Cát Bà đủ điều kiện trở thành phòng thí nghiệm học tập đầu tiên trên thế giới

- Thưa giáo sư, xuất phát từ quan điểm nào Trường Đại học Queensland quyết định xây dựng phòng thí nghiệm học tập tại Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cát Bà?

- Các bạn biết, việc bảo tồn không chỉ bây giờ mới được đặt ra mà đã có  từ rất lâu, bởi chỉ bảo tồn tốt mới đem lại sự phát triển bền vững. Việc bảo tồn lại được triển khai rất tốt tại các khu dự trữ sinh quyển thế giới. Vì sự phát triển bền vững, hầu hết các nước trên thế giới quan tâm đến bảo tồn và bang Queensland cũng như vậy. Theo sáng kiến của UNESCO là xây dựng các khu dự trữ sinh quyển như những phòng thí nghiệm học tập,Trường Đại học Queensland tiến hành triển khai theo phương pháp của mình. Tuy nhiên, phải hiểu các phòng thí nghiệm học tập theo quan điểm chung không phải là xây dựng một căn nhà hay một cái gì đại loại như thế rồi mang các thứ có sẵn về để nghiên cứu, phân tích. Phòng thí nghiệm học tập ở đây được hiểu là cả một khu dự trữ sinh quyển rộng lớn, chúng ta tiến hành các

Khu dự trữ sinh quyển Cát Bà

- Trên thế giới có nhiều khu dự trữ sinh quyển đa dạng sinh học và các điều kiện quản lý tốt, Cát Bà có điều gì đặc biệt?

- Chúng tôi chọn Cát Bà để xây dựng phòng thí nghiệm học tập vì Cát Bà có những đặc điểm rất riêng. Trước hết, Khu dự trữ sinh quyển Cát Bà có một Ban quản lý hoạt động rất tốt và hiệu quả. Điều nổi trội là thành phố Hải Phòng có quy chế quản lý Khu dự trữ sinh quyển, đây là điều chỉ số ít khu dự trữ sinh quyển trên thế giới làm được. Tôi chưa có điều kiện tới Cát Bà nhưng qua trình bày của cán bộ chuyên môn từ Queensland (anh Ashley), tôi đã cảm thấy sự tin cậy cũng như tiêu chuẩn của Cát Bà. Cát Bà có đầy đủ các tiêu chuẩn thích hợp để xây dựng phòng thí nghiệm học tập như  điều kiện con người, điều kiện thiên nhiên, kinh tế xã hội phù hợp. Tôi được biết các điều kiện trên tại Cát Bà rất phù hợp đối với việc xây dựng một phòng thí nghiệm học tập phát triển bền vững theo sáng kiến của UNESCO.

Trước đây, chính quyền bang Queensland đã sang thăm thành phố Hải Phòng và được thành phố đón tiếp nồng hậu và trân trọng. Trong dịp đến thăm đó, chúng tôi đã đặt vấn đề với thành phố là cùng hợp tác để xây dựng Cát Bà thành phòng thí nghiệm học tập. Lãnh đạo thành phố Hải Phòng ủng hộ chúng tôi và hai bên đều có ghi nhớ về sự kiện này. Như vậy, so với các tiêu chí, Cát Bà đã hội tụ đủ và nhất là được sự ủng hộ của thành phố, Cát Bà sẽ trở thành phòng thí nghiệm học tập đầu tiên trên thế giới. Đây là mẫu hình để chúng tôi tiếp tục phát triển sau này.

- Vậy khi nào Cát Bà  trở thành phòng thí nghiệm học tập như mong muốn của UNESCO cũng như sự kỳ vọng của thành phố Hải Phòng?

- Chúng tôi đã bắt đầu thực hiện và việc chuẩn bị đầy đủ các yếu tố chiếm một thời gian khá lớn. Phòng thí nghiệm học tập không phải là những công trình nên không thể nói đến tiến độ, mà thực chất là phải tạo ra sự chuyển biến trong nhận thức của chúng tôi, của thành phố Hải Phòng cũng như người dân Cát Bà. Trước hết ta phải xem xét yếu tố xã hội phù hợp chưa, nếu chưa cần có sự thay đổi. Sẽ rất khó thành công nếu người dân ở đó nghèo đói và phải tàn phá tự nhiên để kiếm sống. Hoặc nếu như có một dự án du lịch nào đó, có lợi về mặt kinh tế, không chú ý đến bảo tồn mà cho phép triển khai xây dựng thì sẽ hỏng. Điều cần thiết nữa là cảnh quan môi trường, phải tạo cho vùng này cảnh quan môi trường phù hợp. Tôi biết thành phố Hải Phòng đã làm rất tốt điều này tại Cát Bà và có thể nói, nỗ lực của thành phó Hải Phòng đã thành công bước đầu. Tuy nhiên, để xây dựng phòng thí nghiệm học tập cho sự phát triển bền vững, điều thiết yếu là con người. Vấn đề ở đây là cần  tiếp tục tuyên truyền rộng rãi trong nhân dân và phải cùng với người dân tham gia bảo tồn cho sự phát triển bền vững. Đó chính là bảo tồn dựa vào cộng đồng và chỉ khi nào bảo tồn dựa vào cộng đồng đạt hiệu quả,  khi đó Cát Bà mới có thể trở thành phòng thí nghiệm học tập.

- Xin cảm ơn giáo sư.

Mai Lâm (thực hiện)