Cần xử lý dứt điểm các trường hợp vi phạm Pháp lệnh Đê điều ở xã Cao Minh (Vĩnh Bảo)
Trong cơn bão số 2, năm 2005, tại đê sông Hoá thuộc xã Cao Minh (Vĩnh Bảo) khi phát hiện đê bị sạt trượt 200 m vì nước lũ, hàng trăm người dân ở đây không quản ngại nguy hiểm , sẵn sàng vật tư, phương tiện của gia đình để cứu đê. Hiện cũng trên tuyến đê ấy, lại xuất hiện nhiều trường hợp vi phạm Pháp lệnh Đê điều nghiêm trọng. Tại sao có nghịch lý này?
Hơn 3 km đê… 3 điểm vi phạm
Theo báo cáo của Chi cục Quản lý đê điều và phòng chống lụt bão thành phố trong tháng 4, trên hơn 3 km đê sông Hoá thuộc địa bàn xã Cao Minh, có 3 điểm vi phạm Pháp lệnh Đê điều. Điểm 1 (thuộc thôn Hội Am) từ K25+ 950 đến K26+340, dài 390 m, sát mép sông, xuất hiện hơn chục ô đầm nuôi trồng thuỷ sản với diện tích hơn 1 ha trong hành lang bảo vệ đê. Điểm 2, (thuộc thôn Liễu Điện) từ K27+550 đến K28+ 282, dài 730 m cũng xuất hiện hàng loạt đầm nuôi trồng thuỷ sản nằm trong hành lang bảo vệ đê. Tại hai khu vực nuôi trồng thuỷ sản này, người dân đào ao nuôi thả cá, đắp đê bối rộng 2 m, cao trình từ +3 đến + 3,2 m làm cản trở việc thoát lũ của sông. Khu vực vùng nuôi trồng thủy sản 1, người dân đắp đê bối khoanh giữa các đầm cách chân đê quốc gia rộng nhất 132 m, hẹp nhất là 23 m. Tại các khu vực này, người dân còn xây dựng một số nhà tạm trông coi đầm, hệ thống chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm quy mô hơn 15 m2/ nhà. Điểm vi phạm thứ 3 là tại K24+950 (thuộc thôn Hội Am) xã đào hố với diện tích 300 m2, sâu 1- 1,2 m, cách chân đê về phía sông 5 m để chôn huỷ rác, dự kiến làm bãi chứa rác thải tập trung. Theo Sở Nông nghiệp- PTNT, việc nuôi trồng thủy sản, đắp đê bối, đào hố chôn huỷ rác trong hành lang bảo vệ đê là vi phạm điều 11 của Pháp lệnh Đê điều và điều 14 của Pháp lệnh Phòng, chống lụt, bão.
Vì sao lại xảy ra tình trạng vi phạm Pháp lệnh Đê điều hàng loạt như vậy? Qua làm việc với UBND xã Cao Minh và các cơ quan chức năng, chúng tôi được biết, mọi chuyện bắt nguồn từ chủ trương chuyển diện tích cấy lúa ven đê sang nuôi trồng thủy sản của xã. Tháng 3-2005, xã có tờ trình số 35 TT-UB gửi UBND huyện Vĩnh Bảo đề nghị xin chuyển 15 ha đất bãi ngoài đê sông Hoá từ cấy lúa năng suất thấp sang nuôi trồng thuỷ sản (phần lớn diện tích nằm trong hành lang bảo vệ đê). Trong khi chờ UBND huyện Vĩnh Bảo phê duyệt, dù chưa xây dựng dự án chuyển đổi cụ thể, đầu năm 2006, xã đã cho một số hộ dân đấu thầu, chia ô đầm nuôi trồng thủy sản tại khu vực đất bãi ngay sát chân đê thuộc thôn Hội Am. Tiếp đó, tháng 4- 2006, 9 hộ dân được xã cho đấu thầu 12 ha ở khu vực đất bãi ven đê thuộc thôn Liễu Điện đào đầm thủy sản, đắp đê bối, cùng lúc đơn vị thi công lấy đất tu bổ đê tại đây.
“Cầm đèn chạy trước ô tô”
Việc vi phạm Pháp lệnh Đê điều càng nghiêm trọng khi cùng thời điểm tháng 4-2006, tại khu vực đê sông Hoá từ K27+650 đến K28+200 (thuộc vùng vi phạm 1), Công ty Khai thác công trình thủy lợi Vĩnh Bảo dùng xe cơ giới lấy đất trong hành lang bảo vệ đê để tôn cao, áp trúc đê chưa bảo đảm kỹ thuật, quy trình quy định. Qua điều tra bước đầu của cơ quan chức năng, thực chất việc lấy đất tại khu vực bãi sông sát chân đê này vừa phục vụ việc đào đắp đầm nuôi trồng thủy sản của một số hộ dân vừa có đất để đắp đê mới, “nhất cử, lưỡng tiện”. Điều đáng nói là công ty tổ chức thi công đê khi chưa có đầy đủ hồ sơ theo đúng quy định như : quyết định chỉ định thầu, đồ án thiết kế, dự toán được duyệt, thậm chí đơn vị chưa tham gia đấu thầu công trình, chưa được cơ quan chức năng nào giao nhận cụ thể hiện trường (!?)...Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp- PTNT, khu vực này là đoạn đê xung yếu cần được bồi trúc, tu bổ ngay, Sở đã có tờ trình UBND thành phố và được Bộ Nông nghiệp- PTNT bố trí kế hoạch tu bổ. Điều đáng nói là ngành chưa giao kế hoạch cụ thể, triển khai đấu thầu công trình cho bất cứ đơn vị nào…Việc công ty “cầm đèn chạy trước ô tô” như vậy đã vi phạm Pháp lệnh, Đê điều và Luật Đầu tư.
Xử lý chậm
Việc vi phạm Pháp lệnh Đê điều, Pháp lệnh PCLB trên địa bàn xã Cao Minh rất nghiêm trọng. Tuy nhiên, việc xử lý vi phạm hết sức chậm chạp. Ngay sau khi phát hiện tình trạng vi phạm Pháp lệnh Đê điều tại đây, Sở Nông nghiệp - PTNT, Chi cục Quản lý đê điều- PCLB, UBND huyện Vĩnh Bảo ban hành các văn bản yêu cầu địa phương và Công ty Khai thác, quản lý công trình thủy lợi Vĩnh Bảo ngừng ngay việc đào đầm, xây nhà tạm, đắp đê bối, đào hố chôn huỷ rác, lấy đất đắp đê không đúng quy định trong hành lang bảo vệ đê, hoàn trả hiện trạng ban đầu xong trước ngày 30-6. Công ty Khai thác, quản lý công trình thủy lợi Vĩnh Bảo dừng ngay việc thi công đê không đúng kỹ thuật để kiểm điểm, không được tiếp tục làm thủ tục tham gia đấu thầu công trình. Hiện Công ty Cổ phần xây dựng môi trường Hải Phòng tiếp nhận và triển khai thi công tuyến đê này. Chi cục quản lý đê điều tiến hành kiểm điểm cán bộ phụ trách để xảy ra vi phạm trên tuyến đê và Hạt quản lý đê điều Vĩnh Bảo.
Trong khi đó, việc xử lý các trường hợp vi phạm tại 2 khu vực nuôi trồng thủy sản của xã Cao Minh lại rất chậm. Đến ngày 13-9, kiểm tra thực tế, vẫn thấy tại hai khu vực này, phần đất trong phạm vi bảo vệ đê điều bị đào thành ao chưa được lấp hoàn trả theo hiện trạng ban đầu; các công trình nhà coi đầm, khu vực chuồng trại chăn nuôi chưa được giải toả; đê bao phía ngoài chưa được phá bỏ. Ông Phạm Đức Cương - Chủ tịch UBND xã Cao Minh cho biết : “Xã đang tập trung thực hiện theo chỉ đạo của huyện là giải toả tất cả bờ ngang từ chân đê phía sông ra ngoài 20 m để giải toả mặt bằng; đắp bờ đất ngăn cách giữa vùng nuôi thủy sản với đê quốc gia, bờ đất này cách chân đê 20 m. Nhưng vì chưa có kinh phí nên tiến độ chậm. Xã cũng đã dừng đổ rác, san lấp hố chôn huỷ rác tại K24+950 (thuộc thôn Hội Am)”. Chi cục Quản lý đê điều, phòng chống lụt bão cho rằng việc xử lý đối với khu vực nuôi trồng thủy sản vi phạm là “giơ cao đánh khẽ” vì nếu chỉ xây dựng bờ đất cách chân đê 20 m nhưng không lấp hoàn trả phần đất trong phạm vi bảo vệ đê điều bị đào thành ao thì chỉ một thời gian sau tình trạng vi phạm lại tái diễn. Việc tiếp tục nuôi thủy sản ngoài phạm vi cách chân đê 20 m vẫn ảnh hưởng đến việc thoát lũ của toàn bộ tuyến sông, không an toàn cho đê…Do vậy, chi cục đề nghị xã phải phá bỏ toàn bộ đê bao phía ngoài; tháo dỡ các nhà trông đầm, khu chuồng trại chăn nuôi; lấp lại phần ao đào trong hành lang bảo vệ đê.
Để giải quyết dứt điểm tình trạng vi phạm PLĐĐ hàng loạt tại xã Cao Minh, bên cạnh việc có biện pháp khắc phục sự cố, bảo đảm an toàn cho tuyến đê trong mùa mưa bão, vấn đề đặt ra là cần làm rõ trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, đơn vị, trách nhiệm của địa phương, cán bộ đê điều chuyên trách đến trách nhiệm của đơn vị thi công. Như vậy mới bảo đảm việc xử lý các trường hợp vi phạm PLĐĐ trên địa bàn thành phố kiên quyết, triệt để và đúng luật./.
Hoàng Yên