Căng thẳng cung cầu ngoại tệ
Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần luyện thép Sông Đà Lê Ngọc Sơn cho biết, dự án sản xuất phôi thép của công ty tại Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền có tổng vốn đầu tư gần 1000 tỷ đồng. Hiện nhà máy trong giai đoạn hoàn thiện và chuẩn bị đi vào sản xuất nên cần nhập khẩu một lượng nguyên liệu lớn. Nhưng sự căng thẳng trong cung cầu ngoại tệ khiến công ty đang lâm vào hoàn cảnh khó khăn bởi ngân hàng không đủ ngoại tệ (USD) cung ứng, trong khi đó, công ty không thể tự đi mua trên thị trường tự do bởi chênh lệch giá khá lớn, càng không thể vay vì lo ngại biến động tỷ giá. Kết cục là đến nay, công ty vẫn loay hoay chưa biết xử lý vấn đề này ra sao.
Đây là tình trạng chung của hầu hết doanh nghiệp nhập khẩu. Hầu như doanh nghiệp nào cũng kêu không mua được ngoại tệ. Còn ngân hàng cho rằng, các doanh nghiệp xuất khẩu găm giữ ngoại tệ, không bán cho ngân hàng nên không có cách gì để đáp ứng cho doanh nghiệp nhập khẩu. Lãnh đạo nhiều ngân hàng còn tuyên bố, tình trạng ngoại hối của ngân hàng họ luôn bằng 0, nghĩa là ngân hàng mua được bao nhiêu từ nhà xuất khẩu sẽ bán lại hết cho nhà nhập khẩu. Nhưng do số lượng có hạn, ngân hàng chỉ có thể cung ứng USD cho doanh nghiệp nào có quan hệ tín dụng lâu năm và thường xuyên, còn lại phải từ chối.
Như vậy, trong lúc này, doanh nghiệp mua được USD, là một sự may mắn, nên chuyện giá cả tạm lùi lại phía sau. Tuy nhiên, đây đang là vấn đề đáng quan tâm khi giá niêm yết của các ngân hàng chỉ 17.815 đồng/ USD, nhưng trên thị trường tự do luôn ở mức hơn 18.500 đồng/ USD, chênh lệch tới 800 đồng/ USD. Nhiều doanh nghiệp đành âm thầm trả mức giá cao hơn mức niêm yết của ngân hàng, miễn là có đủ lượng USD để nhập khẩu, nhưng như vậy thiệt hại là không nhỏ. Trong khi đó, mặc dù đã giảm khá sâu lãi suất vay vốn bằng đồng USD, nhưng dư nợ tín dụng của các ngân hàng không tăng. Sự lo ngại về tỷ giá khiến các hoạt động vay vốn bằng đồng USD giảm sút, người dân không hào hứng lắm với việc mang USD gửi ngân hàng bởi lãi suất quá “ bèo”, chỉ từ 1,1- 1,5%/ năm. Một số ngân hàng còn “ chảnh” khi nhận USD tiền gửi, đếm từng đồng, kiểm soát từng đồng, chê ỏng chê eo tiền mốc, tiền cũ khiến người dân càng nản.
Chuyện cung cầu ngoại tệ, cụ thể là USD, từng được đặt lên bàn nghị sự trong phiên họp thường kỳ mới đây của Chính phủ. Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia Lê Đức Thúy nhận định, sự chênh lệch quá lớn về tỷ giá USD/ VND giữa ngân hàng và thị trường tự do là nguyên nhân gây nên sự căng thẳng này. Theo ông Thúy, với mức chênh lệch này, cứ mỗi triệu USD, nhà nhập khẩu thiệt tới gần 800 triệu đồng, một số tiền không nhỏ mà ông Thúy khẳng định là có thể đủ để trả lương công nhân. Nhà xuất khẩu nếu bán cho ngân hàng cũng phải chịu sự thiệt hại tương tự. Bởi vậy, sự tính toán thiệt hơn của ngân hàng, doanh nghiệp và người dân là nguyên nhân khiến cung cầu USD căng thẳng. Ông Lê Đức Thúy đề xuất, Việt Nam không nên cố giữ một tỷ giá bất hợp lý như hiện nay và nên mạnh dạn xử lý, điều chỉnh nhẹ sự chênh lệch ở mức 3- 5% sẽ kéo cân đối cung cầu về đúng thực chất, người xuất khẩu, nhập khẩu và người dân đều yên tâm hơn. Rõ ràng, đây là biện pháp cần thiết trong điều hành chính sách ngoại hối. Doanh nghiệp và người dân đều đang chờ đợi sự phản hồi của Ngân hàng Nhà nước.