Cấy lúa trên... đá (?)
Cuối tuần, ông bác ở xã Liên Khê (Thuỷ Nguyên) nhắn anh Thu về chơi có chuyện gấp. Vừa gặp, ông đã băm bổ: - Kiến nghị, chờ đợi mãi, mà nào có ăn thua, chúng tôi phải chịu cảnh cấy lúa trên đá như thế này đến bao giờ nữa?
- Thì 'người ta' nổ mìn phá đá, khiến ruộng vườn canh tác bị đá rơi đầy, chẳng cấy trồng trên đá thì sao?
Thì ra ông nói đến việc Công ty TNHH Nguyên Hà khai thác đá trên núi Đồng Chũ. Cách đây gần 1 năm, bác và nhiều bà con trong thôn, xã đã 'sôi sùng sục' khi bất thình lình Công ty Nguyên Hà nổ mìn phá đá, không họp bàn trước với các hộ có ruộng vườn chung quanh máng khai thác, để có biện pháp bảo vệ tính mạng, tài sản...
- Cháu tưởng khi bà con kiến nghị, họ đã giải quyết rồi?
- Họ giải quyết, nhưng 'có cũng như không'. Khi đá rơi quá nhiều xuống ruộng, ảnh hưởng đến canh tác, bà con làm đơn đề nghị, công ty đưa ra cách 'bồi thường thiệt hại' bằng hình thức trả công nhặt đá. Cụ thể, hai hộ ở gần máng nhất được trả 600.000 đồng/sào/năm. Các hộ còn lại được trả với mức tiền giảm dần 300.000, rồi 150.000 đồng/sào/năm...
- Công ty cũng có thái độ hợp tác, tạo điều kiện cho bà con đấy chứ?
- Nhưng họ chỉ trả công nhặt đá trong một năm. Vả lại các thửa ruộng đều trũng, đá ở trên cao rơi xuống 'lặn' ngay xuống bùn nên mò rất khó; ngoài những tảng đá to, những viên đá nhỏ quá nhiều, nhặt không xuể. Nghiêm trọng hơn, đá rơi xuống ruộng còn khiến bà con dễ bị thương, nhiễm trùng. Chị Nguyễn Thị Lan ở thôn 3 bị đá đâm vào chân, phải nằm viện tới hai tháng...Vì vậy, giải pháp này không được bà con chấp thuận...
- Diện tích ruộng vườn bị ảnh hưởng có lớn không ạ?
- Khoảng hơn 10.000 m2 ruộng của 21 hộ phía trước dãy núi bị ảnh hưởng trực tiếp do 'đá rơi ', trong đó hộ nhiều nhất tới 5 sào, hộ ít vài trăm m2, phần lớn là diện tích khoán vòng 1, màu mỡ. Vậy mà, đến nay, bình quân trên mỗi sào ruộng, đá lớn, đá nhỏ còn nằm lại khoảng vài tạ. ở phía sau núi, 8 hộ thôn 2 đang sản xuất theo mô hình trang trại, sau 10 năm bỏ bao công sức, tiền của đầu tư, cũng 'lo ngay ngáy' khi những viên đá 'từ trên trời' rơi xuống làm gãy cành cây, nằm rải rác khắp vườn...
- Vậy bà con đề xuất cách giải quyết như thế nào?
- Một số hộ đề nghị công ty thầu lại ruộng, nhưng không được chấp nhận. Bà con cũng không muốn xa rời mảnh ruộng của mình, chỉ lo sẽ không thể canh tác được, bởi lúa sao có thể sống trên đá?
Bút Sắc ghi lại chuyện này, mong xã Liên Khê và Công ty Nguyên Hà sớm có biện pháp giải quyết thoả đáng để bà con nông dân yên tâm sản xuất, ổn định cuộc sống.
Bút Sắc