Cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân: Dân vất vả vì quy định chặt chẽ

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa
(PLO) - Quy định về thủ tục xác nhận tình trạng hôn nhân theo Luật Hộ tịch năm 2014 được cho là có nhiều điểm ưu việt. Tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai thì người dân đang rất vất vả để có được giấy xác nhận.

Chạy dài mới được cam đoan

Anh D.P.N.T (trú tại phường 6, quận 3, TP HCM) từng đi du học ở Pháp bốn năm, sau đó về nước. Gần đây anh Tiến chuẩn bị kết hôn nên mang chứng minh nhân dân, hộ khẩu đến UBND phường 6, quận 3 làm thủ tục xác nhận độc thân. Cán bộ tư pháp phường nói anh Tiến có khoảng thời gian cư trú bốn năm ở nước ngoài nên theo Nghị định 123/2015/NĐ-CP (hướng dẫn Luật Hộ tịch năm 2014), anh Tiến phải chứng minh tình trạng hôn nhân trong khoảng thời gian ở nước ngoài.

Anh Tiến kể: “Cán bộ tư pháp hướng dẫn tôi nhờ Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp xác nhận. Nếu quá hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được thư mà tôi không được hồi âm thì phường sẽ có văn bản gửi cơ quan này để hỏi. Nếu sau 15 ngày phường cũng không nhận được kết quả thì tôi được viết cam kết”. Anh bày tỏ, muốn làm người dân chấp hành pháp luật và không muốn phức tạp về sau nên trung thực khai báo khoảng thời gian đi du học nước ngoài nhưng gặp khó khăn phức tạp như vậy.

Việc xác nhận tình trạng hôn nhân ngay ở trong nước cũng gian nan không kém như trường hợp của chị N.T.M.O (trú phường 9, quận Gò Vấp, TP HCM) phản ánh với báo chí. Chị O cho biết đã phải mất 14 ngày với 7 lần qua lại 3 phường khác nhau gồm phường 9, quận Gò Vấp; phường Tân Thành, phường Tân Sơn Nhì, quận Tân Bình để làm thủ tục cấp giấy xác nhận. Riêng tại phường Tân Thành, do năm 2003 có sự kiện tách phường, chị O phải mất 4 ngày và 3 lần lên UBND phường để có được một tờ giấy xác nhận tình trạng hôn nhân từ năm 2000 - 2003. 

Nhiều người dân phản ánh thủ tục xác nhận tình trạng hôn nhân hiện nay rắc rối và khó khăn so với quy định cũ. Trước ngày 1/1/2016, địa phương nơi cư trú cuối cùng của người có yêu cầu xác nhận độc thân thực hiện việc xác nhận, còn những khoảng thời gian tại các nơi cư trú trước đó người dân được cam kết và chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, sau ngày 1/1/2016 khi Luật Hộ tịch có hiệu lực, quy trình này đã thay đổi. 

Theo đó, Luật Hộ tịch 2014 và Nghị định 123 quy định người từng đăng ký thường trú tại nhiều nơi khác nhau phải có trách nhiệm chứng minh về tình trạng hôn nhân của mình. Nếu không chứng minh được, UBND phường nơi đăng ký thường trú cuối cùng sẽ gửi văn bản đề nghị những nơi người này từng đăng ký thường trú xác nhận về khoảng thời gian người này cư trú tại đó. Thông tư 15/2015/TT-BTP đưa ra thêm một “cửa” nữa là nếu quá hạn mà không nhận được văn bản trả lời của các cơ quan được hỏi thì mới cho người dân được cam kết.

Bảo đảm cấp đúng người và sử dụng đúng mục đích

Tuy nhiên, là “cánh tay nối dài” giúp Nhà nước quản lý về hộ tịch, những cán bộ công chức tư pháp xã, phường cũng có nỗi niềm riêng. Nhiều ý kiến muốn làm chặt chẽ với người đã từng ở nhiều nơi cư trú khác nhau. Vì có địa phương đã xảy ra chuyện vợ chồng bất hòa, chưa ly hôn nhưng vẫn được cấp giấy kết hôn mới gây những hệ lụy hết sức phiền toái. Thậm chí nhiều trường hợp vì quan hệ làng, xã nên nể nang mà cấp giấy chứng nhận độc thân trong khi không biết rõ công dân đó có tồn tại quan hệ hôn nhân hợp pháp hay không. 

Nếu quá tin tưởng giấy cam đoan do công dân xuất trình hoặc thiếu kiểm chứng... sẽ rất khó kiểm soát, quyền lợi của những đứa trẻ sinh ra từ những cuộc “hôn nhân hờ” đó không được bảo đảm, ít nhất là quyền được khai sinh, quyền thừa kế. Trong nhiều quan hệ dân sự khác, việc cấp giấy kết hôn cho người đang có vợ chồng hợp pháp là sự tiếp tay cho các hành vi lừa đảo, tẩu tán tài sản… Nhiều trường hợp sau thời gian rất lâu mới bị phát hiện và khi ấy giải quyết hậu quả pháp lý là rất khó khăn. Trong khi đó, việc xử lý người cam kết không đúng hiện vẫn đang bỏ ngỏ.

Cục trưởng Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực (Bộ Tư pháp) Nguyễn Công Khanh lý giải: Theo Luật Hộ tịch (Điều 76, khoản 3) và Nghị định 123 (mục 3, Chương III) thì “cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân cho công dân” không chỉ là hoạt động hành chính thông thường của UBND cấp xã, mà là một loại việc hộ tịch, được thực hiện bằng một thủ tục hành chính chặt chẽ, bảo đảm cấp đúng người và sử dụng đúng mục đích. 

Trong giai đoạn chuyển tiếp (giai đoạn Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư chưa được vận hành đồng bộ, thống nhất trên cả nước), việc cấp xác nhận tình trạng hôn nhân cho người dân (như Nghị định 123 quy định) là cần thiết nhằm bảo vệ quyền lợi của công dân và những người liên quan khi tham gia các quan hệ, giao dịch, cũng như bảo đảm chính xác dữ liệu thông tin đầu vào cho Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. 

Vì vậy, Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định, trước hết cá nhân có trách nhiệm chứng minh về tình trạng hôn nhân của mình, nhất là đối với người đã qua nhiều nơi cư trú khác nhau (khoản 4 Điều 22). Nếu người dân tự chứng minh được, sẽ rút ngắn thời gian chờ đợi để thúc đẩy việc cấp xác nhận nhanh hơn.

Trường hợp người dân khó khăn trong việc tự chứng minh về tình trạng hôn nhân (do không nhớ rõ địa chỉ, không có giấy tờ chứng minh..., thì UBND cấp xã (nơi nhận hồ sơ) có văn bản đề nghị nơi thường trú trước đây xác minh. Nếu công dân có thời gian cư trú ở nước ngoài, nay đã về Việt Nam thì cũng phải xác minh tình trạng hôn nhân trong thời gian cư trú ở nước ngoài (bằng cách xác minh qua Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài). “Tinh thần Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định chặt chẽ là như vậy” – ông Khanh nhấn mạnh. 

Tin cùng chuyên mục

Bộ Công an đề xuất quy trình cấp căn cước điện tử từ ngày 1/7/2024

Bộ Công an đề xuất quy trình cấp căn cước điện tử từ ngày 1/7/2024

(PLVN) -Bộ Công an đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định về định danh và xác thực điện tử, trong đó đề xuất quy trình đăng ký căn cước điện tử đối với công dân Việt Nam. Nếu được thông qua, Nghị định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7 tới, cùng thời điểm với Luật Căn cước, đồng thời thay thế cho Nghị định số 59/2022 quy định về định danh và xác thực điện tử.

Đọc thêm

Bộ Tư pháp gặp mặt đầu Xuân Giáp Thìn 2024

Bộ trưởng Lê Thành Long gặp mặt và chúc tết đầu xuân các cán bộ, công chức, viên chức và người lao động Bộ Tư pháp.
(PLVN) -Ngày 15/02 (ngày 06/01 Tết Âm lịch) - ngày làm việc đầu tiên của năm Giáp Thìn, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long cùng các Thứ trưởng: Nguyễn Khánh Ngọc, Đặng Hoàng Oanh, Mai Lương Khôi, Nguyễn Thanh Tịnh, Trần Tiến Dũng đã gặp và chúc tết đầu xuân các cán bộ, công chức, viên chức và người lao động Bộ Tư pháp. 

Đầu Xuân, “gõ cửa” Tư pháp địa phương

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long trao Cờ đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua năm 2023 cho Sở Tư pháp TP HCM. (Nguồn ảnh: Sở Tư pháp TP HCM)
(PLVN) - Những ngày đầu Xuân Giáp Thìn, tại các cơ quan Tư pháp địa phương không khí làm việc diễn ra hết sức khẩn trương. Ngành Tư pháp các tỉnh quán triệt và thực hiện nghiêm chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Tư pháp “vui tươi, lành mạnh, an toàn, tiết kiệm”, bảo đảm chất lượng, tiến độ công việc và không để chậm trễ, ảnh hưởng đến người dân trong việc giải quyết những thủ tục hành chính.

Nỗ lực số hóa sổ hộ tịch

Nỗ lực số hóa sổ hộ tịch
(PLVN) - Xác định nhiệm vụ số hóa sổ hộ tịch là rất quan trọng để xây dựng Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, Bộ Tư pháp thường xuyên hướng dẫn, đôn đốc các địa phương đồng thời đề nghị UBND các tỉnh, thành phố quan tâm bố trí kinh phí, chỉ đạo đẩy nhanh công tác này.

Dấu ấn vị Bộ trưởng qua gần 8 năm “dẫn dắt” ngành Tư pháp

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long.
(PLVN) - Gần 8 năm trên cương vị Bộ trưởng Tư pháp, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Ban cán sự đảng, Bộ trưởng Lê Thành Long luôn là vị Bộ trưởng của hành động, nắm chắc lý luận, sâu sát thực tiễn, truyền lửa đam mê tới mỗi công chức, viên chức, người lao động trong toàn Ngành.

Thúc đẩy hoạt động chuyển đổi số tại Bộ, ngành Tư pháp

Lớp bồi dưỡng, nâng cao kiến thức về chuyển đổi số, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của Bộ, ngành Tư pháp. (Ảnh: PV)
(PLVN) - Thời gian qua, Bộ, ngành Tư pháp đã có những bước đột phá về công tác chỉ đạo, điều hành, cũng như công tác chuyên môn trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), chuyển đổi số; bảo đảm an toàn, an ninh thông tin mạng; từng bước góp phần xây dựng Chính phủ điện tử, Chính phủ số.

Sự chủ động đến từ các cơ quan thi hành án dân sự địa phương

Sự chủ động đến từ các cơ quan thi hành án dân sự địa phương
(PLVN) - Trong bối cảnh lượng việc và tính chất phức tạp ngày càng tăng, các cơ quan Thi hành án dân sự (THADS) đã chủ động triển khai nhiều giải pháp như đẩy mạnh phương châm quản lý “hướng về cơ sở”; tăng cường phối hợp liên ngành; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ… để giảm tải áp lực và nâng cao hiệu quả giải quyết công việc.

Công tác Thi hành án dân sự: Sự nỗ lực, bứt phá của những “cánh chim đầu đàn”

Cục trưởng Cục THADS Hà Nội Phạm Văn Dũng tặng thưởng cho các cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác THADS năm 2023.
(PLVN) -Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ là 5 thành phố trực thuộc Trung ương với số lượng án phải thi hành rất lớn, kết quả của 5 địa phương này quyết định việc hoàn thành chỉ tiêu chung của cả nước. Với vai trò “cánh chim đầu đàn”, năm 2023 vừa qua, 5 thành phố đã có nhiều giải pháp bứt phá, góp phần quan trọng đưa công tác thi hành án dân sự đạt cao nhất từ trước đến nay.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu dự lễ viếng Anh hùng LLVT Võ Thị Sáu và tặng quà gia đình chính sách

Đồng chí Nguyễn Thanh Tịnh cùng các đại biểu đến dâng hoa, dâng hương tại tượng đài Anh hùng LLVT, liệt sỹ Võ Thị Sáu.
(PLVN) - Ngày 4/2, đồng chí Nguyễn Thanh Tịnh, Thứ trưởng Bộ Tư pháp - nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, cùng các đại biểu đã đến thăm, tặng quà cho người có công, gia đình chính sách, các hộ có hoàn cảnh khó khăn nhân dịp Tết Nguyên đán tại huyện Đất Đỏ (Bà Rịa - Vũng Tàu) và dâng hương tại tượng đài Anh hùng LLVT, liệt sỹ Võ Thị Sáu.

Nâng cao vị thế, hình ảnh Bộ, ngành Tư pháp trong công tác hợp tác quốc tế

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Chủ tịch Quốc hội Hungary László Kövér chứng kiến Lễ ký, trao đổi văn kiện Chương trình hợp tác giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Hungary. (Ảnh: Doãn Tấn/ TTXVN)
(PLVN) - Trong năm 2023, hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế song phương và đa phương của Bộ, ngành Tư pháp tiếp tục được triển khai tích cực, chủ động nhằm tăng cường, đưa quan hệ hợp tác hữu nghị với các nước truyền thống, láng giềng đi vào chiều sâu, ngày càng bền chặt, đồng thời mở ra các quan hệ với đối tác mới.

Trụ sở Bộ Tư pháp thay “áo mới” chào mừng Tết Nguyên đán Giáp Thìn năm 2024

Trụ sở Bộ Tư pháp thay “áo mới” chào mừng Tết Nguyên đán Giáp Thìn năm 2024
(PLVN) - Tết Nguyên đán 2024 đang đến rất gần, các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp đã lần lượt hoàn thành công tác Tổng kết năm 2023 và triển khai nhiệm vụ năm 2024. Khẩn trương hoàn thành những công việc còn dang dở, tập thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của Bộ Tư pháp cũng đang hứng khởi, rộn ràng chuẩn bị chào đón xuân Giáp Thìn 2024. Phóng viên Cổng Thông tin điện tử Bộ Tư pháp đã ghi lại những hình ảnh, khoảnh khắc đầy màu sắc, tươi mới, rộn ràng và cũng rất khẩn trương tại trụ sở, khuân viên Bộ Tư pháp trong không khí Xuân đang tràn ngập khắp phố phường.

Ông Nguyễn Duy Tuấn giữ chức Phó Giám đốc Sở Tư pháp Bạc Liêu

Ông Nguyễn Duy Tuấn giữ chức Phó Giám đốc Sở Tư pháp Bạc Liêu
(PLVN) - Chiều ngày 2/2, Sở Tư pháp tỉnh Bạc Liêu tổ chức Hội nghị triển khai Quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu về công tác cán bộ. Theo đó, bổ nhiệm ông Nguyễn Duy Tuấn - Trưởng Phòng Hành chính và Bổ trợ Tư pháp giữ chức vụ Phó Giám đốc Sở Tư pháp.