Cắt giảm thủ tục nhưng không cắt giảm trách nhiệm quản lý

Tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo

Trình bày tờ trình dự án Luật tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng cho biết, việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa TTHC, ĐKKD; tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản trị hành chính.

Về phạm vi điều chỉnh, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều về nội dung TTHC, ĐKKD của 10 luật, bao gồm Luật Trồng trọt, Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Chăn nuôi, Luật Thú y, Luật Thủy sản, Luật Địa chất và khoáng sản, Luật Tài nguyên nước, Luật Thủy lợi, Luật Khí tượng thủy văn, Luật Đê điều.

Dự án Luật được bố cục thành 12 Điều. Về các nội dung cơ bản của dự án Luật, về cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, ĐKKD, dự án Luật sửa đổi, bổ sung 8 luật để cắt giảm 40 TTHC, đơn giản hóa 12 TTHC và cắt giảm 40 ĐKKD.

Về phân quyền TTHC, dự án Luật sửa đổi, bổ sung 4 luật để phân quyền 24 TTHC của Bộ NN&MT cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện.

Về bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, ngoài 2 nội dung chính nêu trên, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều khoản khác có mối liên hệ với hai nội dung nêu trên để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong nội dung tại các luật được sửa đổi, bổ sung (không phát sinh chính sách mới).

Dự kiến Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/11/2027 (hiệu lực sớm hơn 2 tháng so với yêu cầu thời hạn có hiệu lực của Nghị quyết số 206/2025/QH15).

Quản lý hậu kiểm theo mức độ rủi ro

Theo Báo cáo thẩm tra dự án Luật do Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải trình bày nêu rõ, Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành, phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự án Luật; đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo Luật và các dự thảo văn bản hướng dẫn, đặc biệt làm rõ phương thức hậu kiểm đối với từng nhóm thủ tục được cắt giảm.

Việc cắt giảm TTHC, ĐKKD phải dựa trên mức độ rủi ro của hàng hóa, dịch vụ, gắn với hạ tầng số, liên thông dữ liệu và bảo đảm cơ chế giám sát thống nhất, hiệu quả của các Bộ, ngành; rà soát việc phân cấp, phân quyền gắn với năng lực thực thi của địa phương để đảm bảo tính khả thi; tiếp tục rà soát bảo đảm tính thống nhất trong dự thảo Luật và giữa dự thảo Luật với các luật có liên quan.

Thảo luận về dự án Luật, đại biểu Đoàn Thu Hà (Đoàn Lạng Sơn) và nhiều đại biểu khác cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Luật; đánh giá dự án Luật thể hiện tinh thần đổi mới mạnh mẽ, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Tuy nhiên, đại biểu Đoàn Thu Hà nhấn mạnh, đây đều là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến chất lượng giống, vật tư nông nghiệp, dịch bệnh, an toàn thực phẩm, tài nguyên, môi trường và an ninh nguồn nước. Vì vậy, đại biểu đề nghị quán triệt nguyên tắc cắt giảm thủ tục nhưng không cắt giảm trách nhiệm quản lý; phân quyền nhưng không phân tán quản lý; tự công bố phải xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm; hậu kiểm phải có dữ liệu, tiêu chí và chế tài cụ thể.

Về các nội dung cụ thể, về tự công bố và cơ chế hậu kiểm, tại Khoản 2 Điều 1 sửa đổi Điều 17 Luật Trồng trọt quy định theo hướng tổ chức, cá nhân tự công bố lưu hành giống cây trồng; Điều 3 cho phép tự công bố sản phẩm thức ăn chăn nuôi trên Cổng thông tin điện tử của Bộ NN&MT.

Đồng tình với hướng sửa đổi này vì sẽ giảm thời gian và chi phí đưa sản phẩm ra thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhưng đại biểu cũng cho rằng, dự thảo chưa quy định đầy đủ thời điểm thông tin tự công bố có giá trị; nghĩa vụ lưu giữ hồ sơ; cơ chế hậu kiểm, đình chỉ và thu hồi sản phẩm không bảo đảm chất lượng.

“Đối với địa bàn miền núi, sản xuất nhỏ như Lạng Sơn, nếu giống cây trồng hoặc thức ăn chăn nuôi kém chất lượng được đưa ra thị trường thì thiệt hại thường chỉ được phát hiện sau một chu kỳ sản xuất, rất khó khắc phục. Do đó, đề nghị quy định thông tin tự công bố phải được cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia trước khi sản phẩm được lưu hành; có mã định danh hoặc mã QR để truy xuất; cơ quan quản lý hậu kiểm theo mức độ rủi ro và có quyền yêu cầu tạm dừng, thu hồi sản phẩm vi phạm. Tổ chức, cá nhân công bố sai phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại”, đại biểu nói.

Đồng quan điểm, đại biểu Trần Đình Gia (Đoàn Hà Tĩnh) cũng cho rằng quy định cho phép tổ chức, cá nhân tự công bố và tự thay đổi thông tin sản phẩm thức ăn chăn nuôi trên Cổng thông tin điện tử của Bộ NN&MT là phù hợp với chủ trương cải cách TTHC.

Tuy nhiên, dự thảo chưa quy định rõ dữ liệu bắt buộc phải công khai, thời điểm sản phẩm được phép lưu thông, cơ chế kiểm soát việc thay đổi chỉ tiêu chất lượng cũng như trách nhiệm khi thông tin kê khai không chính xác, khiến địa phương khó xác định sản phẩm nào đang lưu hành, lô hàng nào cần thu hồi khi phát sinh vi phạm.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về bộ dữ liệu tối thiểu gồm thành phần, chỉ tiêu chất lượng, tiêu chuẩn áp dụng, cơ sở sản xuất, mã sản phẩm và lịch sử thay đổi; đồng thời yêu cầu hệ thống phải có chức năng lưu vết, cảnh báo và chia sẻ dữ liệu với địa phương để phục vụ công tác quản lý.