Cảnh báo nguy cơ mất an toàn từ vi phạm hành lang lưới điện truyền tải
Từ đầu năm 2026 đến nay, lưới điện truyền tải đã xảy ra 8 sự cố liên quan đến các vi phạm hành lang an toàn lưới điện. Các sự cố cho thấy những hoạt động tưởng như bình thường như thả diều, sử dụng thiết bị thi công, làm tời ròng rọc hoặc vận chuyển vật liệu bằng UAV nếu không bảo đảm khoảng cách an toàn đều có thể gây sự cố, làm hư hỏng thiết bị, ảnh hưởng đến vận hành lưới điện và đe dọa an toàn con người.
Không chủ quan với hành lang an toàn lưới điện
Theo Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT), số liệu thống kê được các bên cung cấp cho thấy, các sự cố lưới điện trong năm 2026 có nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó, nhóm hành vi liên quan đến diều, vật bay và UAV đã gây ra một số sự cố; nhóm phương tiện, máy móc thi công vi phạm khoảng cách an toàn cũng tiềm ẩn nguy cơ cao. Một số vụ việc khác liên quan đến hệ thống tời ròng rọc hoặc vật thể bị gió cuốn vào đường dây.
Một số vụ việc gần đây như ngày 17/8, đường dây 500kV Sơn La – Việt Trì, thuộc Truyền tải điện Tây Bắc 2 (Sơn La), xảy ra sự cố do dây diều vướng vào dây dẫn; Đường dây 220kV Lào Cai - Guman 1, thuộc Truyền tải điện Tây Bắc (Lào Cai), xảy ra sự cố do dây cáp UAV của người dân vận chuyển vật liệu quệt vào đường dây.
Các vụ việc vi phạm đều cho thấy nguyên nhân sự cố không đến từ hành vi cố ý tiếp cận công trình điện lực mà phát sinh từ việc không nhận diện đầy đủ nguy cơ khi tổ chức sản xuất, thi công hoặc sinh hoạt gần đường dây. Đáng lưu ý, lưới điện cao áp có thể gây phóng điện khi người, phương tiện, máy móc hoặc vật thể vi phạm khoảng cách an toàn với bộ phận mang điện, dù chưa tiếp xúc trực tiếp với dây dẫn.
Theo quy định hiện hành về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực, việc duy trì khoảng cách an toàn và bảo vệ hành lang lưới điện cao áp là yêu cầu bắt buộc. Vì vậy, các hoạt động như xây dựng, cơi nới công trình; trồng cây; tập kết vật liệu; sử dụng cần cẩu, xe nâng, máy móc có chiều cao lớn; thả diều, bóng bay, vật bay; vận hành UAV hoặc đốt lửa gần đường dây phải được kiểm soát theo đúng quy định, tránh nguy cơ ảnh hưởng đến công trình điện lực.
Theo Nghị định số 133/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 25/5/2026, một số hành vi vi phạm quy định về bảo vệ công trình điện lực có thể bị phạt tiền từ 20–30 triệu đồng, như để nhà ở, công trình, cây trồng thuộc sở hữu của mình vi phạm hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực hoặc gây hư hỏng bất kỳ bộ phận nào của công trình điện lực; Để diều, vật thể bay trong phạm vi 1.000 m tính từ mép ngoài công trình lưới điện cao áp, siêu cao áp trên không hoặc 500 m đối với lưới điện trung áp, trừ các trường hợp được pháp luật quy định.
Hậu quả của vi phạm hành lang có thể rất nghiêm trọng: người trực tiếp thực hiện công việc và người xung quanh có nguy cơ bị điện giật, bỏng điện hoặc tai nạn; thiết bị điện có thể bị hư hỏng; đường dây có thể phải xử lý sự cố, ảnh hưởng đến khả năng cung cấp điện và gây thiệt hại về tài sản. Mức độ ảnh hưởng cụ thể của từng sự cố phụ thuộc vào vị trí, thời điểm, thiết bị bị tác động và tình trạng vận hành của lưới điện; do đó không nên xem bất kỳ hành vi vi phạm nào là nhỏ hoặc ít nguy hiểm.
Cùng hành động để phòng ngừa sự cố
Vi phạm khoảng cách an toàn hành lang lưới điện cao áp có nguy cơ và thực tế đã gây nhiều sự cố lưới truyền tải điện, ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc cung cấp điện và đời sống dân sinh. Trước thực trạng này, EVNNPT khuyến cáo và đề xuất nhiều giải pháp nhằm đảm bảo an ninh an toàn cho lưới điện và người dân.
Cụ thể, đối với các đơn vị quản lý vận hành, cần tiếp tục kiểm tra, phát hiện sớm các điểm có nguy cơ cao; tăng cường tuyên truyền trực tiếp tại khu dân cư, khu vực sản xuất, thi công gần đường dây; phối hợp với chính quyền địa phương xử lý, ngăn ngừa các nguy cơ vi phạm và hướng dẫn tổ chức, cá nhân thực hiện công việc gần đường dây theo đúng quy định.
Đối với chính quyền địa phương, cần phối hợp với đơn vị quản lý vận hành trong tuyên truyền, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm; chú trọng các địa bàn có hoạt động xây dựng, sản xuất, khai thác, vận chuyển hoặc sử dụng thiết bị có khả năng ảnh hưởng đến đường dây truyền tải điện. Khi có tổ chức, cá nhân dự kiến thi công hoặc thực hiện công việc gần đường dây, cần yêu cầu tuân thủ các quy định về bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện.
Đối với doanh nghiệp và đơn vị thi công, việc khảo sát hiện trường, nhận diện nguy cơ và xác định biện pháp bảo đảm an toàn phải được thực hiện ngay từ khâu lập phương án. Phải thông báo và thỏa thuận bằng văn bản với đơn vị quản lý vận hành lưới điện để được hướng dẫn, tư vấn và giám sát an toàn trước khi thi công. Người lao động phải được phổ biến đầy đủ nguy cơ điện; máy móc, phương tiện phải được kiểm soát trong suốt quá trình làm việc. Không tự ý đưa cần cẩu, máy khoan, xe nâng, thiết bị nâng hạ hoặc vật liệu vào khu vực có nguy cơ vi phạm khoảng cách an toàn.
Đối với người dân, tuyệt đối không thả diều, bóng bay, vật bay hoặc thực hiện các hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến đường dây. Không tự ý xây dựng, cơi nới công trình, trồng cây, tập kết vật liệu hoặc sử dụng thiết bị có chiều cao lớn gần đường dây khi chưa tìm hiểu và thực hiện đúng quy định. Khi có nhu cầu xây dựng, cải tạo công trình hoặc thực hiện công việc gần đường dây, cần chủ động liên hệ đơn vị quản lý vận hành để được hướng dẫn. Nếu phát hiện cây cối, công trình, phương tiện, vật thể hoặc hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến đường dây, cần thông báo kịp thời cho đơn vị quản lý vận hành hoặc cơ quan chức năng; tuyệt đối không tự ý tiếp cận, tháo dỡ hay xử lý vật thể nghi có liên quan đến đường dây.
Đại diện EVNNPT khẳng định, bảo vệ hành lang an toàn lưới điện cao áp không phải là trách nhiệm riêng của ngành Điện. Mỗi hành động tuân thủ quy định, mỗi nguy cơ được phát hiện và thông báo kịp thời sẽ góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, hạn chế sự cố và bảo đảm hệ thống truyền tải điện quốc gia vận hành an toàn, liên tục.