Căng thẳng chung quanh vấn đề vũ khí hạt nhân của I-ran
Căng thẳng xung quanh vấn đề hạt nhân của I-ran lên đến đỉnh điểm sau khi Hội đồng Điều hành Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) trong cuộc họp bất thường tại Viên (Áo) đã thông qua nghị quyết đưa vấn đề hạt nhân của I-ran ra Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Truyền hình Nhà nước I-ran đưa tin ngày 4/2, Tổng thống nước này Ma-mút A-ma-đi-nê-giát đã ra lệnh chấm dứt các cuộc thanh sát của IAEA đối với chương trình hạt nhân của I-ran từ ngày 5/2.
Trong thư gửi người đứng đầu Tổ chức Năng lượng Nguyên tử I-ran, Tổng thống A-ma-đi-nê-giát nêu rõ 'Từ ngày mai (5/2), việc tự nguyện thực hiện Nghị định thư bổ sung Hiệp ước không phổ biến hạt nhân (NPT) và tất cả các biện pháp khác sẽ ngừng lại'. Phát biểu trên Truyền hình Nhà nước, Phó Tổng thống kiêm Giám đốc Tổ chức Năng lượng Nguyên tử I-ran, ông Rê-da A-ga-da-đê cho biết 'sẽ áp dụng mọi biện pháp cần thiết để thực hiện lệnh của Tổng thống' bắt đầu từ sáng 5/2. Tuy nhiên, ông cũng tuyên bố 'I-ran sẵn sàng thương lượng với bất kỳ nước nào công nhận quyền của I-ran được sử dụng năng lượng hạt nhân vào mục đích hòa bình', và 'I-ran không từ bỏ NPT'.
Những tuyên bố trên được đưa ra ngay sau khi IAEA quyết định chuyển vấn đề hạt nhân của I-ran ra HĐBA, cho rằng 'Tê-hê-ran đã không tuân thủ đầy đủ những cam kết trong NPT'. Nghị quyết do Anh, Pháp và Đức đệ trình, được 27 nước bỏ phiếu thuận, 3 phiếu chống (gồm Cu-ba, Xy-ri và Vê-nê-xuê-la) và 5 phiếu trắng (gồm An-giê-ri, Bê-la-rút, In-đô-nê-xi-a, Li-bi và Nam Phi). Nghị quyết yêu cầu I-ran thực hiện các biện pháp xây dựng lòng tin, ngừng hoàn toàn và thực chất mọi hoạt động làm giàu và tái chế u-ra-ni (bao gồm cả việc nghiên cứu và phát triển). Nghị quyết đòi I-ran phải thực thi đầy đủ những yêu cầu trên trước khi diễn ra cuộc họp của Hội đồng Điều hành IAEA vào ngày 6/3 tới. Tổng Giám đốc IAEA sẽ báo cáo lên HĐBA việc I-ran thực thi nghị quyết này.
Điều đáng lưu ý là trong nghị quyết trên có một điều khoản ghi rõ 'nghị quyết về vấn đề hạt nhân của I-ran sẽ góp phần vào nỗ lực của thế giới ngăn chặn phổ biến vũ khí nguyên tử nhằm mục đích vì một Trung Đông không có vũ khí huỷ diệt'. Được biết đây là yêu cầu của Ai Cập, nhằm 'phi hạt nhân hoá khu vực Trung Đông'. Theo nguồn tin nước ngoài, I-xra-en là nước duy nhất ở khu vực này 'có khả năng sở hữu vũ khí nguyên tử'.
Theo nhận định của giới phân tích, việc IAEA quyết định chuyển vấn đề hạt nhân của I-ran lên HĐBA càng khiến cơ hội tìm ra lối thoát cho cuộc khủng hoảng này trở nên mong manh. Vê-nê-xuê-la đã lên tiếng chỉ trích nghị quyết trên của IAEA. Đại diện Vê-nê-xuê-la tại IAEA, ông Gu-xta-vô Mác-kê cho rằng quyết định này thay vì góp phần mở ra những con đường mới cho thương lượng, đã làm cho sự đối đầu gia tăng. Ông nhấn mạnh 'các cường quốc hạt nhân, như Mỹ, đang tìm cách thúc đẩy tình trạng độc quyền đối với năng lượng hạt nhân, hòng buộc các nước khác phải lệ thuộc họ về kinh tế và chính trị'. Về phần mình, Trưởng đoàn Trung Quốc tại IAEA Ngô Hải Long cho rằng rằng hiện vẫn còn không gian để giải quyết vấn đề hạt nhân của I-ran trong khuôn khổ IAEA, đồng thời khẳng định nghị quyết của IAEA không bao gồm khả năng trừng phạt. Ngày 4/2 tại Mát-xcơ-va, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga nêu rõ Nga vẫn giữ lời mời I-ran thương lượng về việc tiến hành công đoạn làm giàu u-ra-ni trên lãnh thổ Nga. Theo kế hoạch, hai bên sẽ thảo luận về đề xuất này vào ngày 16/2 tới.
Trong khi đó, Mỹ và phương Tây cho rằng động thái trên của IAEA là một 'thông điệp cứng rắn của quốc tế' đối với Tê-hê-ran./.
(TTXVN)