CEPA và bài toán nâng sức cạnh tranh của hàng Việt tại UAE

CEPA và bài toán nâng sức cạnh tranh của hàng Việt tại UAE
Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) trao đổi thông tin tại buổi toạ đàm ngày 16/11/2026. (Ảnh: Báo Công Thương)

Không chỉ mang lại ưu đãi thuế quan, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam – UAE (CEPA) còn tạo dựng môi trường thương mại ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo. Đây là lợi thế quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng thị phần tại UAE và từng bước tiếp cận sâu hơn thị trường Trung Đông.

Không chỉ là câu chuyện giảm thuế

Ưu đãi thuế quan luôn là một trong những lợi ích được doanh nghiệp quan tâm khi các hiệp định thương mại tự do (FTA) có hiệu lực. Tuy nhiên, với một thị trường có mức thuế nhập khẩu tương đối thấp như Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), lợi thế cạnh tranh của hàng hóa không chỉ được quyết định bởi mức thuế được cắt giảm mà còn phụ thuộc vào tính ổn định của chính sách, khả năng tiếp cận thị trường và năng lực tổ chức hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam – UAE (CEPA) chính thức có hiệu lực từ ngày 3/2/2026, mở thêm cơ hội cho hàng hóa và dịch vụ Việt Nam tiếp cận thị trường Trung Đông. Tuy nhiên, để những cam kết trong Hiệp định chuyển hóa thành đơn hàng, hợp đồng và thị phần thực tế, doanh nghiệp cần chủ động đánh giá lợi thế cạnh tranh, nắm bắt quy định và xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp.

Tại Tọa đàm “CEPA: Mở rộng thị phần hàng Việt tại UAE” do Báo Công Thương tổ chức ngày 16/11/2026, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho rằng, cần nhìn nhận lợi ích của CEPA một cách toàn diện, thay vì chỉ tập trung vào mức thuế quan được cắt giảm.

Tọa đàm “CEPA: Mở rộng thị phần hàng Việt tại UAE” do Báo Công Thương tổ chức ngày 16/11/2026.
Tọa đàm “CEPA: Mở rộng thị phần hàng Việt tại UAE” do Báo Công Thương tổ chức ngày 16/11/2026.

Thực tế, thuế nhập khẩu thông thường của UAE đối với nhiều nhóm hàng hiện đã ở mức tương đối thấp, phổ biến từ 5% trở xuống. Vì vậy, mức độ hưởng lợi từ ưu đãi thuế quan cần được đánh giá theo từng mặt hàng và đặc điểm cạnh tranh của sản phẩm.

Theo ông Ngô Chung Khanh, đối với những mặt hàng có giá trị cao, chênh lệch thuế quan có thể chưa tạo ra khác biệt quá lớn trong tổng chi phí. Ngược lại, với các sản phẩm có giá trị thấp hoặc chịu áp lực cạnh tranh gay gắt về giá, mức giảm thuế chỉ vài phần trăm cũng có thể trở thành yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh.

Dù vậy, giá trị đáng chú ý của CEPA còn nằm ở việc thiết lập môi trường thương mại ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo. Trong bối cảnh chính sách thương mại quốc tế liên tục thay đổi, doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến chi phí hiện tại mà còn cần sự bảo đảm về điều kiện giao dịch trong tương lai.

Thông qua các cam kết trong Hiệp định, Việt Nam và UAE tạo dựng cơ sở pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động thương mại song phương. Tính ổn định của chính sách giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư củng cố niềm tin, chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, ký kết hợp đồng dài hạn và tổ chức chuỗi cung ứng.

Cùng với đó, các cam kết về thủ tục hải quan, thuận lợi hóa thương mại và minh bạch hóa góp phần giảm bớt rào cản trong hoạt động xuất nhập khẩu, hạn chế chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả giao thương. Đây là những lợi thế có ý nghĩa lâu dài, nhất là đối với doanh nghiệp muốn duy trì sự hiện diện ổn định tại thị trường nước ngoài.

Một yếu tố khác làm gia tăng giá trị của CEPA là vị trí của UAE trong mạng lưới thương mại khu vực. Không chỉ là thị trường tiêu thụ trực tiếp, UAE còn là trung tâm thương mại, logistics và trung chuyển hàng hóa quan trọng tại Trung Đông, với hệ thống phân phối và tái xuất kết nối nhiều quốc gia.

Do đó, mở rộng thị phần tại UAE không đơn thuần là gia tăng lượng hàng hóa bán vào thị trường này mà còn tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các đối tác, nhà nhập khẩu và mạng lưới phân phối rộng hơn. Đây là cơ sở để từng bước mở rộng hiện diện thương mại tại khu vực Trung Đông.

Từ ưu đãi trên giấy đến lợi thế cạnh tranh thực tế

Cơ hội từ CEPA đã được mở ra, nhưng Hiệp định có hiệu lực không đồng nghĩa mọi hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang UAE đều đương nhiên được hưởng ưu đãi thuế quan. Khả năng tận dụng các cam kết phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có đáp ứng đầy đủ điều kiện về xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định nhập khẩu của thị trường hay không.

Theo ông Ngô Chung Khanh, trước hết doanh nghiệp phải nắm chắc những cam kết liên quan trực tiếp đến sản phẩm xuất khẩu. Việc xác định chính xác mã số hàng hóa (HS), tra cứu biểu thuế ưu đãi và đối chiếu quy tắc xuất xứ theo CEPA là những bước quan trọng không thể bỏ qua.

Trong đó, quy tắc xuất xứ giữ vai trò quyết định đối với khả năng hưởng ưu đãi thuế quan. Doanh nghiệp cần rà soát nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất và các công đoạn chế biến để bảo đảm hàng hóa đáp ứng điều kiện theo Hiệp định. Nếu không đáp ứng quy tắc xuất xứ, doanh nghiệp sẽ khó khai thác được lợi thế từ các cam kết cắt giảm thuế.

Tuy nhiên, đáp ứng điều kiện xuất xứ mới chỉ giải quyết một phần yêu cầu khi tiếp cận thị trường. Với các nhóm hàng như rau quả, hồ tiêu, cà phê và thực phẩm chế biến, doanh nghiệp còn phải chú trọng tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm và các chứng nhận liên quan, trong đó có chứng nhận Halal đối với những sản phẩm thuộc diện áp dụng.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải nghiên cứu đồng thời cam kết của CEPA và hệ thống quy định nhập khẩu của UAE. Nếu chỉ tập trung vào việc đáp ứng điều kiện hưởng thuế ưu đãi mà chưa chuẩn bị đầy đủ về tiêu chuẩn sản phẩm, bao bì, chứng nhận và hồ sơ liên quan, hàng hóa vẫn có thể gặp khó khăn khi đưa vào hệ thống phân phối.

Một vấn đề khác cần được tính toán là hiệu quả kinh doanh tổng thể. Ưu đãi thuế quan chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp doanh nghiệp cải thiện khả năng cạnh tranh và lợi nhuận. Vì vậy, bên cạnh giá thành sản xuất, doanh nghiệp cần tính toán đầy đủ chi phí vận chuyển, logistics, chứng nhận, kiểm định, bảo quản và phân phối tại thị trường UAE.

Đây cũng là lý do không thể áp dụng một công thức chung cho tất cả các mặt hàng. Mỗi doanh nghiệp cần xác định rõ phân khúc sản phẩm, đối tượng khách hàng, mức độ cạnh tranh và khả năng đáp ứng các yêu cầu thị trường trước khi quyết định mở rộng xuất khẩu.

Nhìn từ góc độ này, CEPA không chỉ đặt ra yêu cầu tận dụng ưu đãi mà còn thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, chuẩn hóa quy trình sản xuất và hoàn thiện chiến lược kinh doanh quốc tế. Khi những điều kiện đó được đáp ứng, ưu đãi từ Hiệp định mới có thể chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh bền vững.

Xây dựng chiến lược dài hạn, mở rộng mạng lưới phân phối

Để tận dụng hiệu quả CEPA, theo ông Ngô Chung Khanh, doanh nghiệp cần tập trung vào ba nhóm giải pháp: nghiên cứu kỹ cam kết và điều kiện tiếp cận thị trường; xây dựng chiến lược phát triển dài hạn; chủ động kết nối đối tác và mở rộng hệ thống phân phối.

Trước hết, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật thông tin về chính sách thương mại, mức thuế ưu đãi, quy tắc xuất xứ và các tiêu chuẩn nhập khẩu của UAE. Việc nghiên cứu cần được thực hiện thường xuyên, gắn với từng mặt hàng và kế hoạch xuất khẩu cụ thể, thay vì chỉ tìm hiểu khi phát sinh nhu cầu giao dịch.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy tiếp cận thị trường theo hướng dài hạn. UAE không nên chỉ được xem là điểm đến của một vài đơn hàng xuất khẩu mà cần được nghiên cứu như một thị trường chiến lược, có khả năng tạo bàn đạp để hàng hóa Việt Nam mở rộng sang các quốc gia khác tại Trung Đông.

Muốn vậy, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch kinh doanh cụ thể, lựa chọn phân khúc khách hàng, xác định đối tác phân phối và có lộ trình phát triển phù hợp với năng lực sản xuất. Việc duy trì chất lượng, bảo đảm nguồn cung ổn định và xây dựng uy tín với nhà nhập khẩu là những yếu tố quan trọng để chuyển từ giao dịch ngắn hạn sang quan hệ hợp tác lâu dài.

Giải pháp thứ ba là tăng cường kết nối đối tác, mở rộng hệ thống phân phối. Thông qua hội chợ chuyên ngành, diễn đàn giao thương và các chương trình xúc tiến thương mại, doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận trực tiếp nhà nhập khẩu, tìm hiểu nhu cầu tiêu dùng, đánh giá xu hướng thị trường và thiết lập quan hệ hợp tác với các hệ thống bán lẻ tại UAE.

Trong đó, ông Ngô Chung Khanh nhấn mạnh vai trò của những hệ thống phân phối lớn như LuLu trong việc tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam giới thiệu sản phẩm, kết nối nhà mua hàng và từng bước mở rộng thị phần. Việc đưa hàng hóa vào các hệ thống phân phối có mạng lưới rộng không chỉ giúp tăng khả năng tiêu thụ tại UAE mà còn tạo điều kiện quảng bá thương hiệu và tiếp cận người tiêu dùng ở các thị trường khác.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần chủ động phối hợp với hiệp hội ngành hàng, cơ quan quản lý và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để cập nhật thông tin, tìm kiếm đối tác, nắm bắt những thay đổi trong chính sách nhập khẩu và tháo gỡ khó khăn phát sinh trong quá trình giao thương.

Có thể thấy, CEPA đang tạo dựng những điều kiện thuận lợi hơn để hàng hóa Việt Nam mở rộng hiện diện tại UAE. Tuy nhiên, từ ưu đãi thuế quan đến khả năng chiếm lĩnh thị trường vẫn là một quá trình đòi hỏi sự chuẩn bị bài bản và năng lực thích ứng của doanh nghiệp.

Khi lợi thế từ Hiệp định được kết hợp với việc tuân thủ quy tắc xuất xứ, đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu, kiểm soát chi phí và phát triển mạng lưới phân phối, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm cơ sở để nâng cao sức cạnh tranh, gia tăng thị phần tại UAE và từng bước thâm nhập sâu hơn thị trường Trung Đông.

Trần Sơn