Cao Bằng: Đổi mới, nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý cho đồng bào vùng sâu, vùng xa

Đưa chính sách trợ giúp pháp lý về tận cơ sở

Là tỉnh miền núi, biên giới, Cao Bằng có nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, điều kiện đi lại còn khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao. Đây cũng là những địa bàn người dân còn gặp không ít khó khăn trong tiếp cận thông tin và dịch vụ pháp lý.

Từ thực tế đó, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Cao Bằng xác định việc đưa chính sách trợ giúp pháp lý đến tận cơ sở là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Thay vì chỉ chờ người dân tìm đến, hoạt động trợ giúp pháp lý được chủ động đưa về cộng đồng thông qua nhiều hình thức phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.

Trung tâm đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức các hội nghị truyền thông, khảo sát về trợ giúp pháp lý, cấp phát tài liệu, tư vấn và hướng dẫn trực tiếp và bố trí các bảng thông tin để người dân dễ dàng tìm hiểu và tiếp cận chính sách.

Trong năm 2025 và 8 tháng đầu năm 2026, Trung tâm đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức 45 hội nghị truyền thông, khảo sát về trợ giúp pháp lý với 2.846 lượt người tham dự; biên soạn, cấp phát 35.000 tờ gấp và 4.000 cuốn sổ tay về trợ giúp pháp lý, đồng thời lắp đặt 114 bảng thông tin trợ giúp pháp lý tại các nhà văn hóa cộng đồng ở nhiều xóm, xã trên địa bàn tỉnh.

Thông qua các hoạt động tại cơ sở, người thực hiện trợ giúp pháp lý không chỉ cung cấp thông tin mà còn trực tiếp lắng nghe, tiếp nhận những vướng mắc pháp luật của người dân, hướng dẫn về quyền được trợ giúp pháp lý và cách thức yêu cầu trợ giúp khi phát sinh vụ việc.

Trợ giúp pháp lý – điểm tựa pháp lý cho người dân

Xác định người được trợ giúp pháp lý là trung tâm của hoạt động, Trung tâm luôn chú trọng nâng cao chất lượng tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng và đại diện ngoài tố tụng nhằm bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý.

Trong năm 2025 và 8 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Cao Bằng đã thực hiện 1.241 vụ việc trợ giúp pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho 1.241 lượt người. Trong đó có 950 người dân tộc thiểu số, 77 trẻ em, 29 người thuộc hộ nghèo và 09 người có công với cách mạng, cùng các đối tượng khác thuộc diện được trợ giúp pháp lý theo quy định. 100% vụ việc hoàn thành được đánh giá đạt chất lượng tốt.

Đặc biệt, đối với các vụ việc tham gia tố tụng, Trợ giúp viên pháp lý không chỉ tư vấn, giải thích pháp luật mà còn trực tiếp tham gia quá trình tố tụng, nghiên cứu hồ sơ, đánh giá các tình tiết và thực hiện các hoạt động nghiệp vụ cần thiết nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý.

Hiệu quả của trợ giúp pháp lý vì thế không chỉ được đo bằng số lượng vụ việc được tiếp nhận, giải quyết, mà quan trọng hơn là chất lượng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của từng người dân. Mỗi vụ việc được giải quyết kịp thời, đúng pháp luật là thêm một trường hợp được tiếp cận công lý, góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với chính sách trợ giúp pháp lý.

Tăng cường phối hợp, không bỏ sót người cần trợ giúp pháp lý

Để người thuộc diện được trợ giúp pháp lý có thể tiếp cận dịch vụ ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng, Trung tâm duy trì phối hợp với Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, Công an, Bộ đội Biên phòng và các cơ quan, đơn vị có liên quan trong việc phát hiện, giới thiệu và bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý của người dân.

Thực tế cho thấy, do hạn chế về nhận thức pháp luật, điều kiện tiếp cận thông tin và trình độ văn hóa, vẫn có những trường hợp người dân chưa biết hoặc chưa hiểu đầy đủ về quyền được trợ giúp pháp lý. Vì vậy, công tác phối hợp về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng có vai trò quan trọng trong việc phát hiện, giới thiệu kịp thời người thuộc diện được trợ giúp pháp lý. Theo số liệu được tổng hợp từ công tác phối hợp trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng, Cao Bằng có 1.149 vụ việc trợ giúp pháp lý bằng hình thức tham gia tố tụng kết thúc trong năm 2025 và 8 tháng đầu năm 2026.

Bên cạnh đó, Trung tâm duy trì đường dây nóng để tiếp nhận thông tin, hướng dẫn và giải đáp về trợ giúp pháp lý, cung cấp mẫu đơn yêu cầu và các tài liệu liên quan tại Trung tâm, Chi nhánh Trợ giúp pháp lý và các cơ quan tiến hành tố tụng theo quy định.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, mở thêm kênh tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý cho người dân

Cùng với việc hướng mạnh hoạt động về cơ sở, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Cao Bằng từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động chuyên môn.

Hiện nay, 100% vụ việc trợ giúp pháp lý được cập nhật đầy đủ, kịp thời trên Hệ thống thông tin trợ giúp pháp lý. Việc tiếp nhận yêu cầu trợ giúp pháp lý bằng hình thức điện tử cũng từng bước được triển khai, góp phần tạo thuận lợi cho người dân và rút ngắn thời gian thụ lý, giải quyết hồ sơ.

Việc số hóa hoạt động trợ giúp pháp lý cũng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, theo dõi vụ việc, đồng thời tạo cơ sở để từng bước hình thành phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý phù hợp hơn với yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số.

Đối với địa bàn miền núi, nơi khoảng cách địa lý có thể trở thành một trong những rào cản đối với việc tiếp cận dịch vụ, việc kết hợp giữa truyền thông trực tiếp tại cơ sở với các phương thức tiếp nhận điện tử có ý nghĩa thiết thực, giúp mở rộng khả năng tiếp cận trợ giúp pháp lý cho người dân.

Tiếp tục hướng về cơ sở, bảo đảm quyền tiếp cận công lý

Phát huy những kết quả đã đạt được, trong thời gian tới, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Cao Bằng sẽ tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng dịch vụ công, đẩy mạnh chuyển đổi số và hướng mạnh về cơ sở. Qua đó, từng bước đưa chính sách trợ giúp pháp lý đến gần hơn với người dân, nhất là người dân ở vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng yếu thế; góp phần bảo đảm người thuộc diện được trợ giúp pháp lý đều có cơ hội tiếp cận công lý một cách bình đẳng và kịp thời.