Cảnh báo ô nhiễm môi trường do đốt rơm rạ

Đốt rơm rạ lợi bất cập hại, gây ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe người dân.
Đốt rơm rạ lợi bất cập hại, gây ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe người dân.
(PLVN) - Thời gian gần đây, không khí ở Hà Nội và nhiều tỉnh, thành Đồng bằng Bắc Bộ liên tục trong tình trạng ô nhiễm nặng ở mức gây hại cho sức khỏe, ô nhiễm bụi mịn tăng cao, trong đó nguyên nhân được xác định do đốt rơm rạ sau thu hoạch.

Thực trạng theo chu kỳ

Theo chu kỳ, cứ sau các vụ thu hoạch lúa, tình trạng đốt rơm rạ lại diễn ra phổ biến. Hiện đang là thời điểm thu hoạch vụ lúa đông xuân (còn gọi là vụ chiêm) ở các địa phương. Sau khi thu hoạch lúa, nông dân thường có thói quen đốt rơm rạ dọn đồng, chuẩn bị cho vụ mới với quan điểm đốt lấy tro bón cho đất cũng như giảm thiểu được chi phí, nhân công xử lý rơm rạ, đồng thời tiêu diệt được mầm mống dịch hại… 

Nhưng trên thực tế, việc này “lợi ít, hại nhiều” khi mà khói rơm khuếch tán bay mù mịt gây ô nhiễm môi trường, ngoài ra còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Thậm chí, đốt rơm rạ còn làm mất chất dinh dưỡng của đất, tiêu diệt các loại thiên địch có ích, dẫn đến phát sinh nhiều bệnh dịch hại lúa. 

Tình trạng người dân phơi rơm, thóc hoặc đốt rơm tràn lan diễn ra tại nhiều tỉnh, thành khu vực Đồng bằng Bắc Bộ như: Thái Bình, Bắc Ninh, Nam Định, Thanh Hóa… thậm chí tại nhiều vùng quê ngoại thành Hà Nội, mỗi khi đến mùa thu hoạch, máy tuốt lúa sẽ được để ngay bên vệ đường, khi xong, thóc được đóng vào các bao tải, còn rơm được chất đống phơi ngoài đường, đợi đến khô mọi người sẽ đem ra đốt.

Chị Nguyễn Thu Thủy ở Mê Linh, Hà Nội cho biết: “Vào mùa thu hoạch người dân đốt rơm rạ ngoài đồng, ở lề đường cũng gây khó chịu, ai đi qua, ở gần cũng nóng bức, thậm chí cay mắt vì khói. Thế nhưng, cũng không ai nói hay lên tiếng. Vì thói quen, sự cảm thông cho nhau, ai cũng tặc lưỡi cho qua vì ngày mùa nên thông cảm. Không ai ý kiến gì cả, thậm chí có ý kiến thì chắc cũng không có cách nào khắc phục triệt để.

Thu hoạch lúa rồi, rơm rạ phát sinh phải xử lý chứ biết làm sao? Trâu, bò giờ không ai nuôi, cũng không ai dùng để đun nấu như xưa. Nói không đốt thì chắc rơm rạ cũng chất đống ở ngoài đồng. Cấm đốt là việc nên làm nhưng chính quyền, Nhà nước cũng cần có biện pháp phù hợp để hướng dẫn người dân cách xử lý khác hợp lý hơn” - chị Thủy bày tỏ quan điểm.

Không khí ngột ngạt vì rơm rạ

Chi cục Bảo vệ môi trường Hà Nội cho biết, từ ngày 7 đến 13/6, chất lượng không khí ở thành phố Hà Nội có xu hướng kém, xấu về đêm và cải thiện dần vào trưa và chiều hôm sau. Chỉ số chất lượng không khí (AQI) dao động từ 17 đến 150. 

Cụ thể, kết quả phân tích chất lượng không khí tại 10 trạm trong nội thành cho thấy, chỉ số chất lượng không khí được cải thiện tích cực nhất là Tây Mỗ, Mỹ Đình, Tân Mai và Hoàn Kiếm. Một số ngày trong tuần khu vực: Hàng Đậu, Phạm Văn Đồng, Minh Khai, Trung Yên 3 và Thành Công nồng độ các chất ô nhiễm trong không khí có xu hướng tăng cao vào ban đêm và rạng sáng.

Một số khu vực ở ngoại thành, từ 19h hôm trước đến 4h ô nhiễm không khí tăng mạnh. Điển hình như ở thị trấn Sóc Sơn (huyện Sóc Sơn), khu vực xã Sài Sơn (huyện Quốc Oai), khu vực Xuân Mai...

Theo Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường Hà Nội Mai Trọng Thái, ngoài nguyên nhân do thời tiết, bụi mịn từ phương tiện giao thông, công trình xây dựng, nhiều khu vực trên địa bàn thành phố còn bị tác động bởi khói rơm rạ.

Những ngày cuối tuần, khi tình trạng đốt rơm rạ ở ngoại thành và các tỉnh, thành phố lân cận giảm, chất lượng không khí ở nội thành dần ổn định trở lại mức tốt và trung bình. Chi cục Bảo vệ môi trường Hà Nội khuyến cáo, người dân hạn chế đốt rác, giảm thiểu đun nấu bằng than tổ ong. Đặc biệt, các khu vực ngoại thành không đốt rơm rạ sau khi thu hoạch.

TS. Hoàng Dương Tùng - Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam cho biết, khi đốt rơm rạ, một lượng bụi mịn có đường kính 1/30 sợi tóc sẽ đi sâu vào phổi, máu của người hít phải, gây nên các bệnh về đường hô hấp cấp tính và mạn tính. Nếu như với ô nhiễm bụi bình thường, chỉ cần dùng khẩu trang là có thể ngăn chặn được. Còn với bụi mịn, khẩu trang cũng vô ích.

TS Tùng cũng cho hay, trong khói đốt rơm rạ có các hạt bụi nhỏ, bồ hóng muội than, khí CO, CO2, SO2, NO2... Khói rơm, rạ có tính cay, làm chảy nước mắt, gây kích thích phản ứng ở họng, khiến người hít khói rơm rạ dễ bị ho, hắt hơi, buồn nôn, ngạt thở...

Khói do đốt rơm rạ thường cháy không thành ngọn lửa nên sinh ra rất nhiều khí CO (gọi là khí monoxide carbon). Đây là loại khí rất độc có thể gây chết người. Người hít nhiều và kéo dài có thể biến đổi cấu trúc của bộ máy hô hấp, dễ mắc nhiễm trùng phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ung thư phổi...

Về lâu dài, khói bụi, khí độc hít phải sẽ gây tổn thương khó nhận thấy nhưng nguy hiểm vì nó từ từ phá hủy bộ máy hô hấp. Trước hết là mũi họng, thanh quản bị viêm thường xuyên. Dấu hiệu ban đầu chỉ là hắt hơi, sổ mũi nhưng sau đó dẫn đến viêm mạn tính đường hô hấp trên.

Người bị bệnh sẽ luôn trong tình trạng thiếu oxy, dẫn đến suy giảm sức khỏe và dễ mắc các bệnh khác như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, viêm phế quản, viêm phổi và ung thư phổi. Khi đường hô hấp trên bị tấn công và phá hủy dần, sẽ không còn khả năng ngăn chặn những bụi bặm vi trùng tấn công sâu hơn vào phế quản và phổi.

Bị viêm lâu ngày, khí quản phải chống lại bằng cách tăng tiết nhiều đờm gây cản trở lưu thông bình thường ở đường thở. Tắc nghẽn này gây khó thở và ứ đọng đờm dãi, trở thành môi trường cho các vi khuẩn sinh sôi và dần đẩy người bệnh vào suy hô hấp, suy tim, suy nhược cơ thể và tử vong.

Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý

Xung quanh câu chuyện khói rơm, rạ gây ô nhiễm, đã có nhiều kiến nghị gửi tới cơ quan chức năng để tìm giải pháp ngăn chặn, xử lý. Thậm chí thành phố Hà Nội có thời điểm từng ra chỉ thị cấm hành vi đốt rơm rạ, bởi việc làm này đã ảnh hưởng tiêu cực đến bầu không khí của Thủ đô nhiều năm qua.  

Trước hiện tượng ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại Hà Nội và các tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ vào buổi tối do đốt rơm rạ, Tổng cục Môi trường khuyến cáo người dân nên hạn chế các hoạt động ngoài trời vào buổi tối.

Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, còn về lâu về dài cần phải có giải pháp tổng thể, kể các các quy định và pháp luật cũng như các giải pháp công nghệ để giải quyết tình trạng này. Đây cũng là một trong những nội dung đáng chú ý trong Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi đang được Bộ Tài nguyên và Môi trường lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân.

Trả lời truyền thông, ông Lê Hoài Nam - Vụ trưởng Vụ Quản lý chất lượng - Tổng cục Môi trường cho biết, trước đây, các nội dung có liên quan đến bảo vệ môi trường nông thôn nói chung, tận thu phụ phẩm nông nghiệp nói riêng được quy định rời rạc, phân tán tại nhiều điều khoản dẫn đến tình trạng khó khăn trong quá trình thực thi tại chính quyền địa phương các cấp. Chính vì vậy, trong Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi lần này có hẳn một điều luật quy định rơm rạ phải được sử dụng để sản xuất phụ phẩm nông nghiệp. 

Được biết, hiện nay nhiều địa phương đang áp dụng phương pháp vùi lấp rơm rạ. Tuy nhiên, khi áp dụng phương pháp này cần chú ý áp lực của cỏ dại và bệnh lúa có thể gia tăng khi rơm rạ được vùi vào đất và có thể gây hiện tượng ngộ độc hữu cơ. Vì vậy, có thể thay thế một giải pháp bền vững hơn bằng cách dùng rơm rạ là làm thức ăn gia súc nơi mà thức ăn gia súc khan hiếm hoặc bán cho người dùng phủ đất trồng rau màu, làm nấm…

Tin cùng chuyên mục

Ảnh minh họa: Ngọc Nga

Nắng nóng ở Bắc Bộ sắp giảm dần

(PLVN) -  Theo Trung tâm dự báo KTTV Quốc gia, khoảng ngày 22-23/6, nắng nóng ở khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ có khả năng giảm dần. Trong khi đó, ngày mai (20/6) nắng nóng và nắng nóng gay gắt vẫn bao trùm 2 khu vực trên.

Đọc thêm

Vùng núi Bắc Bộ có mưa rào và dông

Ảnh minh hoạ: Ngọc Nga
(PLVN) - Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày mai (18/6) vùng núi Bắc Bộ có mưa rào và dông vào chiều tối và đêm, còn ban ngày có nắng nóng, trong khi đó tại khu vực đồng bằng Bắc Bộ, Thanh Hoá đến Quảng Ngãi có nắng nóng và nắng nóng gay gắt.

Trồng thêm cây cho đời thêm xanh

Chương trình trồng cây trong trường học giúp xây dựng môi trường học tập xanh, khơi gợi tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường ở học sinh. Nguồn Gaia.
(PLVN) - Nhiều nghiên cứu cho thấy, những thành phố càng có nhiều cây xanh, người dân càng hạnh phúc hơn. Sống trong không gian xanh còn đặc biệt có ý nghĩa đối với sự phát triển cấu trúc não bộ của trẻ em.

Ngày mai, Bắc Bộ và Nam Bộ vẫn có mưa dông

Ảnh minh họa: Ngọc Nga
(PLVN) -  Theo Trung tâm dự báo KTTV Quốc gia, ngày mai (16/6) khu vực Bắc Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ vẫn duy trì hình thái thời tiết mưa dông, trong khi đó nắng nóng vẫn tiếp diễn ở Trung Bộ.

Tăng cường pháp lý để bảo vệ “sức khỏe” rạn san hô

San hô tại vùng biển Quảng Ngãi. (Ảnh minh họa: VGP/Lưu Hương)
(PLVN) - San hô được xem là “mái nhà” - sinh cư, kiếm ăn, sinh sản của hàng ngàn sinh vật biển. Rạn san hô cũng là những cảnh quan tự nhiên đặc sắc vô cùng kỳ thú dưới đáy biển, là tiềm năng cho phát triển du lịch sinh thái biển... Tuy nhiên, hàng loạt rạn san hô đang bị đe dọa, nhiều vùng đang trong tình trạng nguy cấp.

Cuối tuần này miền Bắc có mưa lớn

Ảnh minh hoạ: Ngọc Nga
(PLVN) - Theo ông Nguyễn Văn Hưởng - Trưởng phòng Dự báo Thời tiết, Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, từ đêm 14/6 đến đêm 15/6, ở khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông.

Vụ hỏa hoạn sáng nay ở Hà Nội: Chính quyền sẽ tổ chức cưỡng chế tháo dỡ vào ngày mai

Hình ảnh vụ cháy nhà xưởng không phép mọc trên đất dự án ở Yên Hòa, Cầu Giấy.
(PLVN) - Sáng ngày 13/6, một kho xưởng rộng khoảng 300m2 xây dựng không phép, tồn tại trong thời gian dài bất ngờ bị cháy. Khu vực bị cháy thuộc Dự án xây dựng Trường học trên địa bàn phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy. Chính quyền địa phương cho biết sẽ triển khai cưỡng chế tháo dỡ vào ngày mai 14/6/2024. 

Bàn giải pháp giảm thiểu ô nhiễm nước hệ thống thủy lợi Bắc Đuống

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Song Hà, phát biểu tại hội thảo.
(PLVN) -Ngày 13/6, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam (Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn), tổ chức Hội thảo khoa học “Kết quả thực hiện các biện pháp khoa học công nghệ giảm thiểu ô nhiễm nước và đóng góp ý kiến cho quy trình vận hành, phương án tổ chức quản lý và quy chế bảo vệ chất lượng nước trong hệ thống thủy lợi Bắc Đuống”.

Ngày mai, nơi nào nắng nóng nhất?

Ảnh minh hoạ: Ngọc Nga
(PLVN) -  Theo Trung tâm dự báo KTTV Quốc gia, ngày mai, 13/6, một số khu vực ở Bắc Bộ, Trung Bộ có nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất có nơi trên 39 độ C.

Cần giải pháp đồng bộ để quản lý thị trường tín chỉ carbon

Cần giải pháp đồng bộ để quản lý thị trường tín chỉ carbon
(PLVN) - Việt Nam chưa có quy định về sở hữu tín chỉ carbon rừng trong mối quan hệ với quyền sở hữu rừng, quyền sử dụng rừng; trong khi đây là điều kiện rất quan trọng để thực hiện chuyển nhượng tín chỉ carbon... Để xây dựng và phát triển một TTTC carbon đồng bộ, Việt Nam cần sớm triển khai đồng bộ một số giải pháp. Báo Pháp luật Việt Nam ghi nhận một số ý kiến đề xuất của các chuyên gia đầu ngành về vấn đề này.

Đã cơ bản khống chế đám cháy tại Vườn Quốc gia Tràm Chim

Đã cơ bản khống chế đám cháy tại Vườn Quốc gia Tràm Chim
Ngay sau khi xảy ra vụ cháy rừng tại phân khu A1 của Vườn Quốc gia Tràm Chim, tối 11/6, tại UBND xã Phú Đức, huyện Tam Nông, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Phước Thiện có cuộc họp với lãnh đạo huyện Tam Nông cùng lãnh đạo các ngành liên quan để nắm tình hình công tác chữa cháy và những ảnh hưởng, thiệt hại do vụ cháy gây ra.

Phóng sinh 9 cá thể động vật hoang dã về Vườn quốc gia U Minh Hạ

Phóng sinh 9 cá thể động vật hoang dã về Vườn quốc gia U Minh Hạ
(PLVN) - Ngày 11/6, tại Vườn quốc gia U Minh Hạ (huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau), Phòng Điều tra, xử lý vi phạm về Lâm nghiệp thuộc Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bạc Liêu phối hợp với Ban trị sự chùa Phật Quang (xã Hiệp Thành, thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu) và Ban Quản lý Vườn quốc gia U Minh Hạ tổ chức phóng sinh 9 cá thể động vật hoang dã.

Nắng nóng ở Bắc Bộ và Trung Bộ

Ảnh minh họa: Ngọc Nga
(PLVN) -  Theo Trung tâm dự báo KTTV Quốc gia, ngày mai (12/6), khu vực trung du, đồng bằng Bắc Bộ và Hòa Bình có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C.