Cảng biển Hải Phòng hội nhập và phát triển
Với hơn 200 km bờ biển, hàng nghìn km2 mặt biển và các cửa sông lớn tỏa đi khắp vùng châu thổ Sông Hồng, hiếm có địa phương nào lại có nhiều lợi thế để phát triển cảng biển và dịch vụ hàng hải như Hải Phòng. Vùng đất Hải Phòng- cửa ngõ ra biển của các tỉnh phía Bắc từ lâu được xem như một nơi đắc địa để xây dựng và phát triển các cảng biển phục vụ xuất nhập khẩu và dịch vụ hàng hải quốc tế cũng như nội địa. Cùng với thời gian, hệ thống cảng biển ở Hải Phòng đang tiến dần ra cửa biển và mở rộng quy mô, hiện đại đáp ứng yêu cầu phát triển thành phố, đất nước thời kỳ hội nhập quốc tế và khu vực.
Cuối thế kỷ trước, khu vực Hải Phòng chỉ có các bến cảng trực thuộc Cảng Hải Phòng, cảng địa phương với hơn 10 cầu, bến, đến nay có tới gần 20 cầu cảng chuyên dụng và tổng hợp. Năm 2004, chỉ tính riêng các bến cảng trực thuộc Cảng Hải Phòng tiếp nhận khoảng 14,5 triệu tấn hàng hóa, vượt cả dự báo đến năm 2005 theo quy hoạch phát triển cảng biển Hải Phòng của Chính phủ. Tính chung các cảng biển khu vực Hải Phòng có sản lượng hàng hoá thông qua 15 - 16 triệu tấn.
Kết quả đó gắn việc phát triển cảng biển khu vực Hải Phòng thời gian qua theo hướng hiện đại và chuyên dụng. Các đơn vị tập trung nhiều tỷ đồng bằng nhiều nguồn vốn khác nhau để cải tạo cơ sở hạ tầng và nâng cấp thiết bị, máy móc chuyên dùng cho việc xếp dỡ hàng hoá. Dự án cải tạo nâng cấp Cảng Hải Phòng giai đoạn khẩn cấp được thực hiện bằng nguồn vốn vay ưu đãi của Chính phủ Nhật Bản trị giá khoảng 40 triệu USD đã đáp ứng yêu cầu trên. Năm 2001, các gói thầu của dự án lần lượt hoàn thành và được bàn giao cho Cảng Hải phòng đưa vào khai thác bao gồm: bến công-ten- nơ Chùa Vẽ với đầy đủ hệ thống cầu tàu, kho CFS, bãi xếp hàng, và các công trình phụ trợ...Cũng trong giai đoạn này, dự án đã bàn giao cho cảng 6 cần trục giàn chuyên dùng xếp dỡ công- ten-nơ, 3 tàu lai và 2 xuồng cao tốc cùng hệ thống điều hành bằng tin học đồng bộ với dây chuyền công nghệ xếp dỡ. Thông qua dự án, Cảng Hải Phòng đã có cơ hội nâng cao sản lượng hàng hoá, nhất là hàng hoá đóng trong công- ten-nơ. Nếu như các năm 1989- 1990, lượng hàng công- ten- nơ qua cảng chỉ đạt 18500 TEU, thì đến năm 2003, sản lượng đạt hơn 400 nghìn TEU, tỷ trọng của hàng công - ten- nơ so với tổng lượng hàng qua cảng đạt 40%. Đồng thời, Cảng Hải Phòng dầu tư hàng trăm tỷ đồng vốn tự có để nâng cấp cải tạo, bổ sung cho các cầu bến, kho bãi, mua sắm một loạt cần cẩu hiện đại thay thế dần những chú hươu cao cổ Ki- rốp của Liên Xô trước đây. Hiện, Dự án cải tạo nâng cấp Cảng Hải Phòng giai đoạn 2 đang được tích cực thực hiện bằng nguồn vốn ODA của Nhật Bản trị giá 125 triệu USD. Theo đó, một luồng tàu mới qua cửa Lạch Huyện cắt qua đảo Cát Hải đạt độ sâu- 7m cho luồng tàu biển và hơn 5m cho luồng sông Cấm sẽ được hoàn thành vào năm 2006, cho phép nhiều tàu biển lớn vào làm hàng tại Cảng Hải Phòng. Bên cạnh đó, dự án cũng xây dựng mở rộng 640 nghìn m2 bãi chứa công ten- nơ, nối dài thêm 350 m cầu cảng nối với bến cảng Chùa Vẽ nhằm nâng cao năng lực tiếp nhận và xếp dỡ hàng hoá. Bên cạnh đó, Cảng Đoạn Xá (sau khi tách ra khỏi Cảng Hải Phòng trở thành Công ty cổ phần Cảng biển đầu tiên của nước ta) dỡ bỏ hơn 300 m cầu cảng cũ, xây dựng một cầu cảng mới hiện đại và trang bị cần cẩu TUKAL của Đức có sức nâng 40 tấn đủ sức tiếp nhận tàu chở công - ten- nơ trọng tải 10 nghìn DWT vào làm hàng. Công ty cổ phần công-ten-nơ Việt Nam cũng đang khẩn trương hoàn thành cầu cảng xây dựng mới cho phép tàu chở công-ten-nơ 10 nghìn DWT cập vào làm hàng. Các bến cảng của TRANSVINA hoàn thành xây dựng cơ sở hạ tầng cầu bến, bãi kho hàng, lắp đặt thêm cần cầu TUKAL thế hệ mới.
Nét đa dạng trong sự phát triển của hệ thống cảng biển khu vực Hải Phòng được đánh dấu bằng sự hiện diện của gần 20 bến cảng trên các dòng sông Cấm, sông Bạch Đằng. Từ thượng nguồn sông Cấm, sông Bạch Đằng trở ra cửa biển là một loạt cảng chuyên dụng như: cảng xăng dầu, khí hoá lỏng- LPG Thượng Lý, cảng xi- măng Hải Phòng, cảng tổng hợp Tổng công ty thủy sản Hạ Long, cảng LPG Đài Hải, cảng tổng hợp Cửa Cấm, các cảng tổng hợp và cảng xăng dầu Đình Vũ, TOTAL, PETEX và các cảng xi-măng CHINFON, nhựa đường CALTEX... được xây dựng trong thời gian qua góp phần đắc lực trong những năm đổi mới đất nước.
Cảng biển khu vực Hải Phòng hiện đang phát triển theo huớng hiện đại và chuyên dụng cao, các cảng khu vực Hải Phòng có khả năng tiếp nhận tàu biển ngày càng lớn, thiết bị xếp dỡ có năng suất cao. Quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển phía Bắc vừa được Chính phủ phê duyệt đáp ứng yêu cầu phát triển cảng biển khu vực phía Bắc nói chung và Hải Phòng nói riêng. Quy hoạch chỉ rõ: Khu vực cảng biển Hải Phòng ( sông Cấm và sông Bạch Đằng) có các cảng chính là Cảng Hải Phòng và cảng tổng hợp Đình Vũ. Trong đó, Cảng Hải Phòng tiếp tục thực hiện dự án cải tạo nâng cấp giai đoạn 2 vốn ODA Nhật Bản, cảng tổng hợp Đình Vũ là sự phát triển tiếp nối của Cảng Hải Phòng về phía biển có thể tiếp nhận tàu biển có trọng tải tới 10 nghìn DWT đầy tải và tàu 20 nghìn DWT hoặc lớn hơn giảm tải. Cảng chuyển tải Bến Gót được xây dựng sẽ phục vụ giải toả các vị trí chuyển tải trên vịnh Hạ Long bao gồm 6 đến 8 vị trí neo đậu cho tàu trọng tải 20 nghìn DWT và lớn hơn neo đậu. Chính phủ cũng chỉ đạo nghiên cứu xây dựng cảng cửa ngõ tại khu vực Lạch Huyện nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của khu vực đáp ứng lượng hàng tăng trưởng theo dự báo đến năm 2010 từ 43- 53 triệu tấn, đồng thời đáp ứng yêu cầu quốc phòng an ninh và bảo vệ môi trường khu vực phía Bắc. Việc phát triển hệ thống cảng biển khu vực Hải Phòng đang đứng trước những cơ hội và thách thức mới, tiếp tục đảm nhận vai trò của một cảng chủ đạo trong khu vực.