Cấp giấy chứng nhận sức khỏe cho người đi biển: Quy định mới, cách làm cũ

Tiêu chuẩn bắt buộc

Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Trường Sơn, Viện trưởng Viện Y học biển Việt Nam cho biết, trong 5 năm (2001-2006), xã Lập Lễ (Thuỷ Nguyên) có 25 người tử vong trên biển do bệnh lý và tai nạn, không được cấp cứu kịp thời. Điều đó cho thấy, đi biển là nghề nguy hiểm, nhiều rủi ro, nhiều yếu tố bất lợi như sóng, gió, độ rung, xóc, bức xạ mặt trời, nhiệt độ cao, tiếng ồn trong buồng máy... Môi trường làm việc khép kín, chật hẹp, đơn điệu, đòi hỏi người lao động phải có bản lĩnh, khí chất mạnh mẽ, tâm lý vững vàng, có khả năng làm chủ bản thân. Từ năm 1990 đến nay, có 10 công trình nghiên cứu khoa học cấp Bộ thuộc các lĩnh vực y học và môi trường biển của Viện Y học biển, là trước đây Trung tâm Y học và môi trường biển (Đại học Y Hải Phòng) được nghiệm thu, làm cơ sở khoa học để Bộ Y tế xây dựng tiêu chuẩn sức khoẻ nghề đi biển vừa được ban hành tháng 6-2008.

Theo quy định của Bộ Y tế, có 3 tiêu chuẩn sức khoẻ đối với nghề đi biển, gồm tiêu chuẩn về thể lực, tâm- sinh lý và không mắc các bệnh, khuyết tật không phù hợp với nghề đi biển. Trong tiêu chuẩn về thể lực, người làm việc trên boong tàu có chiều cao tối thiểu từ 164cm, cân nặng 55 kg trở lên, những vị trí khác chỉ cần  cao từ 161cm và cân nặng 50 kg trở lên. Ngoài ra, còn một số tiêu chuẩn khác về vòng ngực trung bình, chỉ số BMI, lực bóp tay thuận, không thuận và lực kéo thân. Ngoài tiêu chuẩn về các chức năng sinh lý như hệ tim mạch, hô hấp, chức năng mắt, thần kinh, tâm lý, hệ thống cơ, xương, khớp, máu và nước tiểu, còn một danh mục bệnh và khuyết tật không phù hợp với nghề đi biển. Được biết, các tiêu chuẩn này chỉ áp dụng đối với thuyền viên, học sinh, sinh viên các trường đào tạo nghề đi biển, còn đối với ngư dân đánh bắt thuỷ, hải sản, Viện Y học biển đang xây dựng tiêu chuẩn riêng để trình Bộ Y tế ban hành trong thời gian tới. Theo Phó giáo sư Nguyễn Trường Sơn,  tiêu chuẩn sức khoẻ đối với ngư dân không cao như đối với thuyền viên. Vấn đề chiều cao sẽ không được đặt ra. Danh mục bệnh và  khuyết tật cũng ít hơn, bởi ngư dân không đi biển xa, dài ngày, chỉ  cần không mắc một số bệnh về mạch vành, tăng huyết áp, loét dạ dày hành tá tràng nặng, động kinh, rối loạn tâm lý... là được.

Đến năm 2011 phải có đủ nhân lực và thiết bị chuyên ngành

Phó giáo sư Nguyễn Trường Sơn khẳng định, trừ Viện Y học biển, hiện nay, chưa có cơ sở y tế nào đủ điều kiện kiểm tra sức khoẻ và cấp giấy chứng nhận cho người đi biển theo quy định mới của Bộ Y tế. Ngoài các thiết bị kiểm tra sức khoẻ thông thường, các bệnh viện phải có thiết bị chuyên dụng như máy đánh giá khả năng chịu sóng, máy đo khả năng xử lý thông tin và tets đánh giá về y học biển. Quan trọng hơn, việc khám, kiểm tra sức khoẻ phải do bác sĩ chuyên ngành y học biển thực hiện. Sau đó, chỉ các bác sĩ trình độ sau đại học trở lên ( chuyên khoa 1, 2, thạc sĩ, tiến sĩ) mới được kết luận người lao động có đủ tiêu chuẩn đi biển hay không. Thực tế, có bệnh viện đủ máy móc, thiết bị nhưng chưa có bác sĩ chuyên ngành y học biển. Trước thực trạng này, Bộ Y tế yêu cầu đến năm 2011, các cơ sở y tế phải đáp ứng các yêu cầu về nhân lực và thiết bị mới được tổ chức khám, kiểm tra và cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện đi biển.

Được biết,  một số bệnh viện tại thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa-Vũng Tàu, Khánh Hoà, Bình Định đang thực hiện quyết định mới của Bộ Y tế. Riêng thành phố Hải Phòng, nơi Viện Y học biển Việt Nam “đóng đô” lại chưa có động tĩnh gì.  Như vậy, việc khám, kiểm tra sức khoẻ cho người đi biển tại các bệnh viện ở Hải Phòng vẫn thực hiện theo quy định cũ trong điều kiện thiếu thiết bị và bác sĩ chuyên ngành về y học biển.

Minh Khuê