Chàng trai mê hát Then

Sinh năm 1988, nhưng chàng trai trẻ người Tày Hoàng Việt Bình đã sáng lập Câu lạc bộ (CLB) Nghệ thuật truyền thống của Trường Đại học Văn hóa. Say mê nghệ thuật truyền thống, lại là người dám nghĩ, Bình mong muốn mình trở thành cầu nối văn nghệ giữa miền xuôi với miền ngược, giữa các dân tộc với nhau.

Ý tưởng chàng trai trẻ

		Ngày càng nhiều bạn trẻ mê âm nhạc truyền thống.

Hát Then kết hợp cùng đàn Tính là loại hình nghệ thuật dân gian của nhóm ngữ hệ Tày - Thái - Nùng. Ngày nay, bên cạnh lớp nghệ nhân đã ở vào cái tuổi xưa nay hiếm, vẫn có một lớp trẻ, đặc biệt quan tâm, yêu mến và say mê hát Then. Bình là một người tiêu biểu trong số đó. Quê ở huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, là con nhà nghèo nhưng đam mê hát dân ca, đặc biệt là hát Then, Bình được thừa hưởng tiếng hát nức lòng cùng ngón đàn tuyệt diệu từ bà nội. Khi mới học tiểu học, Bình đã đoạt giải nhất trong cuộc thi hát dân ca của tỉnh, được tuyển vào Trường Dân tộc nội trú huyện, học hết cấp II, rồi vào trường tỉnh và học hết cấp III. Không dừng ở đó, Bình thi đỗ vào Khoa Quản lý văn hóa (ĐH Văn hóa).

Tình cờ Bình gặp gỡ được nghệ sĩ trẻ Thu Phương, một thành viên đầy triển vọng của Trung tâm Phát triển Nghệ thuật âm nhạc Việt Nam (TTPTNTANVN) và được nghệ sĩ giới thiệu cộng tác với trung tâm. Sinh viên Hoàng Việt Bình cùng nhóm bạn đến từ Khoa Quản lý Văn hóa nghệ thuật và Khoa Văn hóa Dân tộc thiểu số vốn có niềm đam mê với nghệ thuật truyền thống đã tích cực học tập, rèn luyện, trau dồi để nâng cao kỹ năng biểu diễn các loại hình nghệ thuật đặc biệt này. Nhận được sự dìu dắt của Nhạc sĩ Thao Giang - Phó Giám đốc trung tâm, Bình đã nghĩ đến chuyện thành lập CLB Nghệ thuật truyền thống của Trường Đại học Văn hóa.

Bình đã đề xuất với Đoàn Thanh niên nhà trường thành lập CLB và nhận được sự ủng hộ nhiệt tình. Năm 2009, CLB ra đời với hơn 100 thành viên là sự hội tụ của những người trẻ yêu thích âm nhạc, của những người cùng sở thích, để đi tới một mục đích là nêu cao giá trị văn hóa dân tộc.

Từ ngày thành lập, CLB đã đi giao lưu với CLB Dân ca Quan họ của Trường Đại học Bách khoa, CLB Thanh niên của Đại học Thủy lợi... và tham gia nhiều tiết mục trong khuôn khổ các tiết mục của TTPTNTANVN như: “Hà Nội 36 phố phường”, “Kỷ niệm 999 năm Thăng Long - Hà Nội”, “55 năm giải phóng Thủ đô và đón nhận Năm Du lịch Quốc gia”, “Hội thảo di sản các đình, đền”… CLB đã ngày càng trưởng thành hơn trong kỹ năng biểu diễn.

Nhạc sĩ Thao Giang - Phó Giám đốc TTPTNTANVN cho biết: Hoạt động của CLB Nghệ thuật truyền thống cũng là chủ trương của trung tâm chúng tôi và Đại học Văn hóa. Từ ngày thành lập, kết quả hoạt động rất rõ. Chúng tôi đánh giá cao trách nhiệm của Bình và sự luyện tập thường xuyên của các thành viên CLB, mà người tham gia là sinh viên ĐH Văn hóa. CLB được thành lập, không phải là hình thức, nó sẽ giúp thêm nhiều thanh niên yêu mến nghệ thuật truyền thống.

Then sẽ sống

Nhiều người cho rằng cũng giống như các loại hình nghệ thuật dân gian khác, nghệ thuật hát Then, đàn Tính hoàn toàn có nguy cơ bị mai một. Nhưng với tôi, khả năng này là không. Bởi cũng giống như hầu đồng của người Việt, nghệ thuật hát Then, đàn Tính của nhóm ngữ hệ Tày - Thái - Nùng gắn chặt với đời sống tâm linh và tín ngưỡng của các tộc người. Và thực tế hát Then, đàn Tính được các nghệ nhân gìn giữ, truyền dạy và phát triển. Hơn nữa, lại có những thanh niên tâm huyết như Hoàng Việt Bình, với niềm đam mê và khát khao gìn giữ, hát Then sẽ sống. Ở Liên hoan nghệ thuật hát Then, đàn Tính toàn quốc lần thứ III diễn ra tại Bắc Kạn, có những em nhỏ tham gia và đoạt giải cao, sức sống của hát Then sẽ bền vững. Thêm nữa, CLB có sự đỡ đầu của TTPTNTANVN, với những người tràn đầy tâm huyết, tình yêu của họ sẽ được bồi bổ hằng ngày.

Bình có thể vừa gảy đàn Tính, vừa hát Then rất nhuần nhuyễn, và có thể tham gia tốt các bài hát Xẩm hay Quan họ. Bình đã đạt nhiều thành tích như: HCV Liên hoan tiếng hát Hoa phượng đỏ toàn quốc do Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức; HCB Liên hoan văn hóa thể thao các trường dân tộc nội trú toàn quốc; HCB Liên hoan Nghệ thuật thiếu nhi miền núi toàn quốc...

Hoàng Việt Bình tâm sự rằng, để đưa nghệ thuật hát Then hát phổ biến dưới miền xuôi là rất khó. Hơn nữa, CLB cũng là áp lực đối với một người còn quá trẻ. Tuy nhiên, những người trẻ như Bình sẽ cố gắng, để được nhiều người ủng hộ hơn nữa, để trở thành những người thực sự có trách nhiệm với nghệ thuật âm nhạc truyền thống. Bản thân Bình có dự định, đó là đưa CLB thành CLB hoạt động chuyên nghiệp hơn, và sẽ là hoạt động ngoại khóa của các khoa trong Trường ĐH Văn hóa.

Nguyễn Văn Học