Cảnh báo nguy cơ ô nhiễm ánh sáng

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) -  Theo nghiên cứu toàn cầu về đêm “Global at night” của Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, ô nhiễm ánh sáng có tác động rất lớn đến môi trường, đặc biệt đối với các loài động vật. Dù vậy, các nguy cơ từ ô nhiễm ánh sáng vẫn luôn bị xem nhẹ so với các loại ô nhiễm khác.

Tiềm ẩn nhiều hệ luỵ khôn lường

Ô nhiễm ánh sáng là một trong những hệ luỵ của quá trình đô thị hoá. Hiểu đơn giản, ô nhiễm ánh sáng là việc sử dụng ánh sáng nhân tạo không đúng cách hoặc quá mức cần thiết, gây ra những hiện tượng chói loà, giảm tầm nhìn về đêm, tiềm ẩn những tác động tiêu cực tới sức khoẻ con người và môi trường sinh thái tự nhiên.

Nguồn của ô nhiễm ánh sáng có thể đến từ đèn đường giao thông, biển quảng cáo của các cửa hàng, thương hiệu, đèn trang trí, đèn của các phương tiện giao thông, đèn pha từ các sự kiện, lễ hội ngoài trời…

Cảnh báo nguy cơ ô nhiễm ánh sáng ảnh 1

Những nguy cơ từ việc lạm dụng quá mức ánh sáng nhân tạo vẫn chưa được quan tâm đúng mức tại Việt Nam. (Ảnh minh hoạ)

Ô nhiễm ánh sáng tương đối phổ biến tại các đô thị Việt Nam hiện nay và có xu hướng tăng nhanh tại các đô thị có tốc độ phát triển nhanh. Hàng loạt các hoạt động kinh tế, xã hội, sinh hoạt,… trong đời sống con người đều cần tới ánh sáng.

Ở các thành phố lớn có mật độ nhà cao tầng nhiều như Hà Nội, Hồ Chí Minh, có thể thấy hệ thống đèn điện bật mở liên tục cả ban ngày tới tận đêm khuya. Bên cạnh đó, những hoạt động từ các khu phố đêm, cửa tiệm, nhà hàng, quán bar, đường sá… thường tràn đầy ánh điện, sáng rõ như ban ngày.

Đáng nói, nghiên cứu gần nhất của Hiệp hội Năng lượng Việt Nam đã chỉ ra, việc lạm dụng ánh sáng nhân tạo cả ngày và đêm có ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường. Giải thích cụ thể hơn, đặc điểm sinh sống của phần lớn các loài sinh vật trên Trái đất có liên quan mật thiết đến ánh sáng: Các loài chim di cư dựa vào ánh sáng tự nhiên để tìm đường, một số loài chỉ hoạt động vào buổi tối khi không có ánh sáng, cây quang hợp dựa vào yếu tố ánh sáng...

Do đó, sự xuất hiện của các nguồn ánh sáng nhân tạo khác nhau gây nên sự nhiễu loạn đối với nhịp sinh học của các loài sinh vật cũng như gây mất cân bằng hệ sinh thái nói chung.

Nghiên cứu của các nhà khoa học Đại học Plymouth (Anh), được công bố trên tạp chí Science Advances năm 2020, đã chỉ ra ánh sáng nhân tạo từ các thành phố ven biển có nhiều tác động đến các loài sinh vật sống dưới đáy biển gần đó. Ngoài ra, 3/4 diện tích đáy biển gần các thành phố lớn đang tiếp xúc với mức độ ô nhiễm ánh sáng gây hại.

Theo các nhà khoa học, ô nhiễm ánh sáng còn có thể làm cho cây xanh bị rối loạn cơ chế quang hợp, có xu hướng rụng lá, tăng lượng khí CO2; gây xáo trộn mối quan hệ giữa động vật ăn thịt - con mồi cũng như chu kỳ sinh sản của động vật hoang dã.

Ánh sáng nhân tạo phát ra từ các đô thị thu hút hàng triệu côn trùng, làm mất nguồn thức ăn của các loài chim và phá vỡ chuỗi thức ăn tự nhiên.

Nhiều loài sinh vật biển dựa vào các tín hiệu tự nhiên như ánh sáng mặt trăng để định hướng vào ban đêm và tiến hành quá trình trao đổi chất, nhưng ô nhiễm ánh sáng ở các thành phố ven biển đã làm xáo trộn nhịp sinh học của chúng.

Điều đáng lo ngại là vấn đề ô nhiễm ánh sáng tại các đô thị ở Việt Nam vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Chưa có những nghiên cứu đánh giá tác động cụ thể từ ánh sáng nhân tạo đối với cuộc sống con người và thế giới tự nhiên, do đó vẫn còn rất ít cảnh báo về các nguy cơ đến từ ô nhiễm ánh sáng và cũng chưa có phương án ứng phó, khắc phục phù hợp.

Cần thêm ”luật" về ô nhiễm ánh sáng?

Nhiều nước châu Âu đã bổ sung điều khoản về “chống ô nhiễm ánh sáng nhân tạo” trong pháp luật hiện hành nhằm đưa ra những cơ sở pháp lý để người dân, doanh nghiệp tuân thủ, điều chỉnh độ phát sáng thân thiện hơn với môi trường từ các hoạt động kinh doanh và sinh hoạt.

Pháp luật hiện hành của Việt Nam vẫn chưa có các quy định cụ thể về ô nhiễm ánh sáng, cũng chưa có chế tài cho vi phạm cho hành sử dụng ánh sáng nhân tạo quá mức gây khó chịu, ảnh hưởng đến cộng đồng và môi trường xung quanh. Theo đó, việc ngăn chặn các mối nguy từ ô nhiễm ánh sáng mới chỉ dừng lại ở khuyến cáo, khuyến khích chứ chưa có những biện pháp cụ thể và mạnh mẽ hơn.

Đáng lo ngại, tình trạng sử dụng ánh sáng nhân tạo quá mức gia tăng tại các đô thị, không chỉ ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên, mà còn gây ra hiện tượng lãng phí năng lượng.

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, năm 2010 Việt Nam có 772 đô thị, đã tăng lên 862 đô thị trong năm 2020; như vậy tỷ lệ đô thị hóa năm 2020 lên 39,3%, tăng hơn 9% so với năm 2010.

Quá trình đô thị hoá, công nghiệp hoá với tốc độ gia tăng nhanh chóng mỗi năm là một trong những yếu tố đưa Việt Nam trải qua giai đoạn tăng mạnh về nhu cầu năng lượng. Đặc biệt tại các đô thị lớn vấn đề thiếu hụt năng lượng, ô nhiễm môi trường đều là những vấn đề nan giải.

Trong bối cảnh nước ta đang có nhiều động thái tích cực để giảm thiểu các nguy cơ từ biến đổi khí hậu và nâng cao công tác bảo vệ môi trường, nhiều ý kiến cho rằng, cần có các giải pháp tiết chế sử dụng ánh sáng nhân tạo, đặc biệt trong các đô thị, thay vào đó tận dụng ánh sáng từ nguồn năng lượng tự nhiên không phát thải.

Để làm được điều đó, cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn từ các cơ quan chức năng, đơn cử như đẩy mạnh các nghiên cứu về tác động của ô nhiễm ánh sáng đô thị đối với con người và tự nhiên, đưa ô nhiễm ánh sáng vào danh mục cảnh báo để nâng cao nhận thức phòng ngừa, có chế tài nghiêm minh với hành vi gây ra ô nhiễm ánh sáng…

Đọc thêm

Trao giải Cuộc thi viết “Cùng giữ màu xanh của biển” lần thứ Nhất và phát động Cuộc thi lần thứ Hai

Bí thư Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ TN&MT Lê Công Thành trao Giải Nhất của cuộc thi cho Nhà văn, nhà báo Mai Lữ (Lữ Thị Mai) đến từ Báo Nhân dân với tác phẩm “Thở đi nào biển ơi”
(PLVN) - Ngày 25/11, tại Hà Nội, Báo Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) phối hợp với Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam tổ chức Lễ trao giải Cuộc thi viết “Cùng giữ màu xanh của biển” lần thứ Nhất và phát động Cuộc thi tác phẩm báo chí “Cùng giữ màu xanh của biển” lần thứ Hai.

Bao giờ miền Bắc đón rét đậm, rét hại?

Ảnh minh họa: Ngọc Nga
(PLVN) - Những ngày đầu tháng 12, tác động của không khí lạnh, Bắc Bộ chuyển rét, vùng núi rét đậm, có nơi rét hại, bên cạnh trên Biển Đông có khả năng hình thành vùng áp thấp.

Bắc Bộ mưa lạnh, vùng núi nhiều nơi có mưa to cục bộ

Bắc Bộ mưa lạnh, vùng núi nhiều nơi có mưa to cục bộ
(PLVN) -  Dưới tác động của gió Đông Bắc kết hợp hội tụ gió trên cao, ở Bắc Bộ và Thanh Hóa hôm nay (25-11) trời vẫn nhiều mây, ngày có mưa nhỏ, mưa phùn và sương mù. Riêng khu vực vùng núi Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ cục bộ có mưa to. Đêm và sáng trời lạnh.

Quảng Ngãi cương quyết cưỡng chế phần biệt phủ xây trái phép trên đất lúa nếu không tháo dỡ

Công trình biệt phủ xây dựng "chui" trên đất lúa tại Quảng Ngãi
(PLVN) - Liên quan đến vụ một phần biệt phủ trái phép trên đất lúa và đất do Nhà nước quản lý tại phường Chánh Lộ (TP . Quảng Ngãi), Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Ngãi Bùi Thị Quỳnh Vân cho biết , tỉnh Quảng Ngãi sẽ làm kiên quyết, làm đến nơi đến chốn để làm gương cho mọi người, giữ vững kỷ cương, phép nước.

Lan tỏa lối sống xanh từ những món đồ cũ

Lan tỏa lối sống xanh từ những món đồ cũ
(PLVN) - Chắc hẳn mỗi người chúng ta đều có những món đồ cũ còn tốt nhưng không dùng đến và ta thường chọn cách vứt chúng đi hay bỏ xó. Thế nhưng đối với nhiều người, món đồ cũ đó có thể là cả một “gia tài”. Xuất phát từ suy nghĩ “cũ người, mới ta”, nhiều người đã dành tặng những món đồ không dùng đến cho những người thực sự cần đến chúng.