trong lòng mỗi người dân Hà Nội. Và lý do khiến anh làm những công việc lặng thầm, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc này càng khiến chúng ta trân trọng hơn!