Catwalk Việt - trạm nghỉ hay sàn tập?

Trình diễn từ catwalk đến làm PG (Promotion Girl, chỉ những người làm tiếp thị sản phẩm), thậm chí đóng video clip ca nhạc, những người-mẫu-không-phải-người-Việt xuất hiện ngày càng nhiều tại các hoạt động trước giờ vốn chỉ có người mẫu Việt tham gia.

Trình diễn từ catwalk đến làm PG (Promotion Girl, chỉ những người làm tiếp thị sản phẩm), thậm chí đóng video clip ca nhạc, những người-mẫu-không-phải-người-Việt xuất hiện ngày càng nhiều tại các hoạt động trước giờ vốn chỉ có người mẫu Việt tham gia.

Eduard Kazanov đến từ nước Nga là một “cựu trào” trong giới người mẫu nước ngoài làm việc tại Việt Nam, anh đã ở đây gần 3 năm và là gương mặt quen thuộc của làng thời trang Việt. Eduard từng được lên bìa một tạp chí nổi tiếng dành cho đàn ông và mới đây, anh còn trở nên “hot” hơn khi xuất hiện trong video clip Tìm lại giấc mơ - sản phẩm đánh dấu sự trở lại của Hồ Ngọc Hà sau một thời gian dài thông tin về cô phủ đầy trên các trang báo mạng chỉ là chuyện bầu bí. Edauard làm việc cho Tsquared, công ty chuyên cung cấp người mẫu nước ngoài của người mẫu Việt kiều Tommy Trần, đơn vị đầu tiên đưa ra dịch vụ này ở Việt Nam. Cùng với Tsquared, công ty Elite cũng đang chung chia thị phần cung cấp người mẫu nước ngoài, họ đóng vai trò agency (đại lý) tại Việt Nam cho các công ty mẹ.

Điểm dừng chân, sàn tập

Eduard Kazanov
Eduard Kazanov

Ở Tsquared ít ai có thâm niên công tác lâu như Eduard, các người mẫu đến đây thường chỉ lưu lại từ 1 đến 3 tháng, Việt Nam như một điểm dừng chân trong vòng luân chuyển địa điểm làm việc của họ tại châu Á. Họ đến từ các nước Đông Âu như CH Séc, Nga, Romania, từ châu Phi, Brazil, Philippines và cả Nhật Bản (rất ít) thông qua các công ty mẹ. Cuộc sống và công việc làm mẫu của họ ở Việt Nam cũng tương tự như người mẫu chuyên nghiệp ở các trung tâm thời trang lớn trên thế giới nhưng ở mức độ “vừa phải” hơn. Họ vào nghề người mẫu từ lúc mới 13-14 tuổi, 17 tuổi đã có thể tự tìm cho mình hướng đi và châu Á là điểm đến số một mà họ lựa chọn.

Ngày càng có nhiều nhãn hàng thời trang của châu Á muốn nhắm đến thị trường ngoài châu lục này, lựa chọn các người mẫu xuất thân từ những thị trường tiềm năng để trình diễn sản phẩm là cách làm mang tính tất yếu trong chiến lược giới thiệu hàng hóa. Bên cạnh đó, nhiều nhà cung cấp các nhãn hàng thời trang có xuất xứ từ châu Âu hay Mỹ cũng muốn sản phẩm của mình được giới thiệu tại Việt Nam bởi các người-mẫu-không-phải-người-Việt. Hay một số hãng xe hơi lại muốn PG phải tóc vàng mắt xanh để tạo ấn tượng mạnh cho các khách hàng tiềm năng ở nước sở tại thay vì cứ quanh đi quẩn lại một số người mẫu Việt cho dù họ có thuộc hàng vedette… Vì thế mà các người mẫu nước ngoài có một điểm dừng chân là Việt Nam.

Vào các mùa thời trang như Xuân - Hè hay Thu - Đông (đầu năm hoặc cuối năm), Tsquared cũng như Elite có thể sở hữu tới 10 người mẫu nước ngoài, ngược lại, có khi chỉ có 1-2 người đến đầu quân. Làm việc ở những công ty này, các người mẫu nước ngoài được đảm bảo điều kiện ăn ở tại những căn hộ có giá thuê từ 1.000-1.200 USD/tháng, được chi trả các khoản cứng như tiền điện, nước và một mức chi phí nhất định. Họ chỉ có thu nhập khi có việc, hoặc trình diễn catwalk, hoặc chụp hình quảng cáo, hoặc làm PG… Nếu làm PG, họ kiếm được khoảng 300 USD/3-4giờ, còn diễn catwalk, các người mẫu sẽ có 350 USD/show, với các show quảng cáo thì thu nhập tùy theo nhãn hàng, thời gian sử dụng sản phẩm quảng cáo...

Tuy nhiên, mức thu nhập họ thực hưởng chỉ là từ 70 – 85%, số còn lại phải cắt ra để chia đôi cho công ty mẹ và công ty đại diện (agency) ở Việt Nam (khi kí hợp đồng cho mỗi công việc, họ đều ký với 3 bên: khách hàng, công ty mẹ, agency Việt Nam). Đó không phải là mức thu nhập lí tưởng trong một thị trường mà nhu cầu về người mẫu nước ngoài không cao như Việt Nam. Tuy nhiên, họ vẫn làm bởi hầu hết coi đây như một nơi dừng chân để thu lượm kinh nghiệm trước khi chen chân được vào các trung tâm thời trang lớn hơn, thậm chí là cơ hội để đi du lịch. Hết thời hạn 3 tháng, họ lại đến một nước khác quanh châu Á, nhưng cho dù không kiếm được bất kì một show nào trong suốt 3 tháng lưu lại đây, họ vẫn vui vẻ để lại portfolio) và sẵn sàng quay trở lại nếu có khách hàng yêu cầu.

Nhưng đó là với những người mẫu chuyên nghiệp. Còn có những kẻ chỉ yêu nghề người mẫu, thấy đất dụng võ lí tưởng thì dừng chân, chẳng hạn như Adrien Coutus, chàng người mẫu đến từ Pháp có chiều cao 1m86. Kí hợp đồng với công ty Elite từ tháng 8/2008 nhưng Adrien cũng không ở hẳn Việt Nam và không chỉ làm nghề người mẫu. Bắt đầu sự nghiệp người mẫu từ năm 11 tuổi khi chụp quảng cáo cho nhãn hàng nổi tiếng ở Pháp Petit Boy nhưng vì bố mẹ, anh phải đi học để lấy bằng quản lí khách sạn và vẫn nuôi ước mơ trở thành một người mẫu chuyên nghiệp. Năm 2007, Adrien quay lại làng người mẫu, làm casting cho vài quảng cáo ở Pháp rồi chụp quảng cáo cho hãng thời trang tóc Toni & Guy ở London. Kí hợp đồng làm việc với Elite nhưng Adrien không ở hẳn tại Việt Nam bởi anh vẫn làm song song 2 việc: người mẫu và quản lý khách sạn (tại Pháp). Anh đến Việt Nam khi có show và lại trở về Pháp. Thời gian anh lưu lại Việt Nam thường là 3 tháng, lâu nhất là 6 tháng/năm.
Tại Đài Loan, Hong Kong, Trung Quốc, quay một clip quảng cáo sản phẩm, mỗi người mẫu có thể nhận được từ 15.000 đến 25.000 USD, chụp một catelogue giá khoảng 1.200 USD còn diễn catwalk thì giá từ 800 – 1.000 USD.


Ngoài ra cũng có những người mẫu chỉ là sinh viên, thậm chí khách du lịch có chút chiều cao, ngoại hình ưa nhìn, họ chỉ “tạt qua” địa phận này để có thêm ít thu nhập. Những đối tượng này chấp nhận khoản thù lao chỉ bằng một nửa, thậm chí bằng 1/3 so với lương của người mẫu chuyên nghiệp. Đương nhiên, những chương trình họ xuất hiện cũng chỉ thuộc loại “tầm tầm”, vì thế không có gì lạ nếu bạn thấy ở một buổi trình diễn thời trang mà người mẫu nước ngoài nhan sắc, hình thể còn thua xa người mẫu Việt!

Người mẫu Việt có bị cạnh tranh?

Dù có là chuyên nghiệp hay nghiệp dư, các người mẫu nước ngoài làm việc tại Việt Nam vẫn luôn chuẩn bị sẵn portfolio, sẵn sàng casting bất cứ lúc nào khách hàng cần và tuyệt đối tuân thủ yêu cầu của người thuê mình từ giờ giấc làm việc đến ý tưởng trình diễn sản phẩm. Đó là những điểm mà khách hàng cũng như công ty quản lí người mẫu rất thích ở họ. Cả người quản lí của Tsquared lẫn Elite khi nói đến người mẫu nước ngoài đều bộc lộ không giấu giếm một sự so sánh phong cách, thái độ làm việc của người mẫu ngoại với người mẫu nội. Cựu người mẫu Thúy Hạnh nói: “Người mẫu ngoại coi việc casting là chuyện bình thường phải làm, họ không quan tâm là khách hàng có nổi tiếng hay không mà sẵn sàng đi tuyển bất cứ lúc nào. Còn người mẫu Việt khi được yêu cầu đến tuyển thì thường hỏi: Tại sao phải cast, cứ gọi trực tiếp em đi!”. Ivy Trần, quản lí người mẫu của Tsquared thì cho biết: “Khi đưa ra ý tưởng trình diễn cho người mẫu nước ngoài, đa số họ sẽ thực hiện theo 100% còn người mẫu Việt thì khác, họ luôn muốn làm mình nổi bật chứ không phải làm cho sản phẩm nổi bật. Chúng tôi chưa bao giờ gặp rắc rối gì với họ từ chuyện giờ giấc trở đi”.

Theo “mắt thường” của người quan tâm đến thời trang, người mẫu ngoại không đẹp hơn người mẫu Việt, thậm chí dùng từ “xấu hơn” cũng không oan; số lượng công việc dành cho người mẫu ngoại cũng năm thì mười họa chứ không đều đều như với người mẫu Việt. Nhưng những nhận xét trên của những người làm việc trong ngành người mẫu đáng để giới chân dài trong nước lưu tâm, nhất là khi sử dụng người mẫu đến từ những châu lục khác đang trở thành một xu hướng ở nhiều nước châu Á. Đến Trung Quốc, đất nước có 1,3 tỷ dân trong đó một nửa là nữ vẫn còn phải “nhập khẩu” người mẫu!